Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek.J.D. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Z oświadczenia złożonego w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych dochodów ze zdewastowanego gospodarstwa. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi stara chałupa drewniana o powierzchni 153 m² (17m x 9m), mieszkanie o powierzchni 25 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 6 ha, w tym 1 ha "ogryzków łąki i pastwiska oraz 5 ha krzaków". Nie wykazuje on natomiast posiadania oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J.D. podniósł, że nie stać go na pokrycie kosztów sądowych. Prowadzone przez niego gospodarstwo rolne zostało zdewastowane przez postkomunę i komunę podczas modernizacji i budowy oczyszczalni ścieków. Płody rolne są zatrute, a powietrze nad gospodarstwem skażone.
Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że jego sytuacja majątkowa pogorszyła się i jest "całkiem pod psem". Skarżący nie posiada żadnych środków finansowych. "Losowo zdarza się, że wpadnie 20 zł za konary wiatrołomy z krzaków, jakaś tam dziesiątka za jabłka z kilku jabłoni oraz ziemniaki z grządki". Nieruchomości są zdewastowane w związku z budową oczyszczalni ścieków, a produkty skażone, zatrute. Skarżący nie pobiera dopłat z unii, nie korzysta z pomocy społecznej. Wydatki jego są niewielkie, bo skarżący "nie ma wymagań". Do pisma J.D. załączył paragon za zakup chrzanu za kwotę 3,59 zł, kopie pięciu odcinków za energię elektryczną: czterech opiewających na kwoty14,40 zł i jednego na kwotę 17,86 zł, kopie czterech odcinków wpłat kwot 14,85 zł za odpady komunalne, kopię decyzji w sprawie podatku leśnego za rok 2012 w kwocie 98 zł, oraz kopię decyzji z dnia 6 lutego 2012 roku w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 w kwocie 185 zł.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zaakcentować należy, iż w przedmiotowej sprawie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2012 roku skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Aktualnie skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego w wysokości 150 zł od złożonej skargi kasacyjnej, stanowiącego na obecnym etapie postępowania jedyny składnik kosztów sądowych, bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona przez skarżącego trudna sytuacja materialna. Skarżący jest osobą gospodarującą samotnie. Nie posiada stałego źródła dochodów. Uzyskiwane środki finansowe ze sprzedaży owoców, warzyw i "konarów z krzaków" są niewielkie i nieregularne. Skarżący nie dysponuje przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć celem pokrycia kosztów sądowych.
W sytuacji majątkowej skarżącego poniesienie przez niego kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).