Uzasadnienie
Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 lutego 2014 roku w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, skarżąca M. Z. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem J. Z., córką Z. Z. ur. 2010 r., teściową B. Z., teściem L. Z. i siostrą męża, K. Z., ur. 1997 r., uczennicą I klasy ZSZ. Ich miesięczny dochód wynosi 1.500 zł brutto i stanowi go emerytura B. Z.. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy M. Z. podniosła, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Mąż obecnie nie pracuje, szuka pracy, czasem wykonuje prace dorywcze. Nie osiąga on dochodów z żadnych źródeł, w tym z opieki społecznej. Małżonkowie mieszkają razem z teściami, którzy im pomagają. Mizerne środki, które strona posiada w całości pochłaniane są na bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowią opłaty za energię elektryczną oraz zakup żywności. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności. Nie jest w stanie przygotować się na opłatę kosztów sądowych. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania oraz koszty dostaw energii wahają się w granicach 500 zł. Resztę środków pochłania zakup żywności, odzieży i obuwia. Teściowie posiadają pole o powierzchni 0,49 ha, na którym znajduje się dom, zamieszkiwany przez członków rodziny.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych M. Z., została ona wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku poprzez: oświadczenie czy skarżąca i jej mąż zarejestrowani są jako osoby bezrobotne - jeśli tak, należało przedłożyć na tę okoliczność zaświadczenie właściwego urzędu pracy, oświadczenie jakie dochody uzyskuje mąż wnioskodawczyni z prac dorywczych, wyjaśnienie, czy teść skarżącej uzyskuje jakiekolwiek dochody – jeśli tak, to w jakiej wysokości, udokumentowanie wysokości świadczenia emerytalnego pobieranego przez teściową, B. Z., przedłożenie zeznania podatkowego skarżącej i jej męża za 2013 rok, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem oraz udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ubezpieczenie.
Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało odebrane przez dorosłego domownika – B. Z. w dniu 20 maja 2014 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 27 maja 2014 roku. Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżąca nie odniosła się do wezwania.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości.
Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości.
Zdaniem orzekającego M. Z. nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącą oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jej sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego związane były z faktem, iż wykazana przez skarżącą kwota miesięcznych dochodów (1.500 zł brutto) była na tyle niska, iż trudno przyjąć, aby było możliwe utrzymanie z niej domu, pokrycie kosztów wyżywienia i utrzymania sześciu osób. Przedłożenie przez skarżącą żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację wykazanych w formularzu "PPF" dochodów, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżąca i jej rodzina. Ustaleniu relacji miesięcznych wpływów do wysokości ich niezbędnych obciążeń służyło zobowiązanie skarżącej do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczeń i rachunków dotyczących wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. M. Z. nie odniosła się jednak w żaden sposób do skierowanego do niej wezwania.
Skoro skarżąca nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.