Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 172/2022 z dnia 3 marca 2022 r. znak: WOB.7722.265.2021.JKLL, po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Limanowej nr 305/2021 z dnia 1 września 2021 r. znak: NB.0134.1.2021, w przedmiocie odmowy udostępnienia A. S. wglądu i zapoznania się z dokumentacją zgromadzoną w aktach spraw znak: NB.5141.17.2021, NB.5121.67.2021, NB.5141.68.2021, NB.5121.69.2021 i NB.5141.70.2021.
Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o udostępnienie mu wglądu do akt administracyjnych w sprawie istotnych odstąpień od warunków udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego oraz w sprawach dotyczących udzielenia pozwolenia na użytkowanie.
Orany obu instancji w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.256 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) odmówiły skarżącemu wglądu w akta w powyższych sprawach ze względu na to, że nie był on stroną tych postępowań. W postępowaniu dotyczącym istotnych odstąpień od warunków udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego skarżący nie został uznany za stronę postępowania, natomiast w postępowaniach dotyczących udzielenia pozwolenia na użytkowanie stroną jest wyłącznie inwestor, którym skarżący również nie był.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter incydentalny i zależny od postępowania głównego. W związku z tym również krąg stron tego postępowania pokrywa się z kręgiem stron w postępowaniu głównym.
W skardze od powyższego postanowienia złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. S. zarzucił:
- 1. naruszenie art. 28 k.p.a. - przez jego nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu, że skarżący nie ma statusu strony postępowań oznaczonych sygnaturami NB.5141.17.2021, NB.5121.67.2021, NB.5141.68.2021, NB.5121.69.2021, NB.541.70.2021 pomimo tego, że postępowania te dotyczą jego interesu prawnego,
- 2. naruszenie art. 73 § 1 k.p.a.- przez niezasadną odmowę jego zastosowania pomimo tego, że z wnioskiem o wgląd w akta sprawy wystąpił podmiot posiadający status strony, a prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania,
- 3. naruszenie art. 74 § 2 k.p.a. - przez jego nieprawidłowe zastosowanie,
- 4. prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą zaufania.
W świetle powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy Małopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych.
Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.
Podstawą materialną zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl art. 73 § 2 k.p.a. strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z treści tych przepisów wynika, że prawo do domagania się od organu prowadzącego postępowanie administracyjne udostępnienia akt sprawy, umożliwienia sporządzania z akt notatek, kopii lub odpisów oraz uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów przysługuje stronie tego postępowania.
W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się prawa wglądu do akt administracyjnych prowadzonych w postępowaniach, w których nie posiadał przymiotu strony. Co do tego faktu nie ma sporu ani wątpliwości. Analiza zarzutów skargi prowadzi natomiast do wniosku, że celem skarżącego jest wykazanie, iż bezprawnie został pozbawiony przymiotu strony w postępowaniach głównych.
W odpowiedzi należy wskazać, że art. 73 k.p.a. nie jest podstawą do oceny prawidłowości ustalania kręgu stron w postępowaniu głównym. Istotą postępowania uregulowanego w powołanych przepisach jest tylko kwestia udostępnienia akt postępowania, formy udostępnienia, zakresu udostępniania i zasad odmowy udostępniania. Skoro tak, to inne kwestie jak ocena prawidłowości ustalania kręgu stron jest już poza przedmiotem tego wpadkowego postępowania (zob. wyroki NSA: z 23 czerwca 2017 r., II OSK 2668/15, z 7 marca 2018 r., II GSK 3460/17, z 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1589/17, z 3 września 2020 r., II GSK 2957/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego należy podzielić stanowisko organów, które stwierdziły, że skoro w postępowaniu dotyczącym istotnych odstąpień od warunków udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego skarżący nie został uznany za stronę postępowania, to nie może skutecznie domagać się weryfikacji tego zagadnienia w ramach postępowania wszczętego w związku z jego wnioskiem o udostępnienie akt administracyjnych. Z kolei w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na użytkowanie udział uczestników jest w ogóle wykluczony, a zatem skarżący, który nie był inwestorem – nie mógł brać w nim udziału.
Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W związku z tym, że w tej sprawie zostało bezspornie ustalone, iż skarżący nie był stroną postępowań, w których domaga się udostępnienia mu akt sprawy, to zaskarżone rozstrzygnięcie organów obu instancji Sąd uznał za prawidłowe, co czyni niezasadnym zarzut skargi naruszenia przez te organy art. 73 i art. 74 § 2 k.p.a.
Odmowa udostępnienia dostępu do akt administracyjnych, do których zgodnie z powołanymi powyżej przepisami skarżący nie powinien mieć dostępu nie może być postrzegana jako naruszenie zasady zaufania do organów administracyjnych. Wręcz przeciwnie, organ działając w sprzeczny z oczekiwaniami skarżącego sposób, działał w tym przypadku w oparciu o obowiązujące przepisy, a zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. jest niezasadny.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.