Uzasadnienie
Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi E.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 stycznia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli okresowej i sporządzenia ekspertyzy. Skarżący wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
E.W. podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci w wieku 23 i 19 lat. Wspólny miesięczny dochód wynosi 5.200 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę żony w wysokości [...] zł. Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. 30 m2 oraz mieszkanie o pow. 48 m2. Skarżący dysponuje oszczędnościami w kwocie 10.000 zł. Środki należące do skarżącego w całości pochłaniane są przez bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowią czynsz, energia i zakup żywności.
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. E.W. wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) do rozpoznania sprzeciwu w sprawie, wszczętej przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. dniem 15 sierpnia 2015r., zastosowanie znajdują przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z brzmieniem art. 260 p.p.s.a. sprzed tej nowelizacji w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stwierdzić należy, że zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie (w sytuacji braku środków na pokrycie stosownych należności, np. wpisów) i przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa oraz społeczeństwo. Prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 stycznia 2015r., sygn. akt I OZ 21/15, Lex Omega nr 1640412; z dnia 4 grudnia 2012r., sygn. akt II OZ 1066/12, Lex Omega nr 1240784 oraz z dnia 3 kwietnia 2009r., sygn. akt I OZ 304/09, Lex Omega nr 564258).
Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., rozumieć należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, ze nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2013r., sygn. akt II FZ 973/13, Lex Omega nr 1450625). Przyjmuje się też, że osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, a ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w uznana za spełniającą kryteria przyznania prawa pomocy; posiadanie majątku, w szczególności oszczędności i nieruchomości, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 września 2011r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex Omega nr 965945; z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11, Lex Omega nr 786724 i z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex Omega nr 742485).
Skarżący w niniejszej sprawie posiada stały dochód, podobnie jak jego małżonka. Nie jest to co prawda kwota wysoka, jak sam skarżący wskazuje – pochłania ją w całości utrzymanie czteroosobowej rodziny. Oprócz tego jednak skarżący jest właścicielem dwóch nieruchomości, a nadto posiada oszczędności. Kwota zgromadzonych oszczędności (10 000 zł) wielokrotnie przekracza wysokość wpisu od skargi, należnego w niniejszej sprawie. Jest też z całą pewnością wystarczająca dla pokrycia kosztów fachowego pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział w sprawie skarżący uznaje za niezbędny. Skoro skarżący posiada własne środki, które może przeznaczyć na sfinansowanie prowadzenia swojej sprawy, to przeniesienie ciężaru ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa i tym samym na współobywateli nie jest uzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.