Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 4 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 489/24

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi K. K. i M. K. (dalej: skarżący) jest czynność Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 9 sierpnia 2011 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta Zakopane w zakresie włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego - budynku przy ul. [...] w [...] dz.ew. nr: [...] obr. [...].

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1. a) art. 22 ust. 4 i 5 pkt. 3 w zw. z art. 3 pkt. 1 i 2 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej jako: Ustawa), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez:
2. - bezpodstawne i dowolne uznanie budynku za zabytek w sytuacji, gdy nie posiada on cech zabytku w myśl art. 3 pkt 1 i 2 Ustawy;
3. - włączenie karty adresowej przedmiotowego budynku do GEZ bez przeprowadzania odpowiednich czynności wyjaśniających czy budynek ten spełnia przesłanki definicji legalnej zabytku, a w szczególności nienależyte i niewystarczające zbadanie sprawy oraz brak stosownego udokumentowania przez Organ okoliczności uzasadniających objęcie budynku szczególną formą ochrony ze względu na posiadane przez niego ponadprzeciętne wartości historyczne, zabytkowe lub artystyczne;
4. b) § 17 pkt. 8 i 9 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r. poz. 56; dalej jako: Rozporządzenie) - polegające na ich niezastosowaniu poprzez brak zawarcia w karcie adresowej zabytku informacji na temat historii, opisu i wartości, stanu zachowania oraz postulatów dotyczących konserwacji zabytku;
5. c) w razie uznania, iż skarżoną czynność stanowi Zarządzenie Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 07.06.2021 r., zarzucono jej dodatkowo naruszenie § 18b Rozporządzenia polegające na jego niewłaściwym niezastosowaniu poprzez niezawiadomienie właścicieli nieruchomości przez Organ o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do GEZ, a następnie niezawiadomienie o włączeniu tej karty do ewidencji;
6. d) art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegającego na ograniczeniu prawa własności skarżących poprzez objęcie budynku ochroną konserwatorską wynikającą z włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego do GEZ bez zapewnienia właścicielom gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia.

Skarżący podkreślili, że są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Skarżący wymienili zarządzenia w sprawie GEZ z lat 2011-2023 i skonstatowali, że cała procedura była prowadzona bez większego zastanowienia, w sposób chaotyczny, pobieżny i przede wszystkim nietransparentny. Mnogość podejmowanych aktów prawnych, brak zawiadamiania właścicieli włączanych nieruchomości o podejmowanych czynnościach, a w końcu brak spójności w tekstach wydawanych zarządzeń doprowadziły do sytuacji, w której jak się wydaje nawet same organy konserwatorskie - odpowiedzialne przecież za prowadzenie ewidencji i ochronę zabytków - nie potrafią się odnaleźć, nie wspominając już o przeciętnych obywatelach bez wykształcenia prawniczego.

Skarżący wskazali, że Zarządzeniem nr 23/2011 Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 14.02.2011 w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta Zakopane. po raz pierwszy powołano do życia GEZ na obszarze Gminy Miasto Zakopane. Jednocześnie w załączniku do zarządzenia pod pozycją nr: [...] po raz pierwszy wymieniono sporny budynek przy ul. [...], jednakże co istotne fizyczne opracowanie karty adresowej budynku nastąpiło dopiero w dniu 09.08.2011 r.. Zatem już w 2011 roku mieliśmy do czynienia z dwoma odrębnymi aktywnościami Organu - pierwszą polegającą na wydaniu zarządzenia w przedmiocie przyjęcia GEZ i drugą polegającą na opracowaniu karty adresowej zabytku i dołączeniu jej do istniejącego już zbioru. Organ wydając kolejne zarządzenia z lat 2014-2021 świadomie każdorazowo nie aktualizował dotychczas funkcjonującej ewidencji lecz tworzył nową, a zatem że Organ każdorazowo dokonywał nowej, odrębnej czynności skutkującej włączeniem karty adresowej zabytku do GEZ, przy czym ostatnim prawnie relewantnym zdarzeniem było wydanie zarządzenia w 2021 roku.

Skarżący podnieśli, że czynność została podjęta na podstawie przepisu art 22 ust. 5 pkt 3 Ustawy, który expressis verbis uznany został za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, o czym orzekł TK w wyroku z dnia 11.05.2023 r. sygn. akt: P 12/18. Niezależnie od powyższego, budynek nie posiada cech zabytku, o których mowa w art. 3 pkt 1 i 2 Ustawy, a nadto - co ważniejsze - Organ nie wyjaśnił i nie udokumentował w odpowiedni sposób cech zabytkowych budynku, które uzasadniały objęcie go ochroną konserwatorską. Czynność nie została poprzedzona jakimikolwiek czynnościami organu, które uzasadniałaby podjęcie takich a nie innych rozstrzygnięć w sprawie. W szczególności informacji nie dostarcza karta adresowa budynku opracowana w 2011 r., która oprócz jednego zdjęcia, daty powstania i położenia nie zawiera żadnych innych danych, które pozwalałaby na kontrolę instancyjną poczynionych przez organ ustaleń.

Brak jest jakichkolwiek informacji w rubryce "historia, opis i wartości", które to informacje powinny być traktowane priorytetowo, brak jest także odpowiednich informacji w rubryce "stan zachowania i postulaty dotyczące konserwacji". Co więcej, organ nie zawiadomił właściciela nieruchomości zarówno o zamiarze włączenia karty adresowej do ewidencji jak i o jej włączeniu.

Skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z 3 stycznia 2024 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi z powodu niezachowania terminu do jej złożenia.

Dalej organ wniósł o oddalenie skargi. Organ podkreślił, że włączenie zostało dokonane w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Budynek [...] dawniej "[...]", który powstał w 1929 roku reprezentuje architekturę modernistyczną. Nurt w jakim powstał budynek pensjonatu to nurt romantyczny, rozwinięcie tak zwanej "szkoły krakowskiej", nurt ten stanowił "modernistyczną", ostatnią, fazę narodowego romantyzmu w architekturze polskiej, który objął tak zwany "styl dworkowy". Budynek [...] powstał w okresie międzywojennym jako przykład architektury modernistycznej gdzie innowacyjna była najczęściej konstrukcja i technologia wykonania natomiast forma [...] wynikała z przywiązania do historii lub tradycji reprezentując styl dworkowy. W rozwoju historycznym formy architektury w Zakopanem kształt [...] opartych bezpośrednio na wzorach historycznych zaistniał po I wojnie światowej, na tle zwrotu ku tradycji związanej z odrodzeniem państwowości polskiej.

To krótki okres historyczny Zakopanego w którym powstawały budynki w takiej formie, dlatego budynek [...] dawniej "[...]" jest tak cennym obiektem pod względem substancji zabytkowej jak i swojej oryginalnej formy architektonicznej. Kształt budynku z 1929 roku jest dobrym przykładem obrazującym jak rozwijała się formy architektury [...] w Zakopanem na przełomie lat. W tym wypadku charakterystyczne dla [...] w stylu dworkowym było horyzontalne ukształtowanie bryły na planie prostokąta, mansardowy dach czterospadowy, budynek mieszczący jedną lub dwie kondygnację ograniczoną ścianami oraz jedną lub dwie kondygnacje w kubaturze dachu. Architektura obiektów tego stylu w Zakopanem niejednokrotnie odbiega od klasycznego pierwowzoru dworku szlacheckiego, nawiązując bardziej do form pałacyków neoklasycystycznych. [...] ma układ rozplanowany na rzucie kwadratu, jest to murowany z cegły, piętrowy, podpiwniczony budynek z ryzalitem i dobudowanymi współczesnymi aneksami, które powstawały w różnym czasie wraz ze zmieniającymi się potrzebami użytkowników.

Pod całością budynku znajdują się suteryny. [...] nakryty jest wielospadowym dachem mansardowym, który umożliwia umieszczenie na poddaszu pomieszczeń mieszkalnych o ukośnych ścianach. W przypadku [...] dawniej "[...]" dach mansardowy jest czterospadowy, łamany w którym każda z połaci składa się z dwóch części: górnej - o mniejszym kącie nachylenia oraz dolnej - stromej, co zwiększa możliwości użytkowania poddasza. W dolnej połaci o większym kącie nachylenia, czyli bardziej spadzistej części dachu zbudowane są lukarny z zamontowanymi oknami jednokwaterowymi. Taki rodzaj zadaszenia w [...] dawniej "[...]" powoduje, że budynek kwadratowym układzie zmienia się w okazałą willę - dworek. Dach mansardowy jest ceniony za wyjątkowe walory estetyczne i większą przestrzeń użytkową na poddaszu. Dach [...] kryty jest blachą w arkuszach układaną na rąbek stojący. Wysoki cokół (w partii suteryn) pokryty jest blokami kamienia łamanego.

Zaś górne piętra są tynkowane. Budynek [...] ustawiony jest reprezentacyjną elewacją z pierwotnym wejściem do budynku od strony południowo-zachodniej. Główne wejście do budynku willi usytuowane było od strony ulicy [...]. Do głównego wejścia na pierwszej kondygnacji prowadziły łukowate schody o układzie lustrzanym i balustradą tralkową. Nad głównym wejściem widniał szyld, napis, nazwa [...]". Pierwotnie frontowa i boczna fasada willi były otoczone balkonami o balustradzie tralkowej ciągnącymi się wzdłuż elewacji pierwszej kondygnacji. Również balkon nad ryzalitem fasady głównej - reprezentacyjnej był zamknięty balustradą tralkową. Oryginalnie w elewacji głównej w ryzalicie - części budynku wysuniętej przed lico fasady reprezentacyjnej zamontowane były okna skrzynkowe dwukwaterowe z podziałem na kwaterki o przekroju kwadratu 4x3 i 4x2. Pierwotnie okna zamontowane w lukarnach na dachu również były skrzynkowe dwukwaterowe.

Trójkątny fronton nad ryzalitem elewacji głównej to szczyt nad balkonem i drugą kondygnacją z uwagi na dolną połać dachu mansardowego, ograniczony krawędziami bocznymi dachu dwuspadowego, w jego tympanonie pojawia się okno skrzynkowe dwukwaterowe o łukowym zakończeniu. Elewacja od strony ulicy [...] posiadała balkon na całej długości elewacji pierwszej kondygnacji zamknięty balustradą tralkową. Od strony ulicy [...] balkon przechodził w obszerny taras półokrągły, reprezentacyjny z balustradą tralkową. Obecnie na miejscu tarasu dobudowany został ryzalit o wysokości pierwszej kondygnacji, nad nim znajduje się obszerny taras zamknięty metalową balustradą. [...] ustawiony jest reprezentacyjną elewacją z pierwotnym wejściem do budynku w stronę [...], a krótszym bokiem ze szczytem i pierwotnym półokrągłym tarasem, w stronę ulicy [...]. Obecnie wejście do [...] znajduje się od strony [...] bocznej fasady budynku.

Do wejścia prowadzą strome schody na pierwszą kondygnację budynku. [...] w historii Zakopanego spełnia szczególną rolę jako symbol przekształceń formy budynków bazy pobytowo - turystycznej decydującej o rozwoju miejscowości, gdzie architektura [...] jest dla miasta ważnym zjawiskiem, stanowiącym odzwierciedlenie i istotę jego funkcji. Budynek [...] dawniej "[...]" jest bardzo ważnym zabytkiem odzwierciedlającym styl modernistyczny o nurcie dworkowym, który pretendował do miana międzynarodowego. Jest przykładem historycznych wzorców architektonicznych, stanowiąc ostatni akord narodowego romantyzmu w architekturze polskiej okresu międzywojennego będąc jednocześnie łącznikiem pomiędzy "stylem XIX w" a XX - wiecznym modernizmem. Zastosowane w budynku rozwiązania architektoniczne są wyraźnie czytelne, biorąc pod uwagę wyżej wymienione argumenty [...] należy pozostawić w Gminnej Ewidencji Zabytków.

Budynek został wskazany do ujęcia w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków ówczesnego woj. Krakowskiego w 1998 r. - dla budynku została wykonana karta adresowa ze zdjęciem (tzw. fiszka). Dokument i fotografię sporządził Z. M., dyplomowany konserwator zabytków architektury, historyk sztuki z tytułem doktor nauk historycznych, historyk i teoretyk architektury z tytułem doktor habilitowany, autor licznych publikacji na temat architektury podhalańskiej, pracownik naukowy Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Pierwsza karta Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Zakopane wraz ze zdjęciem została sporządzona w dniu 09.08.2011 r. przez M. M. absolwenta historii sztuki na Uniwersytecie Papieskim im. Jana Pawła II w Krakowie, zarządzania kulturą i mediami na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Podyplomowego Studium Konserwacji Zabytków Architektury i Urbanistyki na Politechnice Krakowskiej, wieloletniego pracownika Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków w Zakopanem oraz Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, gdzie obecnie pełni funkcję [...], autora licznych publikacji i wydawnictw.

Aktualizacja Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Zakopane wraz ze zdjęciem została sporządzona w dniu 23.11.2018r. przez K. I., absolwentkę Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu na kierunku Ochrona Dóbr Kultury na Wydziale Sztuk Pięknych, o specjalności konserwatorstwo, wieloletniego pracownika Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Zielonej Górze - Kierownika Wydziału Zabytków Nieruchomych, autorkę licznych opracowań z dziedziny historii sztuki i architektury.

W ocenie organu brak zgromadzenia materiałów innych niż opracowane przez specjalistów z dziedziny architektury podhalańskiej karty adresowe, nie przekłada się automatycznie na brak podstaw faktycznych i prawnych dla dokonania wpisu. Ponadto do roku 2019 nie było prawnego obowiązku powiadamiania właścicieli nieruchomości o wpisie do GEZ

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

Na wstępie jednakże należy odnieść się do zarzutu organu w kwestii spóźnionej skargi. Skarżący wskazują, że o podjęciu skarżonej czynności dowiedzieli się w dniu 3 stycznia 2024r., w tym bowiem dniu udali się do Urzędu Miasta Zakopane, gdzie udostępniono im kserokopie kart adresowych opracowanych dla budynku przy ul. [...] w Zakopanem i poinformowano ich że przedmiotowy lokal jest ujęty w GEZ. Wcześniej mieli nie mieć takiej wiedzy, w szczególności w momencie nabycia przedmiotowej nieruchomości. Nie mieli też wiedzy o działaniach poprzednich właścicieli nieruchomości /k.52 akt sąd/.

Na rozprawie organ przedstawił akt notarialny A nr [...] z dnia 31.12.2018r. nabycia przez skarżących przedmiotowej nieruchomości, w treści którego znajduje się odniesienie do przedłożonego przez zbywców zaświadczenia z dnia 11.12.2018r. znak BPP.6727.625.2018 Burmistrza Miasta Zakopane /k.62 akt sąd/, które zostało także odrębnie przedłożone do akt sprawy /k.60/. Zaświadczenie dotyczy treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] i oprócz wskazania terenów, na których leży przedmiotowa nieruchomość, zawiera stwierdzenie, że na działce leży obiekt o cechach zabytkowych. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący mogli mieć wiedzę w tym zakresie, ale tylko w odniesieniu do treści planu. Albowiem Uchwała nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] wymieniała (między innymi) [...] ([...] ul. [...] jako obiekt o cechach zabytkowych, dopuszczając jego przebudowę lub odbudowę konserwatorską na zasadach określonych w ustaleniach szczegółowych planu.

Jak wynika z powyższego, oprócz wpisu do GEZ, przedmiotowy obiekt został objęty ochroną wynikającą z planu miejscowego i skoro tylko tej ostatniej dotyczyło zaświadczenie dołączone do aktu notarialnego, trudno jednoznacznie przyjąć, że skarżący nabywając nieruchomość wiedzieli także o wspomnianym wpisie. Stąd w ocenie Sądu nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi jako spóźnionej.

Przechodząc do meritum, Sąd uznał, że przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 9 sierpnia 2011 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta Zakopane w zakresie włączenia karty adresowej zabytku nieruchomego - budynku przy ul. [...] w Zakopanem dz.ew. nr: [...] obr. [...].

Co się tyczy zarzutu, że czynność została podjęta na podstawie przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U.2022.840 t.j. dalej "u.o.z."), który został uznany za niezgodny z Konstytucją orzeczeniem TK z 11.05.2023r. sygn. akt P 12/18, to wskazać trzeba, że w dniu 6 marca 2024r. zapadła Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego. Wynikało z niej, że wydane z udziałem tzw. sędziów dublerów (jak w tym przypadku) uznanych za nie będących sędziami TK są dotknięte wadą prawną.

Natomiast mając na względzie słuszną tezę, niekwestionowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych, o konieczności powiadomienia stron o tego rodzaju postępowaniu mogącym prowadzić do wpisu, należy zauważyć, że poprzedni właściciele mieli wiedzę o wpisie do GEZ. Wynika to w sposób pośredni z wniosku ich pełnomocnika z 2017r. do Miejskiego Konserwatora Zabytków w sprawie zezwolenia na rozbiórkę obiektu (w aktach administr.), gdzie zagadnienie zabytkowego charakteru obiektu nie było przez nich kwestionowane. Należy więc uznać, że poprzedni właściciele posiadali wiedzę o wpisie do GEZ i go nie kwestionowali.

Kolejnym i dalej idącym zarzutem jest brak jakichkolwiek informacji lub dokumentów uzasadniających objęcie w/w nieruchomości ochroną; w szczególności informacji tych nie dostarcza karta adresowa budynku opracowana w 2011r.

Odnosząc się do tego zagadnienia, stwierdzić trzeba, że opracowanie karty adresowej GEZ nastąpiło dla przedmiotowego obiektu w dniu 9.08.2011r. Ówcześnie obowiązywało Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U.2021.56 t.j., dalej "Rozporządzenie") w następującej wersji, jak chodzi o kwestię treści karty adresowej:

§ 17.

1. 1. Karta adresowa zabytku nieruchomego zawiera następujące rubryki:
2. 1) nazwa;
3. 2) czas powstania;
4. 3) miejscowość;
5. 4) adres;
6. 5) przynależność administracyjna;
7. 6) formy ochrony;
8. 7) opracowanie karty adresowej;
9. 8) fotografia z opisem wskazującym orientację albo mapa z zaznaczonym stanowiskiem archeologicznym.
10. 2. Wzór karty adresowej zabytku nieruchomego określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.

§ 18.

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego do gminnej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym.

W związku z powyższym w ocenie Sądu nie można czynić zarzutu dotyczącego treści karty adresowej z 2011r., wobec faktu braku wymogów związanych z treścią przepisów co do jej zawartości.

Wspomniane Rozporządzenie zostało zmienione Rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 10 września 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (DZ.U. Dz.U.2019.1886) i obecnie odnośnie karty adresowej brzmi ono następująco:

§ 17.

1. 1. Karta adresowa zabytku nieruchomego zawiera następujące rubryki:
2. 1) nazwa;
3. 2) czas powstania;
4. 3) miejscowość;
5. 4) adres;
6. 5) przynależność administracyjna;
7. 6) formy ochrony;
8. 7) fotografia z opisem wskazującym orientację w stosunku do sąsiednich terenów lub stron świata albo mapa z zaznaczonym stanowiskiem archeologicznym;
9. 8) historia, opis i wartości;
10. 9) stan zachowania i postulaty dotyczące konserwacji;
11. 10) wykonanie karty;
12. 11) zatwierdzenie karty.
13. 2. Wzór karty adresowej zabytku nieruchomego określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.

§ 18.

1. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku.

2. W przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1 wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich.

Aktualnie zatem karta adresowa zawiera wymóg podania wartości zabytku (§ 17 pkt 8), ale także wymóg zweryfikowania danych w karcie adresowej, czyli także w przedmiocie wartości zabytkowej obiektu. W 2011r. takiego obowiązku nie było.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że z momentem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego nie było obowiązku dokonywania zmian w kartach adresowych. Wynika to z poniższego przepisu rozporządzenia zmieniającego:

§ 2.

1. 1. Przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, stosuje się do zdarzeń, które następują po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
2. 2. Dotychczas wykonane karty ewidencyjne zabytku stają się kartami ewidencyjnymi zabytku w rozumieniu niniejszego rozporządzenia.
3. 3. Dotychczas wykonane karty adresowe zabytku nieruchomego stają się kartami adresowymi zabytku nieruchomego w rozumieniu niniejszego rozporządzenia.

Podsumowując ten wątek, zarzut dotyczący skąpej treści karty adresowej należy uznać za chybiony.

Nie ulega jednak wątpliwości, że powinny istnieć w dokumentacji obiektu jakieś dane, pozwalające na weryfikację obiektu jako zabytkowego. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 u.o.z. zabytkiem określamy nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W wielu orzeczeniach sadów administracyjnych podkreślano, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie.

W niniejszej sprawie nie ma sporu, że w momencie sporządzenia karty adresowej w 2011r. takiego dokumentu nie sporządzono; zresztą wówczas całkowicie inna była praktyka organów ochrony zabytków. Natomiast aktualnie taki dokument znajduje się w aktach administracyjnych. Jest to dokument sporządzony w lutym 2024r. przez Miejskiego Konserwatora Zabytków C. M. pod tytułem "Wartościowanie zabytku [...] "[...]" dawniej "[...]" 1929r. ulica [...]". Dokument obszernie relacjonuje wartości zabytkowe obiektu. Wskazuje, że [...] jest doskonałym przykładem stylu architektury międzywojennej, jaka rozwijała się w Zakopanem. Kształt budynku z 1929r, jest dobrym przykładem rozwoju architektury [...] na przełomie lat. Charakterystyczne dla pensjonatów w stylu dworkowym było horyzontalne ukształtowanie bryły na planie prostokąta, mansardowy dach czterospadowy, budynek mieszczący jedna lub dwie kondygnacje w kubaturze dachu i przykładem tych rozwiązań jest [...] [...].

Architektura obiektów tego stylu w Zakopanem odbiega niejednokrotnie od klasycznego pierwowzoru dworku szlacheckiego, nawiązując bardziej do pałacyków neoklasycystycznych. Dokument szczegółowo opisuje rozwiązania architektoniczne [...] i konkluduje, że [...] [...] w historii Zakopanego spełnia szczególną rolę jako symbol przekształceń formy budynków bazy pobytowo – turystycznej decydującej o rozwoju miejscowości, gdzie architektura [...] jest dla miasta ważnym zjawiskiem, stanowiącym odzwierciedlenie i istotę jego funkcji. Budynek [...] jest ważnym zabytkiem odzwierciedlającym styl modernistyczny o nurcie dworkowym, który pretendował do miana międzynarodowego. Jest przykładem historycznych wzorców architektonicznych, stanowiąc ostatni akord narodowego romantyzmu w architekturze polskiej okresu międzywojennego, będą jednocześnie łącznikiem między stylem XIX w a XX w-wicznym modernizmem. Mając to na względzie – wedle MKZ należy go pozostawić w GEZ.

Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że prezentowany dokument w sposób bezdyskusyjny wskazuje na wartości historyczne obiektu, które uzasadniają jego kwalifikowanie jako zabytku w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.o.z. Powstaje jedynie pytanie, czy okoliczność, że dokument ten został sporządzony współcześnie, a nie w momencie zakładania karty adresowej (kiedy notabene nie było takich wymogów), winna zmienić cokolwiek w ocenie Sądu; w szczególności czy winna prowadzić do unicestwienia czynności włączenia karty adresowej zabytku do GEZ w 2011r. Zdaniem Sądu nie, gdyż zabytek – [...] [...] posiadał prezentowane w opinii Miejskiego Konserwatora Zabytków cechy zarówno w roku 2011, jak i obecnie. Dana rzecz nie staje się zabytkiem przez to, że została dla niej założona karta adresowa zabytku, lecz dlatego, że stanowi ona świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

W przypadku niniejszej sprawy jedynie opis tych cech i wartości został sporządzony w chwili obecnej; nie zmienia to jednak faktu, że mamy do czynienia z zabytkiem. Wobec tego nie zachodzą podstawy do stwierdzenia bezskuteczności czynności włączenia karty adresowej do GEZ.

Z powyższych przyczyn na zas. art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.