Uzasadnienie
sygn. akt II SA/Kr 528/14 Kraków, dnia 9 kwietnia 2014r.
Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczętena skutek skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 grudnia 2001 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 124 § 1 pkt 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 zezm., oznaczana dalej jako p.p.s.a.)zgodnie z którym sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony. W myśl art. 12 p.p.s.a., ilekroć w ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania, zatem powyższe przepisy znajdą zastosowanie również w wypadku śmierci uczestnika. Podstawą faktyczną zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie była śmierć skarżącego E. W. oraz uczestników postępowania – J. S. i S. K.. Ustalono jednocześnie, że śmierć skarżącego E. W. nie stanowi przeszkody dla rozpoznania sprawy i wydania orzeczenia merytorycznego. Przyczyny zawieszenia, związane ze śmiercią skarżącego ustały.
Zgodnie bowiem z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 25 września 2012r. (Repertorium A Nr 11588/2012) następcą prawnym E. W. jest B. W.. Przeszkodą dla wydania orzeczenia co do istoty sprawy była i jest zatem jedynie śmierć uczestników postępowania – J. S. i S. K..
Wskazać w tym miejscu należy, że w wypadku śmierci skarżącego, postępowanie sądowoadministracyjne może toczyć się nadal i zakończyć się wydaniem rozstrzygnięcia merytorycznego, ale przy spełnieniu pewnych warunków. Co do zasady, w miejsce zmarłego skarżącego mogą wstąpić jego następcy prawni. Warunkiem ich udziału oraz kontynuowania postępowania jest jednak po pierwsze wykazanie przez nich, że posiadają w sprawie interes prawny, a po wtóre – podtrzymanie przez nich skargi. Trzeba bowiem zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 16 maja 2013r., sygn. akt II OSK 144/12 oraz II OSK 981/12 (dostępne w bazie orzecznictwa pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, zgodnie z którym pojęcie "interes prawny" użyty w art. 50 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie interesu prawnego w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym, a zatem wynikać on musi, podobnie jak w przypadku interesu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., z przepisów prawa materialnego odnoszącego się do praw lub obowiązków podmiotów uczestniczących w postępowaniach publicznoprawnych.
Warunkiem koniecznym do występowania podmiotu, jako strony postępowania, jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem, albo żądanie przez podmiot czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wspomniany interes prawny musi być indywidualnym interesem strony postępowania i dotyczyć jej bezpośrednio. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której wbrew woli obecnego właściciela nieruchomości kontynuowane byłoby postępowanie sądowe dotyczące jego interesu prawnego z woli osoby, która tego interesu już nie posiada. W świetle tego poglądu aby uznać osoby, będące następcami prawnymi (spadkobiercami) zmarłych skarżących za strony postępowania sądowego, muszą one wykazać, że posiadają w sprawie interes prawny.
W niniejszej sprawie interes prawny skarżącego E. W. oparty był na przysługującym mu prawie własności działki nr [...] w L.. Ponieważ B. W. jest jedynym następcą prawnym zmarłego skarżącego, nie budzi wątpliwości, że posiada interes prawny w niniejszej sprawie. Aby jednak postępowanie sądowe mogło dalej się toczyć z jej udziałem jako skarżącej, w świetle powołanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego niezbędne było wyraźne oświadczenie B. W., że skargę podtrzymuje we własnym imieniu.
Wobec powyższego, w wykonaniu zarządzenia z dnia 30 grudnia 2013r. wezwano B. W. do złożenia w terminie 14 dni oświadczenia, czy podtrzymuje w niniejszej sprawie skargę w imieniu własnym, pod rygorem uznania postępowania za bezprzedmiotowe ze skutkiem jego umorzenia bez rozstrzygnięcia o zasadności skargi. Wezwanie zostało doręczone B. W. w dniu 20 stycznia 2014r. W wyznaczonym terminie B. W. nie złożyła żądanego oświadczenia.
Zgodnie z treścią art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia. O ile śmierć uczestnika bez udziału jego następców prawnych stanowi przeszkodę do rozstrzygnięcia postępowania w sposób merytoryczny, a zatem uniemożliwia dokonanie oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, o tyle nie tamuje ona zakończenia postępowania sądowego w sposób formalny. Postępowanie sądowoadministracyjne toczy się bowiem wyłącznie w związku z wniesieniem skargi, zaś jego kontynuacja nie zależy od uczestników postępowania lub ich spadkobierców.
Brak oświadczenia następcy prawnego zmarłego skarżącego co do zamiaru kontynuacji postępowania sądowego i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy uzasadnia podjęcie zawieszonego postępowania, nawet w przypadku śmieci uczestników, przy czym w tym przedmiocie wydane zostało odrębne postanowienie.
Stosownie do powołanych uprzednio przepisów i ich wykładni przyjmowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontynuowanie postępowania sądowego po śmierci skarżącego nie jest możliwe w braku wyraźnej woli (podtrzymania skargi) jego następcy prawnego. Taka sytuacja oznacza bezprzedmiotowość postępowania, zaś jej ustalenie obliguje sąd – zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.