Uzasadnienie
W dniu [...] r. J. D. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączył w dniu [...] r. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. zmieniające orzeczenie z dnia [...] r. w zakresie tego, że niepełnosprawność skarżącego datuje się od [...] r. -ustalając, że niepełnosprawność datuje się przed 16 rokiem życia. Orzeczenie powyższe utrzymało w mocy pozostałą część orzeczenia o zaliczeniu skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o charakterze trwałym oraz, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. Ponadto skarżący złożył oświadczenie, że dotychczas zasiłku nie pobierał.
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. przyznał J. D. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności od dnia [...] r.., w kwocie 153 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący spełnia warunki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przewidziane przez art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. D. Podniósł, iż [...] lutego 2007 r. otrzymał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane [...] stycznia 2007r. oraz, że możliwość otrzymywania przez niego dodatku była ukrywana przez urzędników. Komisja na posiedzeniu w dniu [...] 2006r. ustaliła, iż stopień niepełnosprawności skarżącego datuje się od [...] r. i dlatego chce otrzymać dodatek od [...] 2006 r., czyli od błędnego orzeczenia o niepełnosprawności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...]. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych -zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art.16 ust.3).
Zgodnie z § 7 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne - postępowanie w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast według art. 24 ust. 4 ustawy - w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu [...] lutego 2007r. wraz z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane zostało na stałe. Mając powyższe na względzie zasadne było przyznanie skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 lutego 2007 r.
J.D. na powyższą decyzję SKO wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podniósł, iż choruje na [...] typu [...] tzw. [...] od [...] roku życia. W związku z tym złożył w dniu [...] czerwca 2006 r. wniosek w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej o należny mu z tego tytułu dodatek pielęgnacyjny. Komisja orzekająca w dniu [...] 2006r. wydała decyzję przesuwając niesłusznie początek jego niepełnosprawności na [...] rok i dodatku mu nie przyznano. Skarżący odwołał się od tej decyzji i wywalczył jej zmianę. Niestety zmiana nie pociągnęła za sobą wypłaty dodatku od [...] 2006 r., lecz od [...] 2007 r. Skarżący domagał się, aby data zmienionej decyzji, czyli [...] 2006 r. stała się datą, od której należy mu się dodatek pielęgnacyjny.
W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie skarżący sprecyzował swoje zarzuty stwierdzając, że w dniu [...] 2006 r. złożył wniosek o ustalenie niepełnosprawności i nigdy wcześniej nie występował o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Przedłożył też kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu D.S. Orzekania O Niepełnosprawności w Krakowie z dnia [...] 2006 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz.1270). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając stan prawny obowiązujący w chwili wydawania zaskarżonych decyzji.
Przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego regulują dwa odrębne postępowania: przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności, które reguluje ustawa o rehabilitacji i rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności oraz przed organami uprawnionymi do przyznania tego świadczenia, które reguluje ustawa o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenie dotyczące świadczeń rodzinnych.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego w dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 (Dz.U. z 30 października 2007 r., nr 200, poz. 1446) w którym Trybunał stwierdził, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630 oraz z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720 i Nr 109, poz. 747) w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zdaniem Trybunału, zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę przede wszystkim cel zasiłku pielęgnacyjnego, a ponadto tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych termin (prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. Przepis ten, w systemie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nielogiczny i niekonsekwentny w stopniu uniemożliwiającym realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji.
W niniejszej sprawie skarżący nie miał uprzednio ustalonego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego określonego w art. 16 ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przyznanie skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego nastąpiło niezwłocznie – wniosek wraz z dołączonym w dniu [...] 2007 r. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] 2007 r. skarżący złożył w dniu [...] lutego 2007 r., a już decyzją z dnia [...] lutego 2007r. został mu przyznany zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 lutego 2007r.
Zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania powyższego orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, należało uchylić zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w powyższym wyroku sądy administracyjne, dokonując kontroli konstytucyjności decyzji administracyjnych, kierują się zasadą tempus regit actum. Jeżeli jednak taki sąd w czasie kontroli legalności decyzji administracyjnych przedstawia pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu, związane z istnieniem wątpliwości konstytucyjnej, to znaczy, że ze względu na wagę problemu (konstytucyjność prawnej podstawy rozstrzygnięcia) sąd administracyjny zamierza odstąpić od wskazanej zasady intertemporalnej i zamierza zastosować jako wzorzec normatywny oceny decyzji stan prawny ukształtowany przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niekonstytucyjność normy, co do której pytający sąd zgłaszał wątpliwości. Zgodnie, bowiem z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału wywiera skutki (derogacja niekonstytucyjnego przepisu) od daty ogłoszenia wyroku w organie promulgacyjnym.
Zdaniem składu orzekającego sytuacja ta umożliwia także rozstrzygnięcie w sprawie J. D. w taki właśnie sposób na podstawie art.145 §1 pkt 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W związku z tym, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego określa, że niepełnosprawność datuje się przed 16 rokiem życia a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] 2006 r., na którą wskazywał w przytoczonym wyroku Trybunał Konstytucyjny, organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinny rozważyć, że skarżący podjął starania o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przez złożenie już w dniu [...] 2006 r. wniosku o ustalenie niepełnosprawności a więc podjął działania zmierzające do ustalenia prawa do świadczenia-zasiłku pielęgnacyjnego. Długotrwałość procedury przed organami orzekającymi o niepełnosprawności i organami ustalającymi prawo do świadczenia nie może pozbawiać podmiot uprawniony prawa do świadczenia za ten czas.