Uzasadnienie
Przedmiotem postępowania administracyjnego był budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany na dz. nr 1 w R. Budynek o wymiarach 11,85 x 5,08 m. Jeden z inwestorów - J.C. był w nim zameldowany od 1938 roku.
W 1997 roku obiekt ten został rozbudowany o klatkę schodową o wymiarach 2,80 x 5,00 m, garaż o wymiarach 5,75 x 3, 40 m oraz została wykonana przebudowa dachu.
Roboty polegające na przebudowie i rozbudowie budynku mieszkalnego zostały wykonane bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę.
Na dzień kontroli przez organ I instancji ([...] kwietnia 2003r.) garaż był wykonany w stanie surowym otwartym, klatka schodowa w stanie surowym zamkniętym.
Postanowieniami z dnia 8 sierpnia 2003r. znak: [...], 11 sierpnia 2003r. znak: [...] i z dnia 12 sierpnia 2003r. znak: [...] nałożono na Inwestorów obowiązek przedstawienia:
- - zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
- - 4 egz. projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami sprawdzonego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi przez osobę posiadającą uprawnienia do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego oraz zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego aktualnym na dzień opracowywania projektu osoby sporządzającej projekt,
- - oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W realizacji powyższych postanowień Inwestorzy przedłożyli kompletny projekt rozbudowy budynku oraz zaświadczenie Urzędu Gminy w L. o zgodności obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004r. nałożono na inwestorów - W.C. i J.C. obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości trzydziestu tysięcy złotych w terminie 7 dni od daty, kiedy postanowienie to stanie się ostateczne. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2005r. znak: [...].
Pismem z dnia 15 lipca 2005r. Inwestor Pani W.C. poinformowała, iż opłata legalizacyjna nie została uiszczona.
Decyzją z dnia [...] lutego 2006r., nr [...] na podstawie art. 48 ust.1 w zw. z art. 49 ust. 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane (tekst jednolity z 2003 roku Dz. U. Nr 207 poz.2016 z późn. zm.) przy zastosowaniu art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163 poz. 1364) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 200 roku Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpatrzeniu z urzędu sprawy rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. nr 1 w R. nakazał W.C. i J.C. rozebranie części budynku mieszkalnego jednorodzinnego - garażu o wymiarach 5,75 x 3,40 m i klatki schodowej o wymiarach 2,80 x 5,00 m zlokalizowanych na dz. nr 1 w R. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego decyzję rozbiórkową należy wydać w przypadku nie uiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej. Inwestorzy w wyznaczonym terminie 7 dni nie uiścili opłaty. A zatem organ był zobowiązany do wydania decyzji rozbiórkowej.
W dniu 17 marca 2006r. Państwo W. i J.C. złożyli odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2006r. znak:[...]. Odwołanie wpłynęło w terminie. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że inwestorzy chcieli aby klatka schodowa była wygodniejsza i nie wiedzieli o potrzebie uzyskania stosownego zezwolenie na takie roboty budowlane.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku, nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 200 roku Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity z 2003 roku Dz. U. Nr 207 poz.2016 z późn. zm.) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpoznaniu odwołanie W. i J.C. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję, uznając, że jest ona prawidłowa a inwestorzy nie dopełnili warunków wynikających z procesu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem.
Od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego W.C. pismem z dnia 13.03.2009r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że razem z mężem dostarczyli wszelkie dokumenty jakie żądał organ I instancji, a opłaty legalizacyjnej nie byli w stanie uiścić opłaty w tak krótkim czasie (zwłaszcza, że duże koszty ponieśli na zebranie potrzebnej dokumentacji). Razem z mężem utrzymywali się z najniższej renty rolniczej - [...] zł miesięcznie. Nadto mąż J.C. po ciężkiej chorobie zmarł. Nadal nie ma pieniędzy na uiszczenie opłaty legalizacyjnej. O ile zgadza się na rozbiórkę garażu, to klatka schodowa została przebudowana ze starej i jest związana konstrukcja zbrojeniową z budynkiem. Obawia się zatem, ze podczas rozbiórki klatki schodowej może dojść do pęknięć ścian i stropów samego budynku mieszkalnego.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Mając powyższe na uwadze Sąd uwzględnił skargę aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w zarzutach skargi.
Sąd z urzędu stwierdził, że naruszone zostały przepisy art. 30 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 200 roku Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), który mówi, iż w razie śmierci strony w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, na miejsce strony występują jej następcy prawni a w konsekwencji naruszenia art.10, art.61 § 4 i art.107 k.p.a. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...].02.2006r. Tym samym skierował zaskarżoną decyzję nakładającą obowiązek rozbiórki części budynku mieszkalnego również do J.C. Jak wynika z treści skargi do Sądu J.C. zmarł. Organ odwoławczy powinien był uwzględnić tę okoliczność, gdyż osoba zmarła nie może być adresatem decyzji. Podkreślić należy, iż postępowanie odwoławcze trwało prawie 3 lata (decyzja organu I instancji pochodzi z [...].02.2006r., a decyzji organu II instancji z [...].02.2009r.) i tym samym organ odwoławczy musi ustalić i uwzględnić na moment wydania przez siebie decyzji administracyjnej wszelkie zmiany stanu faktycznego (w tym zmiany podmiotowe) i stanu prawnego.
Niedopuszczalne jest według kodeksu postępowania administracyjnego by osoba nie żyjąca nadal była stroną postępowania. Przepisy nakazują w tej sytuacji ustalenie następców prawnych, którzy dziedziczą, bądź nabywają prawa po zmarłym. Pamiętać bowiem należy, iż decyzja administracyjna nakładająca obowiązek, w przypadku jego niewykonania, może podlegać egzekucji. Zatem decyzja taka musi jednoznacznie wskazywać osoby zobowiązane do wykonania obowiązku, a w konsekwencji te w stosunku do których wszczęte i prowadzone może być postępowanie egzekucyjne (a więc nie mogą być to osoby zmarłe).
Zgodnie z zasadą ogólną unormowaną w art. 10 K.p.a. - istotne jest zapewnienie czynnego udziału stronom w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem postanowienia (decyzji) umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Obowiązek ten organ wyraża się przez zawiadomienie wszystkich stron o wskazanej czynności (art. 61 § 4 k.p.a.). Uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zarazem podstawę do uchylenia decyzji kontrolowanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ustalenie zobowiązanych i podmiotów, do których powinien być kierowany nakaz rozbiórki określa art. 52 prawa budowlanego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji powinien jednoznacznie ustalić te okoliczności, a także ewentualnych następców prawnych oraz zapewnić im udział w sprawie.
Sąd nie uwzględnił zarzutów podniesionych w skardze, uznając je za bezzasadne. Zarzuty skargi, w których skarżąca powołuje się na trudną sytuację finansową, duże koszty uzyskania pozwoleń i ryzyko popękania ścian i stropów, nie mogą być podstawą uchylenia decyzji o rozbiórce wydanej zgodnie z przepisami prawa budowlanego, które nakazują rozbiórkę w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej - co ma miejsce w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 48 ust.1 w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane (tekst jednolity z 2003 roku Dz. U. Nr 207 poz.2016 z późn. zm.). Decyzja ta nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Właściwy organ administracyjny musi wydać decyzję orzekającą o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, jeżeli tylko opłata legalizacyjna nie została uiszczona w wyznaczonym terminie. Brzmienie art.49 ust.3 prawa budowlanego jest jednoznaczne: decyzję o rozbiórce, o której mowa w art.48 ust.1 "wydaje się również w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej." W przedmiotowej sprawie jedyną przesłanką wydania decyzji o rozbiórce części obiektu i obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest wyłącznie sprawdzenie czy nałożona opłata legalizacyjna została uiszczona.
Jak przyznaje sama skarżąca - taka opłata legalizacyjna w przedmiotowej sprawie nie została uiszczona - a więc organy administracyjne musiały wydać stosowne decyzje nakazujące rozbiórkę stosownych części obiektu budowlanego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w/w ustawy.