Uzasadnienie
Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 października 2006 r. skarżąca W. C. została zwolniona w niniejszej sprawie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.
Następnie w dniu 5 marca 2007 r. skarżąca ponownie wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Ich miesięczny dochód netto wynosi 1550 zł i stanowią go świadczenie rentowe skarżącej w wysokości 700 zł oraz świadczenie rentowe jej męża w wysokości 850 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 50 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 2,49 ha oddana w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku rolnego. Skarżąca wskazała, że obydwoje z mężem są osobami niepełnosprawnymi, poruszającymi się na wózkach inwalidzkich. Każdą czynność wykonują przy pomocy osób trzecich, za których pomoc zmuszeni są płacić. Lekarstwa, które przyjmują są bardzo drogie a ponoszone wydatki są bardzo wysokie.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2007 r. wniosek został oddalony. Skarżąca wniosła sprzeciw, w treści którego podała, że stan zdrowia jej i męża pogarsza się co prowadzi do wzrostu wydatków na leczenie. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2007 r. wniosek skarżącej został oddalony. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który je uwzględnił postanowieniem z dnia 13 września 2007 r. sygn. II OZ 769/07 i uchylając zaskarżone postanowienie przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro jako okoliczność uzasadniającą zdaniem skarżącej przyznanie jej prawa pomocy przytoczyła ona wzrost wydatków ponoszonych na leczenie w związku z nagłym pogorszeniem się stanu zdrowia jej i męża, to Sąd I instancji winien był wezwać skarżącą na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dokumentów poświadczających jej twierdzenia.
Zarządzeniem z dnia 27 listopada 2007 r. skarżąca W. C. została wezwana do przedłożenia dowodów (m.in. faktur, opłat za leki lub inne) wskazujących, iż w związku z nagłym pogorszeniem stanu zdrowia jej i męża wzrosły wydatki ponoszone na ich leczenie, a także od kiedy to nastąpiło, czy te wydatki są nadal i w związku z tym, w jakiej wysokości ponosi skarżąca miesięczne koszty leczenia swoje i męża – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy rozpoznania wniosku o przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przedstawiła 2 zaświadczenia lekarskie (bez daty) dotyczące jej oraz męża, z których wynika, że wymagają oni stałego leczenia, rehabilitacji i opieki pielęgnacyjnej oraz podawania leków. Wskazała, że nie może przesłać kopii rachunków ponieważ jest bardzo chora i nie ma takiej możliwości. Przesłała za to ksero rachunku na zakupiony olej opałowy w celu ogrzania domu, z którego wynika, że w dniu 20 września 2007 r. dokonała płatności gotówką w kwocie 5070 zł. Jednocześnie podała, że w tym celu zaciągnęła pożyczkę w Banku P. na kwotę 11 tys. zł, na co nie przedłożyła żadnego dowodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W związku z tym, że wniosek skarżącej z dnia 5 marca 2007 r. został złożony po rozpatrzeniu wcześniej złożonego wniosku i wydaniu prawomocnego postanowienia o zwolnieniu skarżącej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego to w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a) zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten przewiduje możliwość zmiany prawomocnego postanowienia w zakresie kosztów sądowych w przypadku zmiany sytuacji materialnej wnioskodawcy.
Skarżąca w ponownym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała okoliczność wzrostu wydatków ponoszonych na leczenie w związku z nagłym pogorszeniem się stanu zdrowia jej i męża. Wezwana jednak stosownie do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dokumentów poświadczających jej twierdzenia nie wywiązała się z tego obowiązku, a zatem nie wykazała w jakiej wysokości ponosi miesięczne koszty utrzymania swoje oraz męża.
Podnieść przy tym należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, albowiem koszty te są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia [...], a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. w postanowieniu z [...] września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Wynika z tego, że na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania sytuacji materialnej. Do uwzględnienia wniosku nie wystarcza twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej czy jej pogorszeniu. W rozpatrywanej sprawie skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła dokumentów dotyczących wzrostu wydatków na leczenie z których wynikałoby, iż jej sytuacja materialna uległa zmianie.
Uniemożliwia to Sądowi dokonanie oceny czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego i prowadzi do oddalenia wniosku. Do oceny tej bowiem nie wystarcza przedstawienie ogólnego zaświadczenia lekarskiego z którego wynika jedynie konieczność stałego leczenia. W związku z nie uzupełnieniem wniosku w w/w zakresie do oceny sytuacji materialnej skarżącej nie wystarcza wskazanie wydatków na koszty opału, zwłaszcza iż w poprzednim rozpoznanym prawomocnie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca również wskazywała na powyższe koszty i zadłużanie się z tego tytułu.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.