Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor Zarządu Zlewni", "organ I instancji") decyzją z 27 września 2019 r. znak: [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy przepust wykonany na rowie przydrożnym w ciągu drogi gminnej [...] [...] na działce o nr. ewidencyjnym [...], [...] obręb W. szkodliwie oddziałuje na grunty S. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący").
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 191 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (obecnie Dz.U. z 2020 r., poz. 310), dalej "P.w. z 2017 r.", oraz art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2020 r., poz. 256), dalej "K.p.a.".
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że S. K. pismem z 19 grudnia 2016 r. zwrócił się na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), dalej "P.w. z 2001 r.", o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych spowodowanej spowodowanych przez właścicieli gruntów sąsiednich.
Wójt Gminy W. postanowieniem z 5 stycznia 2017 r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania uznając, że wnioskodawca nie jest stroną przedmiotowego postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z 15 marca 2017 r. znak [...], po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawcy, uchyliło ww. postanowienie z 5 stycznia 2017 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Wójtowi, uznając że Wójt przedwcześnie stwierdził brak przymiotu strony wnioskodawcy w sprawie naruszenia stosunków wodnych.
Wójt Gminy W. po wszczęciu postępowania w sprawie 28 kwietnia 2017 r. przeprowadził wizję w terenie, po czym decyzją z 19 maja 2017 r., znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie wskazując, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania S. K., decyzją z 4 sierpnia 2017 r., znak: [...] uchyliło ww. decyzję z 19 maja 2017 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Wójtowi, stwierdzając nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.
Pismem z 5 marca 2018 r. Wójt Gminy W. przekazał sprawę do Dyrektora Zarządu Zlewni w Ż., powołując się na art. 191 P.w. z 2017 r.
Dyrektor Zarządu Zlewni zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego o właściwość rzeczową z Wójtem Gminy W.. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z 25 lipca 2018 r., znak: [...] poinformował, że nie jest właściwy do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 22 § 2 K.p.a. oraz stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie organ powinien ustalić podstawę prawną, w oparciu o którą powinien zostać rozpoznany złożony wniosek.
W dniu 20 sierpnia 2018 r. w siedzibie Zarządu Zlewni w Ż., Zbiornik [...] P., wnioskodawca złożył oświadczenie, iż podtrzymuje swój wniosek z 19 grudnia 2016 r. o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych przez zmianę kierunku spływu wody opadowej spowodowanej przez działania właścicieli gruntów sąsiednich J. K., J. P. oraz D. G., którzy swoim działaniem zmienili kierunek spływu wody opadowej i roztopowej ze szkodą dla gruntów wnioskodawcy, tj. działek nr [...], [...], [...] i [...]. Wnioskodawca wniósł o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu pierwotnego. Zarzucił, że do zmiany stosunków wodnych doszło m.in. w wyniku bezczynności Urzędu Gminy, który wydał zgodę na lokalizację zjazdu (decyzja z 5 lipca 2016 r.) oraz pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę [...] z 8 sierpnia 2016 r. znak [...] na przebudowę rowu.
Pismem z 13 września 2018 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w Ż. poinformował Wójta Gminy W. o ww. oświadczeniu wnioskodawcy i przesłał jego wniosek celem załatwienia w części dotyczącej zmiany stosunków wodnych, wskazując jednocześnie, że w związku z tym, że zmiana stosunków wodnych na nieruchomościach wnioskodawcy spowodowana jest również nienależycie utrzymywanym przepustem zaczopowanym pod drogą gminną, Dyrektor Zarządu Zlewni w Ż. przeprowadzi postępowanie w trybie art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r.
Pismem z 29 września 2019 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni zwrócił się do Wójta Gminy W. o przedłożenie informacji na temat odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu drogi gminnej nr [...] W. [...] Twierdza w m. W. pomiędzy działkami nr [...], [...]. W tym informację na temat pozwoleń wodnoprawnych, w oparciu o które odprowadzane są wody z przedmiotowego odcinka drogi oraz pozwoleń w zakresie budowy i przebudowy urządzeń wodnych, tj. przepustów, oraz w zakresie likwidacji bądź budowy rowu.
Dyrektor Zarządu Zlewni zwrócił się również do Starosty [...] o udostępnienie akt sprawy znak [...], zakończonej wydaniem decyzji z 8 sierpnia 2016 r. udzielającej D. G. pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę rowu w pasie drogowym poprzez wykonanie przepustu pod zjazdem z drogi gminnej na działki nr [...]
Pismem z 29 listopada 2018 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni, na podstawie art. 61 K.p.a. oraz art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r. zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie "ustalenia czy przepust wykonany na rowie przydrożnym drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr ewidencyjnym [...], [...] w m. W. szkodliwie oddziałuje na przyległe grunty" oraz o terminie oględzin w ternie wyznaczonych na 10 grudnia 2018 r.
Wnioskodawca pismem z 13 grudnia 2018 r. wskazał, że jego wniosek zasadniczo nie dotyczył przepustu wskazanego w zawiadomieniu, lecz przepustu, który odprowadzał wodę z nieruchomości znajdujących się ponad drogą poprzez drogę, a dalej do naturalnego cieku wodnego rzeki [...], stwierdzając iż: "Przedmiotem postępowania wszczętego na mój wniosek jest w pierwszej kolejności zatkanie całkowicie przepustu poprzez drogę gminną, a następnie przekierowanie wody, która już nie mogła w dół spływać tym przepustem (...) przez pana [...] przepustem znajdującym się na rowie przydrożnym (wzdłuż drogi). (...) Zatem stan faktyczny jest szerszy i obejmuje dwa przepusty z tym, że najistotniejszą kwestią jest zaczopowanie przepustu odprowadzającego wodę poprzez drogę na nieruchomości pana P.(...) nr [...] i [...] i dalej naturalnym ciekiem wodnym do rzeki [...] (...). Prowadzenie postępowania jedynie w zakresie przepustu wykonanego przez pana [...] (tj. wskazanego w zawiadomieniu) mija się z celem (...) Aby jednak dokonać prawidłowych ustaleń faktycznych należy objąć postępowaniem dowodowym całość sprawy wskazanej we wniosku, a nie tylko jej część".
W ocenie wnioskodawcy te dwie czynności razem spowodowały, że cała woda z nieruchomości znajdujących się ponad siedliskiem [...] została przekierowana w dół wzdłuż drogi i w efekcie zalewa jego siedlisko, które jest najniżej położone. Wniósł o rozszerzenie przedmiotu postępowania, ponowne przeprowadzenie oględzin obu przepustów oraz dopuszczenie dowodu z opinii biegłego hydrologa.
W dniu 14 stycznia 2019 r. wnioskodawca podniósł, że zostało złamane prawo wskutek przedstawienia fałszywych danych, a zmiany stosunków wodnych dokonano w miejscu, gdzie istniał zjazd z drogi gminnej na działkę nr [...], a nie rów przydrożny.
W dniu 28 stycznia 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni poinformował Wójta, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. z 2017 r. stanowi usługę wodną, na którą w myśl art. 389 pkt 1 wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Z przedłożonego projektu wykonawczego opracowanego w 2010 r. wynika, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są poprzez rów przydrożny i przepusty pod droga gminną do cieków naturalnych w zlewni rzeki Wieprzówki. Wystąpił też o przedłożenie stosownych pozwoleń wodnoprawnych. Poinformował o wynikach wizji w terenie z 10 grudnia 2018 r., zaczopowaniu przepustu na działce o nr [...] oraz [...]. Zwrócił uwagę, że z ww. projektu wykonawczego wynika, że przepust jak i rów przydrożny stanowią urządzenia odwadniające drogę. Za prawidłowe odwodnienie drogi odpowiada Gmina W.. Zwrócił uwagę także na kwestię legalizacji urządzeń wodnoprawnych (art. 190 P.w. z 2017 r.).
Pismem z 22 lutego 2019 r. Wójt Gminy W. poinformował Dyrektora Zarządu Zlewni, że nie posiada pozwoleń wodnoprawnych w zakresie wynikającym z art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. z 2017 r., co nie jest wynikiem zaniedbania Gminy. Przedmiotowe urządzenia wodne powstały przy budowie drogi w 1986 r. pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne. Wyjaśnił, że rów zlokalizowany na działce [...] nie jest widoczny w terenie, natomiast przedmiotowy przepust usytuowany na działce [...] w sąsiedztwie działki [...] jest w dalszym ciągu fizycznie pod drogą. Zaczopowany koniec znajduje się na działce [...] będącej własnością prywatną, a zmiany w obrębie ww. działek zostały dokonane bez wiedzy i zgody zarządcy drogi. Zdaniem Wójta nie ma potrzeby odbudowy urządzenia, a jedynie przywrócenie jego funkcji przez konserwację, czyli wyczyszczenie wylotu. Powyższe prace nie mogą być wykonane przez Urząd Gminy W. ze względu na brak zgody właścicieli działki [...] na wejście w teren. Odprowadzenie wód z drogi następuje kolejnymi przepustami usytuowanymi w naturalnych zagłębieniach terenu. Zdaniem Wójta pomimo braku drożności tego przepustu droga jest należycie odwadniana.
W dniu 6 maja 2019 r. w siedzibie Zarządu Zlewni w Ż. - Zbiornik Wodny w [...] P. odbyło się spotkanie, podczas którego wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko, iż w miejscu obecnego przepustu był wykonany zjazd, pod którym nie było rowu ziemnego. Poinformował również, że nie będzie przedkładał opinii biegłego hydrologa, nie żąda również od Zarządu Zlewni w Ż. wykonania opinii hydrologicznej.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor Zarządu Zlewni doszedł do wniosku, że należy umorzyć przedmiotowe postępowanie dotyczące "przepustu wykonanego na rowie przydrożnym w ciągu drogi gminnej [...]", bowiem w dniu wizji przepust był drożny, a wykonany został zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym z 8 czerwca 2016 r. Zaczopowanie przepustu pod drogą doprowadziło do zwiększenia obciążenia rowu przydrożnego z odcinka ok. 1 m. Ostatnie potwierdzone zalanie posesji wnioskodawcy miało miejsce 1 sierpnia 2014 r., tj. dwa lata przed wykonaniem przepustu przez D. G.. Od przepustu na rowie przydrożnym wykonanym przez D. G. do posesji wnioskodawcy usytuowane są dwa przełamania terenu. Rów składa się z kilku odcinków oddzielonych od siebie w przynajmniej trzech miejscach. W obszarze znajdują się trzy przepusty Ř500 odprowadzające wodę do [...]. W związku z powyższym zdaniem organu przedmiotowy przepust nie oddziałuje szkodliwie na grunty wnioskodawcy.
S. K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że przepust wykonany przez [...] pod zjazdem na jego nieruchomość na działce ewidencyjnej nr [...], [...] w ciągu drogi gminnej [...] W. [...] oddziałuje szkodliwie na grunty przyległe należące do skarżącego, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji. Odwołujący się zarzucił organowi l instancji błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść decyzji polegające na przyjęciu, że przepust wykonany przez [...] został wykonany na istniejącym rowie przydrożnym, podczas gdy z dokumentów wynika, iż w tym miejscu nie istniał rów przydrożny, a także iż wykonany przepust nie oddziałuje szkodliwie na grunty skarżącego oraz nieprzeprowadzenie dowodu z opinii hydrologicznej z uwagi na koszty. W uzasadnieniu odwołania odwołujący się przedstawił rozbudowaną argumentację co do powyższych twierdzeń, a także potwierdził niektóre z ustaleń organu l instancji, np. iż na odcinku drogi między przepustem wykonany przez [...] a posesją skarżącego rów przydrożny był i jest podzielony na odcinki oddzielone od siebie zjazdami bez przepustu, z których co najmniej w jednym przypadku woda była odprowadzana do rzeki [...].
W ocenie odwołującego się, "biorąc pod uwagę fakt, iż rów jest poprzerywany, wiarygodnym i logicznym staje się twierdzenie odwołującego, że woda wypływa na drogę i drogą płynie w dół, wprost na posesję odwołującego się (który mieszka na samym dole), zwłaszcza, że jest tam chodnik, który tworzy koryto". Odwołujący się zwrócił też uwagę "iż druga z wydanych decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Ż. z dnia 27 września 2019 r. nr [...] uwzględnia żądanie odwołującego się i nakłada na Gminę W. obowiązek odbudowy nielegalnie zaczopowanego przepustu pod drogą gminną, tj. przywrócenie dawnych stosunków wodnych".
Skarżący podniósł też, że celem wykonania przepustu było rozwiązanie sytuacji zalewania gruntów sąsiedzkich po wybudowaniu zjazdu przez [...]. Podkreślił, że brak rowu przed posesją [...] (przed wykonaniem zjazdu) i przepust pod drogą powodowały, że woda z kilkunastu ha położonych powyżej posesji [...] nie spływała drogą, a przepustem w kierunku [...]. Zdaniem skarżącego dywagacje organu, że jego posesja nie jest obecnie zalewana podważają wiarygodność organu i całego systemu prawa wodnego.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z 11 marca 2020 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że skarżący pismami z 27 lipca 2016 r. oraz z 10 października 2016 r. zwrócił się do Urzędu Gminy W. o udrożnienie przepustu drogowego zlokalizowanego pod drogą gminną w ciągu ul. [...]. Następnie pismem z 19 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się na podstawie art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych spowodowanej z jednej strony przez zamknięcie około 2013 r. przepustu pod drogą gminną odprowadzającego wody opadowe z pól położonych powyżej działki [...] na działki o nr [...], [...] skąd dalej naturalnym ciekiem wodnym spływały one do rzeki M. a z drugiej przez wykonanie w drugiej połowie 2016 r. przepustu wzdłuż działki nr [...], co razem spowodować miało w ocenie skarżącego zmianę kierunku spływu wód opadowych i skierowanie ich na nieruchomość będącą własnością wnioskodawcy.
Wójt Gminy W. po wszczęciu postępowania w sprawie wydał decyzję z 19 maja 2017 r., znak: [...], która została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 4 sierpnia 2017 r., znak: [...] Pismem z 5 marca 2018 r. Wójt Gminy W. przekazał sprawę do Dyrektora Zarządu Zlewni w Ż., powołując się na art. 191 P.w. z 2017r.
Dyrektor Zarządu Zlewni w Ż. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego o właściwość rzeczową z Wójtem Gminy W.. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z 25 lipca 2018 r., znak: [...] poinformował, że w sprawie nie występuje spór o właściwość w rozumieniu art. 22 § 2 K.p.a. oraz wskazał, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną pozostaje ustalenie podstawy prawnej, w oparciu o którą powinien zostać rozpoznany złożony wniosek, co należy do kompetencji organu, który prowadzi postępowanie.
W dniu 20 sierpnia 2018 r. w siedzibie Zarządu Zlewni w Ż., Zbiornik [...] P., skarżący złożył oświadczenie, iż podtrzymuje swój wniosek z 19 grudnia 2016 r. o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych przez zmianę kierunku spływu wody opadowej i wnosi o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu pierwotnego.
Pismem z 13 września 2018 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni poinformował Wójta Gminy W. o ww. oświadczeniu skarżącego i przesłał jego wniosek celem załatwienia w części dotyczącej zmiany stosunków wodnych, wskazując jednocześnie, że w związku z tym, że zmiana stosunków wodnych na nieruchomościach skarżącego spowodowana jest również nienależycie utrzymywanym przepustem zaczopowanym pod drogą gminną, Dyrektor Zarządu Zlewni przeprowadzi postępowanie w trybie art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r.
Pismem z 28 września 2019 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni zwrócił się do Wójta Gminy W. o przedłożenie informacji w sprawie dotyczącej przepustu drogowego pod drogą gminną nr [...] W. [...] w m. W..
Pismem z 28 września 2019 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w Ż. zwrócił się do Starosty [...] o udostępnienie akt sprawy znak [...], zakończonej wydaniem decyzji z 8 sierpnia 2016 r. udzielającej D. G. pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę rowu w pasie drogowym poprzez wykonanie przepustu pod zjazdem z drogi gminnej na działki nr [...], celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 191 P.w. z 2017 r. mającego, jak to określił organ l instancji, "ustalenie czy użytkownik pozwolenia wodnoprawnego zmienił funkcję projektowanego urządzenia wodnego oraz czy występuje konieczność wykonania urządzeń zapobiegających szkodom".
Natomiast ostatnim pismem z 28 września 2019 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni poinformował skarżącego o pismach skierowanych do ww. organów, powołując się na konieczność zebrania materiałów umożliwiających przeprowadzenie postępowania na podstawie art. 191 P.w. z 2017 r., jak również informując o nowym terminie rozpatrzenia sprawy.
Pismem z 29 listopada 2018 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni na podstawie art. 61 K.p.a. oraz art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r. zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia czy przepust wykonany na rowie przydrożnym drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr ewidencyjnym [...], [...] w m. W. szkodliwie oddziałuje na przyległe grunty oraz o terminie oględzin w ternie wyznaczonych na 10 grudnia 2018 r.
W związku z doręczeniem ww. zawiadomienia skarżący pismem z 13 grudnia 2018 r. wskazał, że jego wniosek zasadniczo nie dotyczył przepustu wskazanego w zawiadomieniu, lecz przepustu, który odprowadzał wodę z nieruchomości znajdujących się ponad drogą poprzez drogę, a dalej do naturalnego cieku wodnego rzeki [...] (...).
W dniu [...] grudnia 2018 r. odbyły się oględziny z udziałem skarżącego oraz przedstawiciela Gminy W.. Z protokołu oględzin wynika m.in., że przepust na działce o nr [...] i [...] był drożny. Zaczopowany był przepust, którego wylot znajduje się na działce nr [...]. Skarżący odstąpił od podpisania protokołu, a w dniu 14 grudnia 2018 r. złożył do niego uwagi.
W dniu 14 stycznia 2019 r. do Zarządu Zlewni w Ż. wpłynęło pismo zawierające oświadczenie skarżącego, w którym po zapoznaniu się z dokumentacją w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Starosty [...] z 8 sierpnia 2016r., znak [...], udzielającej D. G. pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę rowu w pasie drogowym drogi gminnej nr [...] W. [...] w m. W. na działkach nr [...], stwierdził on, że podstawą wydania tej decyzji były fałszywe dane zawarte w operacie wodnoprawnym.
Pismem z 29 stycznia 2019 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni na podstawie art. 10, art. 35 § 3 i art. 36 K.p.a. zawiadomił strony postępowania o zebranych dowodach i materiałach w sprawie ustalenia czy przepust wykonany na rowie przydrożnym drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr ewidencyjnym [...], [...] w m. W. szkodliwie oddziałuje na przyległe grunty oraz o nowym terminie załatwienia sprawy.
W dniu 6 maja 2019 r. w siedzibie Zarządu Zlewni w Ż. - Zbiornik Wodny w [...] P. odbyło się spotkanie w powiązanej sprawie administracyjnej dotyczącej ustalenia, czy przepust wykonany na rowie przydrożnym drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr. ewidencyjnym [...], [...] obręb W. szkodliwie oddziałuje na przyległe grunty. Podczas tego spotkania skarżący podtrzymał swoje stanowisko, iż w miejscu obecnego przepustu był wykonany zjazd, pod którym nie było rowu ziemnego.
W dniu 4 września 2019 r. do Dyrektora Zarządu Zlewni wpłynęło pismo adwokata w A. W. W. oświadczającego, iż na podstawie załączonego pełnomocnictwa udzielonego mu przez D. C. (poprzednie nazwisko G. - decyzja o zmianie nazwiska w załączeniu) do reprezentowania go w postępowaniu o sygn. akt [...] prowadzonym przez Dyrektora Zarządu Zlewni, zgłasza się on do udziału w przedmiotowej sprawie w charakterze pełnomocnika strony.
W dniu 27 września 2019 r. Dyrektor Zarządu Zlewni wydał powołaną na wstępie decyzję, która została doręczona wg rozdzielnika skarżacemu, D. G. oraz Gminie W..
Po przeanalizowaniu akt sprawy organ II Instancji stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji uzasadnił krąg stron przyjęty w postępowaniu wskazując jako przepis materialny będący podstawą interesu prawnego skarżącego art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r., który wymieniając strony postepowania uwzględnia również wnioskodawcę.
W zakresie uchybień proceduralnych organ II instancji wskazał, że mimo iż jedna ze stron postępowania, tj. D. C. (dawne nazwisko G. ustanowił pełnomocnika do doręczeń korespondencji, organ l instancji doręczył decyzję na adres strony, a nie pełnomocnika. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że doręczenie, aczkolwiek dokonane z oczywistym naruszeniem art. 40 § 2 K.p.a., może być uznane za skutecznie dokonane, jedynie wtedy, gdy nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych. W związku z powyższym, wskazane naruszenie przepisów postępowania organ odwoławczy uznał za niemające istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, tym bardziej w przypadku umorzenia postępowania.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu l instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest co do zasady prawidłowa.
Organ przywołał i omówił treść art. 6 K.p.a. oraz art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r. Wskazał, że z brzmienia tego ostatniego przepisu wynika, że podstawową przesłanką umożliwiającą wydanie decyzji nakazowej na wniosek lub z urzędu jest nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego. Nienależytość utrzymywania urządzenia wodnego to niezgodny z prawem sposób utrzymywania urządzenia wodnego, jak również inne sytuacje, głównie nieprawidłowości o charakterze technicznym. W przypadku urządzenia wodnego, jakim jest przepust, za nienależyte utrzymywanie uznaje się zazwyczaj jego wykonanie lub użytkowanie w sposób niezgodny z pozwoleniem wodnoprawnym, np. dopuszczenie do powstania niedrożności utrudniających swobodny przepływ zgromadzonej w rowie wody, samowolne zmniejszenie średnicy przepustu, czy jego zamulenie.
Odnosząc się do ustaleń organu l instancji, w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ l instancji nieprawidłowo sformułował przedmiot sprawy jako "ustalenie czy przepust wykonany na rowie przydrożnym drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr ewidencyjnym [...], [...] w m. W. szkodliwie oddziałuje na przyległe grunty".
Tymczasem art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r. jest podstawą do wydania decyzji w przypadku "nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego", którego skutkiem może być szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty. Tymczasem organ I instancji rozpoczął rozpoznanie sprawy nie od zbadania, czy zachowana jest podstawowa przesłanka umożliwiająca podjęcie działania przez organ administracji w ramach przysługujących mu kompetencji, ale od razu przeszedł do badania ewentualnych skutków, bez określenia ich przyczyny.
W drugiej kolejności organ odwoławczy zauważył, że już 10 grudnia 2018 r., to jest po oględzinach w terenie przedmiotowego przepustu pod zjazdem z drogi gminnej organ l instancji był w posiadaniu wiadomości, które powinny zakończyć sprawę bez wydania merytorycznej decyzji. A mianowicie, organ ustalił, co jest stwierdzone w protokole, że przepust jest drożny, a ponadto iż sposób jego wykonania i parametry odpowiadają warunkom określonym w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym ostateczną (w tej dacie) decyzją Starosty [...] z 8 sierpnia 2016 r., znak: [...] na przebudowę rowu w pasie drogowym drogi gminnej nr [...] W. [...] w m. W. na działkach nr [...] poprzez wykonanie przepustu (długość przepustu, średnica przekroju, betonowe umocnienia zgodne z treścią ww. pozwolenia wodnoprawnego). Oznacza to, że organ zgromadził dowody pozwalające na ustalenie, że przedmiot postępowania wszczętego na podstawie art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r. w postaci "nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego" nie istniał.
Następnie organ odwoławczy opisał kwestię bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego przywołując tezy z orzecznictwa i literatury. Podsumowując wskazał, że w niniejszej sprawie, wobec stanu faktycznego (tj. przepust drożny, wykonany zgodnie z obowiązującym pozwoleniem wodnoprawnym) diametralnie różnego niż określony w przepisie materialnym (tj. nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego), wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia byłoby działaniem bez podstawy prawnej. Wobec powyższego, należało prowadzone postępowanie administracyjne umorzyć ze względu na jego bezprzedmiotowość, co zasadnie uczynił organ l instancji. Organ odwoławczy stwierdził również, że utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji oznacza przede wszystkim utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie.
S. K. wniósł na powyższą decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 11 marca 2020 r. znak [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając zaskarżonej decyzji:
- 1. naruszenie prawa materialnego, a to:
- - art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r., przez jego niewłaściwe zastosowanie;
- - art. 29 ust. 1 i 3 P.w. z 2001 r. poprzez jego niezastosowanie.
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 80 i art. 8 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia pierwotnego stanu wód na przedmiotowym gruncie, brak opinii hydrologicznej, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie czy i jaki wpływ na stan wód na gruncie miały zmiany wskazane we wniosku wnioskodawcy, oraz brak ustaleń w tym zakresie, dokonanie oceny niepełnego materiału dowodowego w sposób dowolny, podważający zaufanie strony do organów administracji, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń, w tym błędnego ustalenia o braku szkodliwego oddziaływania na nieruchomości skarżącego.
Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji. W uzasadnieniu zarzutów skarżący podniósł, że jego wniosek z 19 grudnia 2016 r. złożony został 29 grudnia 2016 r. na podstawie art. 29 P.w. z 2001 r. i dotyczył wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany stosunków wodnych spowodowanej przez działania właścicieli gruntów sąsiednich, a to J. K., J. P. oraz D. G., którzy swoimi działaniami zmienili kierunek spływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów wnioskodawcy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż działaniami tymi było zaczopowanie przepustu pod drogą, a następnie wykonanie przepustu pod zjazdem na posesję D.. G. (obecnie C.).
W wyniku w postępowania prowadzonego do sygnatury [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w Ż. wydał 3 decyzje:
1/ wydaną w wyniku wznowienia postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego z dnia 25 października 2019 r. zaskarżoną skargą do WSA przez skarżącego;
2/ w przedmiocie odbudowy nielegalnie zaczopowanego przepustu pod drogą gminną z dnia 27 października 2019 r., która jest prawomocna;
3/ przedmiotową decyzję umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia czy przepust wykonany na rowie przydrożnym w ciągu drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr ewidencyjnym [...], [...] obręb W. szkodliwie oddziałuje na grunty skarżącego utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 11 marca 2020 r. nr [...] zaskarżonymi w niniejszym postępowaniu.
Zdaniem skarżącego przedmiotem pozostałych decyzji są kwestie uboczne (wznowienie postępowania wodnoprawnego i w przedmiocie odbudowy zaczopowanego przepustu) dla niniejszej sprawy i żądania zgłoszonego we wniosku wnioskodawcy, wszczynającego postępowanie w sprawie zmiany stosunków wodnych. Wnioskodawca wskazał we wniosku zakres zmiany stosunków wodnych powodującej szkody dla jego gruntów, wskazanie wnioskodawcy powinno stanowić dla podmiotu administracji zakres przedmiotowy, w ramach którego winien dokonać ustalenia pierwotnego stanu wód, czy doszło do zmiany stanu wód, a następnie jaki ta zmiana ma skutek dla gruntów wnioskodawcy. W przedmiotowym postępowaniu nie podjęto czynności zmierzających do dokonania ustaleń w zakresie wskazanym art. 29 P.w. z 2001 r., ograniczając jego zakres przedmiotowy do ustalenia czy przepust wykonany na rowie przydrożnym szkodliwie oddziałuje na grunty skarżącego (pomimo iż z decyzji z 25 października 2019 r. oraz ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie wynika, że przepust nie został wykonany na rowie przydrożnym tylko pod zjazdem na posesję, a sama decyzja została wydana z naruszeniem prawa). Pominięto także wskazaną we wniosku okoliczność, iż dokonano 2 czynności, które spowodowały zmianę stosunków wodnych.
Decyzją z 27 października 2019 r. organ I instancji nakazał Gminie W. odbudowę nielegalnie zaczopowanego przepustu na podstawie art. 190 ust. 13 P.w. z 2017 r. wobec stwierdzenia, że przepust został zaczopowany. Nie przeprowadzono postępowania dowodowego w zakresie, czy przedmiotowe stwierdzone zaczopowanie doprowadziło do zmiany stosunków wodnych oraz czy ta zmiana ma wpływ, a jeśli tak to jaki, na nieruchomości skarżącego. W przedmiotowym postępowaniu organ I instancji dokonał jedynie ustaleń w zakresie, czy wykonany przez D. (obecnie C.) przepust na rowie przydrożnym szkodliwie oddziałuje na grunty skarżącego.
Organy obu instancji ustaliły, wbrew faktom wynikającym z materiału dowodowego, że przepust został wykonany na istniejącym rowie, a nie pod zjazdem z drogi gminnej. Organ I jak i II instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego i nie poczyniły ustaleń w zakresie ustalenia pierwotnego stanu wód. Błędnie i bez poparcia w materiale dowodowym ustalono zlewnie - co za tym idzie ilość wód która obecnie spływa przepustem pod zjazdem D. w kierunku posesji skarżącego. Nie wykonano obligatoryjnej w przedmiotowych sprawach opinii biegłego hydrologa. Poczyniono nieprawidłowe ustalenia odnośnie ilości zalań skarżącego. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano całego zebranego w sprawie materiału, co doprowadziło m.in. do tego, że w każdej z decyzji w sprawie prowadzonej przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Ż. znak: [...] podawane są inne dane np. dotyczące obszaru zlewni dla wód odprowadzanych przez przepust pod zjazdem na posesje D. (C.) lub ujawniana i omawiana jest tylko część dokonanych ustaleń. W konsekwencji w wyniku licznych błędów proceduralnych oraz dowolnej oceny dowodów zarówno organ I jak i II instancji dokonał ustalenia, że "przepust nie oddziałuje szkodliwie na grunty skarżącego".
Organ I instancji wydając decyzję, błędnie jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 191 P.w. z 2017 r. Wnioskodawca złożył wniosek 29 grudnia 2016 r. żądając wszczęcia postępowania na podstawie art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r. w przedmiocie zmiany stosunków wodnych, które negatywnie wpływają na jego grunty. W 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne uchylając poprzednio obwiązującą ustawę z dnia 17 lipca 2001 r. Zgodnie z art. 545 ust 4 P.w. z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe".
Zatem organy administracji winny stosować w niniejszej sprawie przepisy obowiązujące na gruncie P.w. z 2001 r.
Ponadto organy obu instancji nie tylko zastosowały bez żadnego uzasadnienia przepisy P.w. z 2017 r., ale jeszcze zastosowały przepis art. 191 zamiast art. 234 tej ustawy, który stanowi odpowiednik art. 29 uchylonej P.w. z 2001 r.
Organ II instancji przy rozpoznaniu odwołania nie odniósł się w ogóle do kwestii jakie prawo winno zostać zastosowane doprecyzował jedynie, iż w istocie chodzi o zastosowanie art. 191 ust 1 tej ustawy dotyczący nienależytego utrzymania urządzenia - mogącego zmieniać jego funkcje lub szkodliwie oddziaływać m.in. na grunty, albowiem w decyzji organu I instancji wskazana jako podstawę rozstrzygnięcia art. 191 P.w. z 2017 r.
Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie została wydana w sprawie, w której toczyło się postępowanie, tylko w sprawie (ewentualnego) nienależytego utrzymania urządzenia wodnego - tu przepustu, która to kwestia nie była przedmiotem wniosku.
Stanowisko organu II instancji jest zdaniem skarżącego błędne, bowiem przedmiot postępowania wskazuje wniosek, na podstawie którego postępowanie zostało wszczęte. W niniejszej sprawie wniosek dotyczył zmiany stosunków wodnych, które zdaniem skarżącego negatywnie wpływają na jego grunty, została także w nim wskazana podstawa prawna żądania - art. 29 P.w. z 2001 r.
Organ I instancji bez żadnego uzasadnienia, wbrew dyspozycji zawartej w przepisach intertemporalnych wydał decyzję na podstawie P.w. z 2017 r., i to nieprawidłowo stosując przepis art. 191 ustawy, zamiast art. 234 tegoż prawa, natomiast organ II instancji, zamiast zweryfikować prawidłowość zastosowanego prawa (jak to czynił w decyzji z 25 września 2019 r.), dokonał dalszej "dedukcji" w tym kierunku, wskazując, iż przepis art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r. dotyczy kwestii nienależytego utrzymania urządzeń wodnych i w istocie rzeczy zmienił przedmiot sprawy z wskazanego we wniosku (zmiana stosunków wodnych – kierunku wody, która negatywnie wpływają na grunty wnioskodawcy) na nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego.
Zarówno organ I instancji, jak organ II instancji nie orzekł w sprawie wywołanej wnioskiem. Organ I instancji procedował wydając łącznie 3 decyzje, jednak ani jedna nie dotyczy sprawy wskazanej we wniosku. W wyniku procedowania dokonał ustaleń, nie są to jednak ustalenia wystarczające do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Nie ustalono pierwotnego stanu wód, jego zmian, nie wykonano opinii hydrologicznej, która umożliwiłaby ustalenie obszaru zlewni przed i po zmianie, zmiany kierunku spływu wód, następnie pomimo ustalenia w innej decyzji faktu, wskazanego przez skarżącego, zaczopowania przepustu pod drogą oraz wykonania przepustu pod zjazdem (nie na rowie jak błędnie wskazał w tej sprawie organ I i II instancji), nie ustalono czy te czynności spowodowały zmianę kierunku wody, w ogóle jakby nie zauważając, że te kwestie są powiązane. Organ I instancji ustalił obszar wód powodujących dodatkowe obciążenie rowu 1 m, natomiast organ II instancji w innej decyzji z dnia 25 września 2020 r. uznał, że woda dodatkowo obciążająca rów pochodzi z 120 m odcinka drogi oraz nieokreślonych ilościowo poprzecznych i podłużnych powierzchni utwardzonych.
Mając na uwadze wyżej wskazane błędy proceduralne, zastosowanie niewłaściwego prawa tj. P.w. z 2017 r., zamiast P.w. z 2001 r., postępowanie dotknięte jest tak licznymi wadami, że – zdaniem skarżącego - zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania w zasadzie od początku, dlatego też skarżący wniósł o uchylenie obydwu wydanych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podniósł, że skarżący zmodyfikował swój wniosek w 2018 r., wobec czego bezpodstawne są zastrzeżenia w odniesieniu do zastosowanej normy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdza, że skarga była bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co - w świetle art. 151 P.p.s.a. - skutkuje oddaleniem skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 11 marca 2020 r. znak [...], którą organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Ż. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie umarzającą na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 191 P.w. z 2017 r. postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia, czy przepust wykonany na rowie przydrożnym w ciągu drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr. ewidencyjnym [...], [...] i [...] obręb W. szkodliwie oddziałuje na grunty S. K..
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że wniosek skarżącego z 19 grudnia 2016 r. adresowany do Wójta Gminy W., wskazujący jako podstawę prawną żądań art. 29 ust. 3 P.w. z 2001 r., dotyczył kilku kwestii związanych z szeroko pojętym wadliwym odwodnieniem drogi gminnej [...] W. [...], skutkującym zdaniem skarżącego zalewaniem jego działki. Głównych przyczyn negatywnej zmiany stanu wody na gruncie skarżący upatrywał po pierwsze w zamknięciu około 2013 r. przepustu pod drogą gminną odprowadzającego wody opadowe z pól położonych powyżej działki [...] na działki o nr [...], [...] skąd dalej naturalnym ciekiem wodnym spływały one do rzeki M., a z drugiej w wykonaniu w drugiej połowie 2016 r. przepustu wzdłuż działki nr [...], co razem spowodować miało w ocenie skarżącego zmianę kierunku spływu wód opadowych i skierowanie ich na nieruchomość będącą własnością wnioskodawcy.
Istotnym problemem stanowiącym o sporze w niniejszej sprawie okazał się dokonany przez ustawodawcę podział właściwości rzeczowej organów w kwestiach z jednej strony dotyczących spraw zmian stanu wody i zakazu odprowadzania wody, a z drugiej spraw dotyczących urządzeń wodnych. Dodatkowo w trakcie postępowania nastąpiła zmiana stanu prawnego gruntownie przebudowująca system regulacji prawa wodnego i zmieniającego właściwość niektórych organów, przez wprowadzenie ustawy P.w. z 2017 r., uchylającej poprzednio obowiązującą ustawę P.w. z 2001 r. Jednakże w kwestiach podnoszonych przez skarżącego, zarówno w poprzednio obowiązującej ustawie, jak i w ustawie nowej, istnieje wspomniany wyżej podział właściwości rzeczowej (P.w. z 2001 r. - odpowiednio art. 64a i art. 64b dotyczące urządzeń wodnych – właściwość starosty oraz art. 29 wójt, burmistrz lub prezydent miasta; P.w. z 2017 r. – odpowiednio art. 190, art. 191 – dyrektor zarządu zlewni oraz art. 234 - wójt, burmistrz lub prezydent miasta).
W kontrolowanej sprawie mimo konsekwentnego nacisku skarżącego na okoliczności dotyczące przesłanek dotyczących zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich (zmiana stosunków wodnych), które zarówno w poprzednim jak i obecnie obowiązującym stanie prawnym uzasadniają właściwość rzeczową Wójta Gminy W., Wójt ten najpierw odmówił wszczęcia postępowania, następnie umorzył postępowanie administracyjne, które to rozstrzygnięcia zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, kolejno nie załatwił sprawy w terminie, a wreszcie przekazał sprawę Dyrektorowi Zarządu Zlewni w Ż..
Trzeba podkreślić, że jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył organowi I instancji 20 sierpnia 2018 r. oświadczenie, że podtrzymuje swój wniosek z 19 grudnia 2016 r. o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych przez zmianę kierunku spływu wody opadowej spowodowanej przez działania właścicieli gruntów sąsiednich J. K., J. P. oraz D. G., którzy swoim działaniem zmienili kierunek spływu wody opadowej i roztopowej ze szkodą dla gruntów wnioskodawcy, tj. działek nr [...], [...], [...] i [...]. Wnioskodawca wniósł o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu pierwotnego. Zarzucił, że do zmiany stosunków wodnych doszło m.in. w wyniku bezczynności Urzędu Gminy, który wydał zgodę na lokalizację zjazdu (decyzja z 5 lipca 2016 r.) oraz pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Starostę [...] z 8 sierpnia 2016 r. znak [...] na przebudowę rowu.
Zgodnie z tak sprecyzowanym żądaniem organ I instancji prawidłowo pismem z 13 września 2018 r., znak: [...], przesłał wniosek skarżącego Wójtowi Gminy W. celem załatwienia w części dotyczącej zmiany stosunków wodnych. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że w związku z tym, iż przyczyny negatywnej zmiany stosunków wodnych na nieruchomościach wnioskodawcy upatruje on również w nienależytym utrzymaniu przepustu zaczopowanego pod drogą gminną, organ I instancji zdecydował się przeprowadzić postępowanie w trybie art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r.
Podsumowując, kwestia najistotniejsza dla skarżącego i najmocniej akcentowana w odwołaniu i w skardze, powinna być rozpatrzona zgodnie z właściwością przez Wójta Gminy W., stosownie do art. 29 P.w. z 2001 r. lub art. 234 P.w. z 2017 r.
Z kolei postępowania prowadzone przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Ż. dotyczyły jedynie trzech spraw – trzech zagadnień, które mógł on rozstrzygać zgodnie ze swoimi kompetencjami, to jest:
1/ kwestia prawidłowości wydanego pozwolenia wodnoprawnego – załatwiona decyzją z 25 października 2019 r.;
2/ kwestia odbudowy nielegalnie zaczopowanego przepustu pod drogą gminną – załatwiona decyzją z 27 października 2019 r.;
3/ kwestia należytego utrzymywania urządzenia wodnego - przepustu wykonanego na działce o nr ewidencyjnym [...], [...] wzdłuż drogi gminnej nr [...]
Należy tu podkreślić, że jedynie ta ostatnia sprawa była przedmiotem rozstrzygania w zaskarżonej decyzji i tylko ta sprawa może być objęta kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu. Mimo zatem zasadnie podkreślanych przez skarżącego wzajemnych powiazań faktycznych i oddziaływań pomiędzy przedmiotami wskazanych wyżej postępowań, ustalenia i okoliczności dotyczące pozostałych postępowań przed Dyrektorem Zarządu Zlewni, czy też przed Wójtem Gminy W., nie mogą być przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. W związku z powyższym również związane z tą problematyką zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 11 marca 2020 r., Sąd stwierdza, że decyzja ta odpowiada prawu. Jak trafnie bowiem stwierdził organ odwoławczy, w niniejszej sprawie nie ujawniły się żadne okoliczności mogące stanowić podstawę do władczego działania organu poprzez sformułowanie wobec właściciela urządzenia wodnego stosownych nakazów. Innymi słowy, nie zaistniały w sprawie przesłanki stanowiące hipotezę normy zawartej w art. 191 ust. 1 P.w. z 2017 r. Kontrolowane urządzenie wodne w trakcie wizji okazało się być należycie utrzymane, zgodnie z prawem i prawidłowo pod względem techniczny. Ze zgormadzonych akt wynika, że przedmiotowy przepust został wykonany i jest użytkowany w sposób zgodny z pozwoleniem wodnoprawnym, nie dopuszczono do powstania niedrożności utrudniających swobodny przepływ zgromadzonej w rowie wody, zachowano ustaloną, prawidłową średnicę, nie stwierdzono też zamulenia.
W związku z powyższym, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, organ I instancji nie mógł dojść do innych wniosków w niniejszym postępowaniu, którego ramy wyznaczył częściowo wniosek skarżącego i zawiadomienie o wszczęciu z 29 listopada 2018 r., niż do takich, że brak jest podstaw do wydania decyzji nakazowej.
Sąd w pełni podziela również stanowisko organu odwoławczego, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ l instancji nieprawidłowo sformułował przedmiot sprawy jako "ustalenie czy przepust wykonany na rowie przydrożnym drogi gminnej [...] W. [...] na działce o nr ewidencyjnym [...], [...] i [...] w m. W. szkodliwie oddziałuje na przyległe grunty". Takie akcentowanie aspektu szkodliwego oddziaływania na przyległe grunty w sytuacji, gdy podstawową przesłanką zastosowania przepisu, na podstawie którego może orzekać Dyrektor Zarządu Zlewni a nie wójt, burmistrz, prezydent, należy uznać za wadliwe. Powyższe mogło też wprowadzić w błąd skarżącego, który prawie wszystkie zarzuty i większość argumentacji poświęcił art. 29 P.w. z 2001 r. i art. 234 P.w. z 2017 r., które nie mogły być stosowane przez organy w niniejszej sprawie.
W przypadku stwierdzenia przez organ braku przesłanek z art. 191 P.w. z 2017 r., dotyczących nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, jako prawidłowe rozstrzygnięcie należy uznać zarówno decyzję odmawiającą nałożenia nakazów dotyczących odtworzenia lub przywrócenia funkcji urządzenia, jak i w zasadzie tożsamą w skutkach decyzję umarzającą postępowanie. Pozytywnie też należy ocenić utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji I instancji, mimo wskazanych wyżej błędów, jako zasadną co do rozstrzygnięcia.
Sąd przy tym ubocznie wskazuje, że wyrażone przez skarżącego niezadowolenie z niezałatwienia sprawy administracyjnej, którą postrzega jako istotną, a dotyczącą zmiany stosunków wodnych (z uwagi na ukształtowanie terenu i przebieg drogi związana jest głównie z jej odwodnieniem), nie mogło dać organom orzekającym w niniejszej sprawie kompetencji do wykroczenia poza upoważnienie ustawowe. Jeszcze raz należy podkreślić, że organy Wód Polskich nie mogą orzekać w sprawach dotyczących zmiany stanu wody na gruncie, a ich uprawnienia w tym zakresie ograniczają się do urządzeń wodnych. Warto też dodać, że podstawą decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Ż. z 27 września 2019 r. znak [...] uwzględniającą żądanie wnioskodawcy i nakładającą na Gminę W. obowiązek odbudowy nielegalnie zaczopowanego przepustu pod drogą gminną, był art. 190 ust. 13 P.w. z 2017 r. Zatem organ nie orzekł o "przywróceniu dawnych stosunków wodnych", jak podnosił skarżący, lecz o doprowadzeniu urządzenia do należytego stanu technicznego przez jego udrożnienie.
Organ odwoławczy w niniejszej sprawie właściwie odczytał intencje wnioskodawcy, co potwierdza stanowisko skarżącego zawarte w kolejnych pismach, odwołaniu i skardze. Niezależnie od przyjęcia, czy postępowanie zostało wszczęte na wniosek z 19 grudnia 2016 r. i jak trafnie podnosił skarżący, właściwe byłyby stosowanie przepisów dotychczasowych, to jest art. 29 P.w. z 2001 r., czy modyfikacja wniosku w 2018 r. skutkowałaby zastosowaniem art. 234 P.w. z 2017 r., niezmiennie właściwym do rozstrzygnięcia sprawy związanej z głównym żądaniem wnioskodawcy pozostaje Wójt Gminy W..
Należy też wskazać, że w kontrolowanym postępowaniu nie było zasadne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa. Chociaż w tego rodzaju sprawach dotyczących urządzeń wodnych uwzględnianie prowadzenie takiego dowodu może być w pewnych sytuacjach uzasadnione, to w realiach niniejszej sprawy, wobec jednoznacznej oceny przedmiotowego przepustu jak należycie utrzymanego, opinia taka była zbędna. W realiach tej sprawy to w kompetencji wójta leży ustalanie pierwotnego stanu wód, czy doszło do zmiany stanu wód, a następnie jaki ta zmiana ma skutek dla gruntów wnioskodawcy, natomiast nie leży to w kompetencjach i obowiązkach organów orzekających w sprawie urządzenia wodnego.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 ani art. 8 K.p.a.. Ustalenia faktyczne w zakresie pierwotnego stanu wód na przedmiotowym gruncie, czy i jaki wpływ na stan wód na gruncie miały zmiany wskazane we wniosku, czy brak opinii hydrologicznej, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego oddalił bezzasadną skargę, orzekając jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.