Uzasadnienie
Wojewoda [...], decyzją z dnia 17 stycznia 2003 r [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2002 [...] orzekającą o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2001 [...] w przedmiocie wymeldowania A. S. z pobytu stałego w [...].W podstawie prawnej decyzji Wojewody powołano przepisy art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 kpa w zw. z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87, poz. 960 z późn.zm.).
Uzasadniając decyzję Wojewoda [...] wskazał następujące okoliczności i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2001 orzekł o wymeldowaniu A. S. s.J., z pobytu stałego w [...], na podstawie przewidzianej art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki utraty uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczenia bez wymeldowania miejsca dotychczasowego pobytu stałego. W szczególności organ ustalił, że miejsce pobytu stałego bez wymeldowania opuścił A. S. w 1993 r.
Powyższa decyzja Burmistrza z dnia [...] października 2001 r stała się ostateczna, gdyż Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2001 r [...] na podstawie art.134 kpa stwierdził, że wniesienie od niej odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia.Powyższego postanowienia doręczonego [...].12. 2001 r A. S. nie zaskarżył skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Dnia [...] września 2002 r A. S. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2001 r, " z uwagi na sprzeczność podstawy wydania decyzji z rzeczywistym stanem rzeczy".
Według składającego wniosek, w decyzji Burmistrza za podstawę faktyczną przyjęto ustalenie, że nie " można było ustalić jego nowego miejsca pobytu ", co było sprzeczne z innymi ustaleniami. W dalszej części wniosku wyjaśniono przyczyny opóźnienia odwołania od decyzji z [...] października 2001r, oraz niezaskarżenia do NSA postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r.
Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w decyzji o wymeldowaniu omówiono przesłanki wymeldowania na podstawie części pierwszej i drugiej art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a zastosowano przesłankę z części pierwszej w postaci opuszczenia w 1993 r bez wymeldowania miejsca stałego pobytu i utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Podkreślono, że adres aktualnego miejsca pobytu A. S. był znany i na ten adres kierowano korespondencję.
Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania podkreślono, że nie zostały przedstawione nowe istotne dla sprawy okoliczności uzasadniające wznowienie.
W odwołaniu od decyzji odmawiającej wznowienie postępowania A. S., podtrzymał twierdzenia wniosku o wznowieniu postępowania oraz opisując stosunki rodzinne i swoje losy wskazywał okoliczności, które jego zdaniem powinny być uwzględnione w sprawie wymeldowania i uzasadniać odmowę wymeldowania.
Rozpatrując to odwołanie Wojewoda [...], przyjął, że wniosek o wznowienie postępowania nie jest oparty na żadnej z wyczerpująco wymienionych art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa podstaw wznowienia, oraz, że składający wniosek nie udowodnił, że złożył go z zachowaniem przewidzianego art. 148 kpa terminu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślono, że A. S. brał udział w postępowaniu, które zakończone zostało decyzją z 18 października 2001 r orzekającą o jego wymeldowaniu. Wskazano, że w uzasadnieniu swej decyzji Burmistrz wskazywał dwojakie przewidziane prawem podstawy wymeldowania, oraz, że określił na podstawie, której z nich (utrata uprawnień do lokalu i opuszczenie miejsca stałego pobytu bez wymeldowania) oparł decyzję.
W tej sytuacji zdaniem Wojewody, decyzja Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2002 r była prawidłowa, co uzasadniało jej utrzymanie w mocy.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w [...] na powyższą decyzję złożył A. S., z wnioskiem o jej uchylenie i "stwierdzenie, że decyzja ta jak i decyzja o wymeldowaniu zostały wydane z naruszeniem przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych."
W skardze nie wskazano naruszonych przepisów ustawy. Skarżący przyznaje, że faktycznie pod adresem stałego zameldowania nie przebywał od 1993 r. Uzasadnienie skargi skupia się na wyjaśnieniu przyczyn z powodu, których przebywał w Konstancinie, gdzie leczył się i pobierał naukę, a następnie dlaczego będąc inwalidą I grupy z dysfunkcją narządów ruchu, poszukiwał miejsca, w którym może samodzielnie funkcjonować, i że miejsce takie znalazł w Domu Pomocy Społecznej przy.ul. [...] w [...].Przyczyny zażądania przez Ł. P. (siostrę nieżyjącego od 2001 r ojca skarżącego) wymeldowania, upatruje skarżący w stosunkach majątkowych. Skarżący podkreślał, że siostrze ojca wcześniej nie przeszkadzał fakt zameldowania mimo, że nie przebywał w miejscu zameldowania, a wykazanie się zameldowaniem było mu niezbędne w różnych sytuacjach życiowych.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie, podkreślając, iż skarga w istocie nie zawiera zarzutów względem decyzji odmawiającej wznowienie postępowania, a podniesione zarzuty nie dotyczą przedmiotu sprawy.
Na rozprawie dnia [...] sierpnia 2005 r przed Sądem, skarżący wyjaśnił, że nie przebywa już w Domu Pomocy Społecznej i nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały lub czasowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed tą datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 10 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.Kontrola ta stosownie do przepisu art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawując kontrolę, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu drugiej instancji utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Gminy [...] z [...] października 2001 r, w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego.
Dokonana na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że odpowiada ona prawu; co skargę czyni bezzasadną.
Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa stwarza prawną możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy już zakończonej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania, w następstwie którego dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy, już raz rozpatrzonej co do istoty stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Oznacza to, że przepisy regulujące tryb i przesłanki wznowienia - jako odstępstwo od tej zasady - należy stosować ściśle.
Przewidziana przepisami kodeksu postępowania administracyjnego procedura mająca doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w następstwie wznowienia postępowania, ma dwie fazy.Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania (a właściwie wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania) zakończonego decyzją ostateczną, następuje w drodze postanowienia. Natomiast odmowa wznowienia postępowania (a w istocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia), stosownie do przepisu art. 149 § 3 kpa, następuje w drodze decyzji. Oba rodzaje rozstrzygnięć tj. wznowienie postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa lub odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 właściwe są dla fazy pierwszej w której organ właściwy (tj. zgodnie z art. 150 § 1 kpa - z zastrzeżeniem § 2 i 3 - w zasadzie organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji), bada czy istnieją przedmiotowe i podmiotowe przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia.
Złożenie bowiem przez stronę żądania wznowienia postępowania (a w istocie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia), rodzi obowiązek wydania opartego na podstawie art. 149 § 1 kpa postanowienia o wznowieniu postępowania dopiero wówczas, gdy nie zachodzą przesłanki do wydania opartej na przepisie art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, tj. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowienie postanowienia stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Zgodnie z przepisem art.145 § 1 kpa przedmiotem wznowienia może być postępowanie zakończone decyzją ostateczną. Badanie zatem czy istnieją podmiotowe i przedmiotowe przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art.149 § 1 kpa obejmuje ustalenie czy podanie o wznowienie dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją i to ostateczną, czy żądanie wznowienia postępowania oparte jest na taksatywnie wymienionych w art. 145 § 1 lub 145 a podstawach wznowienia, oraz w przypadku wniosku strony, czy podanie złożone przez stronę, zostało złożone z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 oraz art.145 a § 2 kpa.
W przypadku stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania (wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia), właściwy organ (oznaczony wg. art.150 kpa), odmawia wznowienia decyzją opartą na przepisie art. 149 § 3 kpa.Organem właściwym do rozstrzygania w sprawie wznowienia był Burmistrz Gminy [...], gdyż to decyzja tego organu z dnia [...] października 2001 r wydana została w " ostatniej " instancji, gdyż wobec złożenia odwołania z uchybieniem terminu organ II instancji nie mógł rozpatrywać sprawy merytorycznie.
Zgodnie z przepisem art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca, od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Gdy podstawę wznowienia stanowi brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu, zgodnie z art. 148 § 2 kpa, termin miesiąca biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Jednakże podstawy wznowienia postępowania są wyczerpująco określone art. 145 § 1 w punktach 1-8 kpa, oraz w art. 145 a kpa.W myśl przepisu art.145 § l kpa, wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną Jeżeli:
1/ dowody, na których podstawie ustalono istotne dla prawy okoliczności okazały się fałszywe, 2/ decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3/ decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa, 4/ strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5/ wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6/ decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7/ zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ odmiennie od oceny przyjętej przy wydawaniu decyzji (art. 100 § 2), 8/ decyzja została wydana w oparciu o inna decyzję lub orzeczenie, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Żadna z tych podstaw nie została przez skarżącego wskazana we wniosku o wznowienie postępowania. Błędne zrozumienie przez skarżącego uzasadnienia decyzji Burmistrza Gminy [...], z dnia [...] października 2001 r, który opisując przewidziane art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2001 r Nr 87, poz. 960), dwie podstawy faktyczne mogące stanowić przesłankę wymeldowania z pobytu stałego, wyraźnie wskazał, ze decyzję opiera na ustaleniu utraty (pochodnych) uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczeniu od 1993 r miejsca stałego pobytu w Filipowicach bez wymeldowaniu (a zatem na przesłankę opisaną w l -szym punkcie uzasadnienia decyzji), oczywiście nie odpowiada żadnej z podstaw wznowienia.
Skarżący uczestniczył w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z [...] października 2002 r, składał oświadczenia i wyjaśnienia na rozprawach, był zawiadomiony o wszczęciu tego postępowania i doręczono mu decyzję. Zatem podnoszone we wniosku o wznowienie okoliczności, nie mogły być też odczytywane jako żądanie oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa - tj. na nie braniu udziału w postępowaniu bez własnej winy.
Przepisy kpa przewidują inną jeszcze podstawę wznowienia. Zgodnie z art. 145 a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie, którego wydana została decyzja. W myśl § 2, w sytuacji określonej § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie l m-ca od dnia wejścia wżycie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Jednakże przepis art. 147 kpa wyraźnie stanowi, że wznowienie postępowania, z przyczyny określonej wart. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 kpa, następuje tylko na żądanie strony. Takiej podstawy żądania wznowienia nie zawierało.
W świetle powyższego decyzja odmawiająca wznowienia postępowania, znajduje oparcie w przepisie art. 149 § 3 kpa. Okoliczność, że Burmistrz Gminy [...] w podstawie prawnej swej decyzji z dnia [...] października 2002 r odmawiającej wznowienia, wskazał przepis art. 151 § 1 kpa, stanowi naruszenie prawa procesowego, które nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż w tym stanie faktycznym jaki ustalił, istniał inny przepis prawa procesowego stanowiący podstawę decyzji. Również niedostrzeżenie tego przez organ odwoławczy stanowi uchybienie procesowe, które nie miało wpływu na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia 17 stycznia 2003 r Znajdowała zatem oparcie w art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 149 § 3 i 145 § 1 kpa. Z tych względów skarga ulegała oddaleniu.
Na marginesie rozstrzygnięcia, należy zasygnalizować, że przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj.Dz.U. z 2001 r Nr 87 poz. 960 z późn. zm.), wymagający jako przesłanki do zameldowania m.in. na pobyt stały przedstawiania uprawnień do przebywania w lokalu, utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 r, tj. z dniem opublikowania (Dz.U. z 2002 r Nr 78, póz. 716), wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r sygn.K20/01 (OTK 2002 73/3/34), którym stwierdzono niezgodność tego przepisu ze wskazanymi w wyroku Trybunału przepisami Konstytucji R.P.
Przewidziany przepisem art. 145 a § 2 miesięczny termin do żądania wznowienia postępowania, w którym decyzja oparta została na przepisie art. 9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności upływał zatem z końcem dnia 19 lipca 2002 r. Zarazem konsekwencją zmiany stanu prawnego, w następstwie utraty mocy przez przepis art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest to, iż instytucja zameldowania i wymeldowania ma charakter wyłącznie rejestracyjny, rejestrujący fakt rzeczywistego przebywania w określonym miejscu z zamiarem stałego czy czasowego pobytu
Samo zameldowanie czy wymeldowanie nie ma zatem wpływu na sferę nabycia lub utraty uprawnień majątkowych do nieruchomości, na której lokal się znajduje lub do lokalu jeżeli stanowi on odrębną nieruchomość.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm) orzeczono jak w sentencji.