Uzasadnienie
W dniu 12 maja 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej M.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2009 r.
We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 2.560, 54 zl zł i składa się na niego świadczenia rentowe w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł.
Według oświadczenia skarżącej w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. 140 m2, budynek gospodarczy oraz nieruchomość rolna o pow. 0,16 ha. Ponadto skarżąc dysponuje oszczędnościami w wysokości [...]zł. złożonymi na lokacie bankowej.
Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż uzyskuje niskie dochody co nie pozwala na jakiekolwiek dodatkowe obciążenia finansowe, poza najbardziej niezbędnymi. Skarżąca podniosłą również, że mieszka w okolicach Z., czyli w rejonie o wysokich kosztach utrzymania codziennego. Surowy klimat powoduje też zwiększone nakłady na ogrzewanie oraz konserwacje budynku. Wymieniła również miesięczne wydatki: na opłaty za ogrzewanie, wywóz śmieci, konserwacje i naprawy, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, energie elektryczna oraz telefon wydaje 810 zł. Wyżywienie około 600 zł. Podróżowanie i utrzymanie samochodu to kolejne 120 zł. Środki czystości 30 zł. Leki i częste wizyty u lekarza – Klinika [...] - skarżąc została poddana przeszczepowi szpiku kostnego - około 200 zł. Wyjaśniła także, że posiadana lokata bankowa pochodzi ze sprzedaży nieruchomości i jest zabezpieczeniem skarżącej na wypadek nawrotu choroby nowotworowej. Wyklucza ona jakiekolwiek naruszenie tych pieniędzy na bieżące cele.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku (jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, ze poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu).
Zdaniem sądu skarżąca nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata.
W ocenie sądu zasadnicze znaczenie ma fakt, iż skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci zasiłku rentowego oraz wynagrodzenia za pracę. Nie jest zatem osobą uboga, pozbawiona środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy.
Ponadto skarżąca posiada oszczędności w kwocie [...] zł, które w sytuacji, gdy bieżące zasoby pieniężne okazałyby się niewystarczające na pokrycie kosztów jest zobowiązana w odpowiedniej części przeznaczyć na ten cel.
Gdyby przyjąć, że skarżąca w jej sytuacji materialnej nie może ponieść jakichkolwiek kosztów to Skarb Państwa stałby się w skali kraju kredytodawcą opłat sądowych w większości spraw sądowoadministracyjnych.
Z tych samych względów sąd nie uwzględnił wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu.
Podsumowując należy zauważyć, ze zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach: z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego i ustanowienie adwokata.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).