Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] 2007 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wyrównaniem za okres od dnia [...] 2005 r. do [...] 2006 r.
W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 16 ust. 1 i ust. 6, art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 03/228/2255 ze zm.).
Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało na następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
Dnia [...] 2006 r. A. S. złożył na druku wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz o wyrównanie zasiłku za okres od [...] 2005 r. do [...].2006 r.
Decyzją z dnia [...] 2007 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił "przyznania zasiłku pielęgnacyjnego"' wskazując, że według złożonego w uzupełnieniu wniosku oświadczenia, wnioskodawca będzie pobierał z ZUS dodatek pielęgnacyjny właśnie od [...] 2006 r., w związku z ukończeniem 75 lat życia.
Po rozpatrzeniu odwołania A. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przyczynę uchylenia decyzji stanowił, brak ustalenia, że wnioskodawca rzeczywiście od [...]2006 r. uprawniony jest do dodatku pielęgnacyjnego oraz brak ustalenia czy uzasadnione jest żądanie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...].2005 r. do [...].2006 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] 2007 r. odmówił A. S. "przyznania zasiłku pielęgnacyjnego" oraz jego wyrównania za okres od [...].2005 r. do [...].2006 r. Organ l instancji ustalił, że w związku z ukończeniem 75 roku życia, wnioskodawca nabył prawo do dodatku pielęgnacyjnego od dnia [...] 2006 r. i pobiera taki dodatek z ZUS.
II SA/Kr 466/07
Wskazując na przepis art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych organ l instancji odmówił "przyznania zasiłku pielęgnacyjnego", gdyż nie przysługuje on osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
W odniesieniu do żądanego wyrównania przez wypłatę zasiłku za okres od [...].05 do [...]2006 r. ustalił organ l instancji na podstawie informacji ZUS, że wnioskodawca w okresie od [...].2004 do [...].2005 r. pobierał z ZUS zasiłek pielęgnacyjny. Podstawę pobierania tego zasiłku stanowiła Decyzja ZUS z dnia [...]..2004 r. W części VI pkt 5 decyzji ZUS zawarta była informacja o wypłacie zasiłku pielęgnacyjnego przy emeryturze lub rencie do [...].2005 r. Ustalił również organ l instancji w oparciu o informację ZUS, że wnioskodawca został poinformowany o zmianie płatnika zasiłku pielęgnacyjnego, ulotką informacyjną wysłaną w [...] 2005 r.
Organ l instancji wskazał, że wobec złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w [...] 2006 r., zastosowanie miał przepis art. 24 ust. 2 ustawy, w myśl którego prawo do świadczeń rodzinnych w tym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zdaniem organu, skoro w chwili złożenia wniosku, A. S. był już uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego, to brak było także podstaw do wypłaty wyrównania zasiłku za okres [...].2005 do [...].2006 r.
W odwołaniu od tej decyzji A. S. podnosił, że w momencie składania wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie dysponował decyzją ZUS o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego. Podnosił, że decyzja ZUS z [...] 2004 r. przyznawała mu "zasiłek pielęgnacyjny" bezterminowo, a stwierdzone schorzenie i stopień niepełnosprawności powodują, że nie czytał pouczeń, ulotek czy reklamówek zalegających w skrzynkach pocztowych.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło za własne ustalenia organu l instancji i nie podzieliło zarzutów odwołania.
Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 16 ust. 6 wyłącza prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od czasu nabycia uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego.
W odniesieniu do żądania wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...].05 do [...].2006 r., organ odwoławczy wskazał na przepis art. 23 ust. 1 ustawy, który w przekonaniu organu miał zastosowanie, gdyż według tego przepisu, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych i ich wypłata następuje na wniosek.
II SA/Kr 466/07
W przekonaniu organu momentem decydującym o przysługiwaniu prawa do zasiłku był w świetle art. 24 ust. 2 ustawy moment złożenia wniosku. Wniosek złożono zaś, kiedy wnioskodawca był już uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego. Ten stan prawny uzasadniał odmowę "wyrównania" zasiłku pielęgnacyjnego i utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję "pozbawiającą wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego za okres [...].2005 r. do [...].2006 r." złożył A. S. z wnioskiem o zmianę decyzji. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa i opisując przebieg dotychczasowego postępowania, zarzucił że decyzją ZUS z [...]. 2004 r. zasiłek pielęgnacyjny przyznano mu bezterminowo, a o zmianie płatnika zasiłku dowiedział się przypadkowo na przełomie [...].2006 r. Podnosił, że w organie l instancji żądano od niego wypełnienia nowego wniosku i wykazania dokumentem niepełnosprawności. Wyjaśnił, że z uwagi na chorobę oczu i samotność nie ma możliwości czytania pisanych drobnym pismem pouczeń i ulotek i nie wiedział, że zasiłek mu "wstrzymano" a liczył, że nowy płatnik uzyska informacje od poprzedniego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując ustalenia i przyjęte stanowisko prawne.
Na rozprawie w dniu [...].2008 r. skarżący wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest decyzja w części orzekającej o odmowie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...]..2005 r. do [...]..2006 r., oraz że wobec przekazywania przez ZUS świadczenia emerytalnego wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym na konto bankowe, nie zorientował się, że od [...].2005 r. nie ma wypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) - dalej ustawa ppsa - przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W sprawowaniu tej kontroli, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ppsa - Sąd związany
II SA/Kr 466/07 jest granicami sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż w części w jakiej decyzję zaskarżono skarga jest uzasadniona.
W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję (lub postanowienie) w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Taka sytuacja zachodzi w sprawie, gdyż odmawiając skarżącemu wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...]..2005 r. do [...].2006 r. z powołaniem na przepisy art. 24 ust. 2 w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych organy naruszyły prawo materialne.
Z przyjętych przez organy ustaleń wynika, że po wejściu z dniem 1 maja 2004 r. przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992 z późn.zm.) - dalej ustawa - skarżący w okresie od dnia [...]..2004 r. do [...]..2005 r. pobierał z ZUS zasiłek pielęgnacyjny łącznie z emeryturą. Podstawę przyznania prawa i wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego przez ZUS stanowiła decyzja ZUS z dnia [...].2004 r. a więc wydana pod rządem i na podstawie przepisów ustawy.
Z dniem 1.05.2004 r. z mocy art. 71 pkt 2 ustawy straciła bowiem moc ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. z 1995 r. Nr 4, póz. 17 ze zm.).
Wydanie tej decyzji poprzedzone zostało, załączonym przy wniosku orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. z dnia [...]..2004 r., zaliczającym skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności (z przyczyny choroby narządu wzroku), przy stwierdzeniu, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...]. r. ma charakter trwały, a orzeczenie wydaje się na stałe.
Rozdział 9 ustawy zawiera rozbudowane regulacje dotyczące przepisów przejściowych i dostosowujących, związane ze zmianami dotyczącymi organów przejmujących realizację zadań w zakresie świadczeń rodzinnych.
Wśród przepisów dostosowujących, przepis art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. d tiret drugie stanowi, że w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r., Zakład -przez co należy rozumieć organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych -przyznaje i wypłaca m.in. zasiłek pielęgnacyjny osobom, którym wypłacał emeryturę,
II SA/Kr 466/07 rentę, rentę socjalną albo rentę rodzinną do dnia wejścia w życie ustawy. Przepis ten w ust. 4 przewidywał, że do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań z zakresu świadczeń rodzinnych podmioty określone w art. 48 ust. 2 pkt 2 wypłacają świadczenia rodzinne w dotychczasowych terminach wypłaty zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych.
W myśl przepisu art. 49 ust. 1 pkt 1 w okresie od dnia [...]. 2005 r. do [...]. 2006 r. świadczenia rodzinne, tj. zasiłek rodzinny, dodatki o których mowa w art. 9-15 ustawy, a także zasiłki pielęgnacyjne i świadczenia pielęgnacyjne przyznawał i wypłacał - organ właściwy, tj. zgodnie z art. 3 pkt 11 - wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Przepis art. 49 ust. 1 pkt 2 jako odstępstwo od zasady wyrażonej w pkt 1 przewidywał, że zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6 oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 9, 13, 14, a także zasiłki pielęgnacyjne przyznają i wypłacają pracodawcy zatrudniający w dniu 31 lipca 2005 r. co najmniej 20 pracowników - swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia oraz osobom wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej. Środki na finansowanie świadczeń zgodnie z art. 49 ust. 2 w zw. z art. 48 ust. 5 pochodziły z budżetu państwa.
Wydane na podstawie ustawy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu przekazywania środków finansowych na wypłaty świadczeń rodzinnych oraz sposobu sporządzania sprawozdań rzeczowo-finansowych (Dz. U. Nr 80, póz. 739 z późn.zm.) w przepisie § 2 ust. 2 pkt 2 wyraźnie stwierdza, że w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. określony tym przepisem Minister przekazuje wojewodom środki finansowe dla gmin z przeznaczeniem na realizację świadczeń rodzinnych. Przekazywanie wojewodom środków finansowych dla gmin na realizację świadczeń rodzinnych ma miejsce również od dnia 1 września 2006 r., tj. po upływie okresów przejściowych (§ 2 ust. 4 Rozporządzenia).
Przepis art. 50 ust. 1 ustawy w przypadku zmiany podmiotu realizującego świadczenia rodzinne - zobowiązuje organ dotychczas je realizujący do poinformowania o tym fakcie osoby otrzymującej świadczenie, przy czym ustawa wyraźnie stanowi, że powyższy obowiązek dotyczy również podmiotów realizujących zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne lub wychowawcze do dnia wejścia w życie ustawy.
II SA/Kr 466/07
W myśl przepisu art. 50 ust. 4 osobie niewymienionej w art. 48 i 49 uprawnionej do świadczeń rodzinnych świadczenie przyznaje organ właściwy.
Powyższe uregulowania wskazują, że składając w [...]. 2006 r. wniosek o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...]..2005 r. do [...].2006 r. skarżący,był już uprawniony do tego świadczenia na podstawie decyzji ZUS z [...]. 2004 r., a wszczynanie postępowania przed organem samorządu o przyznanie tego prawa za ten okres było bezprzedmiotowe.
W wyroku z dnia 2006.09.06 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. l SA/Wa 1028/06 (Lex Nr 256729) wyjaśniono, że przepis art. 24 ust. 2 ustawy dotyczy sytuacji gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie, a nie ma zastosowania w sytuacji, gdy prawo do świadczenia przyznano wcześniej, zaś wniosek dotyczy wypłaty takiego świadczenia wobec zmiany podmiotu wypłacającego to świadczenie. Stanowisko to Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela.
Należy nadto podkreślić, iż z ustaleń organów wynika, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego skarżącego przyznano decyzją ZUS wydaną dnia [...]. 2004 r. a więc w czasie obowiązywania ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa rozróżnia pomiędzy przyznaniem prawa do świadczenia a jego wypłatą.
Z przepisu art. 50 ust. 4 ustawy wynika, że świadczenie przyznaje organ właściwy osobie niewymienionej w art. 48 i 49 a uprawnionej do świadczenia. Skarżący podlegał natomiast dyspozycji przepisem art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. d tiret drugie, w czasie gdy wnioskiem z dnia [...].2007 r. uzupełnionym oświadczeniem, wystąpił do organu właściwego o kontynuację wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...]..2005 r. do [...]..2006 r. przyznanego decyzją i wypłaconego poprzednio przez ZUS.
Ustawa nie wiąże z samą zmianą podmiotu realizującego wypłatę świadczeń przyznanych na jej podstawie, kompetencji podmiotu kontynuującego realizację wypłat do ponownego orzekania w przedmiocie prawa do wypłacanego świadczenia.
Z tych względów naruszone zostały przepisy art. 24 ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy w zakresie w jakim z powołaniem na nie organy, przyjęły brak po stronie skarżącego prawa do wypłaty, przez organ właściwy w rozumieniu ustawy, przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...]..2005 r. do [...]..2006 r.
Okoliczność, że z chwilą ukończenia wieku 75 lat skarżący utracił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego przez organy gminy, a nabył uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez organy rentowe, nie ma doniosłości prawnej dla oceny prawa skarżącego do wypłacania mu zasiłku pielęgnacyjnego za okres, w którym służyło mu prawo do tego rodzaju świadczenia.
Ponownie rozpatrując sprawę będą organy miały na uwadze wyżej wskazaną ocenę prawną.
Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.), uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu l instancji w części odmawiającej wypłaty zasiłku za okres od [...].2005 r. do [...].2006 r.