Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły wnioski S. B. i S. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 lutego 2009 roku Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Z danych zawartych w przedłożonych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Ich miesięczny dochód wynosi 1.468,69 zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości [...] zł oraz emerytura skarżącego w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom drewniany z 1800 roku wymagający remontu oraz ogródek przy domu wielkości 7 arów. Skarżący nie deklarują posiadania oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż ich sytuacja materialna jest bardzo ciężka. Żyją oni na granicy ubóstwa, na życie pozostaje im niespełna 300 zł miesięcznie. Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, że skarżący przeznaczają na leczenie ponad 200 zł, na energię elektryczną i gaz 300 zł, za wodę, kanalizację i śmieci płacą 120 zł, na opał 110 zł, podatek od nieruchomości 130 zł i inne wydatki (awarie, datki na tacę, wnukom i higiena domu) 160 zł i pozostałe (ubranie, fryzjer, naczynia, żarówki) około 100 zł. Oprócz świadczeń rentowych skarżący nie posiadają żadnych innych dochodów. Do pisma załączone zostały faktury za gaz i faktura za prąd.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Podkreślić należy, że co do zasady strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Skarżący w niniejszej sprawie wnoszą o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem orzekającego okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w takim zakresie wobec skarżących nie występują. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, że skarżący nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia kosztów sądowych oraz przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego (art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W danych zawartych we wnioskach wynika bowiem, że zarówno S. B., jak i S. B. otrzymują stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości 1.468,69 zł. Faktem jest, że nie są to dochody wysokie, zważywszy, że przypadają na dwoje małżonków, ale stanowią stałe, pewne źródło utrzymania.
Reasumując należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżących nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, skoro przesłanką uwzględnienia takiego wniosku, zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy jest brak jakiegokolwiek dochodu. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja finansowa skarżących nie nosi także znamion ubóstwa, czy biedy. Istnieją natomiast podstawy do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Skarżący S. B. i S. B. są bowiem osobami starszymi, schorowanymi, dlatego znaczną część uzyskiwanych dochodów przeznaczają na zakup leków i konieczne leczenie. Wygospodarowanie środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru byłoby dla nich zatem zbyt dużym obciążeniem.
Oprócz argumentów natury finansowej odmowa przyznania adwokata podyktowana została argumentem, iż na obecnym etapie postępowania nie występuje konieczność działania przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy wskazać, iż stronom działającym bez adwokata lub radcy prawnego Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy).
Należy przy tym dodać, iż treść niniejszego rozstrzygnięcia nie przesądza o braku możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, gdyby zaszła potrzeba sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej.
Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).