Uzasadnienie
Decyzją z dnia [.....] na podstawie Upoważnienia Burmistrza Miasta C. oraz na podstawie art. 17 ust. 1-4, art. 24 ust. 2-3a, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm.), Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, póz. 881) oraz art. 104 kpa, Burmistrz Miasta C. postanowił przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 420,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 w związku z opieką nad dzieckiem K.S., które legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie Burmistrz Miasta C. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2004 r. do dnia 30 listopada 2005 r. i tym samym odmówić wypłaty powyższego świadczenia za ten okres.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A.S., która w uzasadnieniu podała, że nie może absolutnie zgodzić się z twierdzeniami zawartymi w decyzjach. Strona uważa, że ma prawo do spornego wyrównania. Swoje roszczenie A.S. oparła na fakcie, że jej córka K. otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności nie ponownie jak mówi art. 24 ust. 3a ustawy, ale jako ciągłość od czerwca 2004 r. Ponieważ do końca maja 2004r, na podstawie orzeczenia i złożonego wniosku, strona miała prawo do świadczeń, a zgodnie z wyrokiem sądu uznano córkę Al.S. za niepełnosprawną w stopniu znacznym od czerwca 2004 r., to Odwołująca się uważa, że jej wniosek nic nie stracił na swej aktualności. Odwołująca się dodała również, że w latach 2004 i 2005 bardzo często zmieniały się przepisy i ani pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej, ani odwołująca się nie pomyślała o tym, aby w czerwcu 2005 r. złożyć wniosek o wypłatę świadczeń, mimo, że dziecko posiadało orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i na który to wniosek strona uzyskała by najprawdopodobniej decyzję odmowną. Na koniec A.S. wyjaśniła, że to nie jej wniosek, ale orzeczenie o niepełnosprawności straciło swą aktualność, a moc orzeczenia przywrócił niezawisły sąd.
Decyzją z dnia...............na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 póz. 2255 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło, co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło A.S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem K.S. w wysokości 420 zł miesięcznie.
Kolegium podało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420,00 zł miesięcznie.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:
- 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
- 2) osoba wymagająca opieki:
- a) pozostaje w związku małżeńskim,
- b) została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej.
Jak wynika z akt sprawy, że A.S. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne na córkę K. za miesiąc maj 2004 r. w wysokości 126 zł, co zostało następnie zmienione i przyznano to świadczenie za okres od 1 do 9 maja 2004 r. Następnie w lipcu 2004 r. organ uchylił obie wcześniejsze decyzje i przyznał za okres od 1 do 31 maja 2004 r. świadczenie w pełnej wysokości 420 zł (decyzja z...... lipca 2004 r.).
Organ uznał, że można wypłacić świadczenie dopiero od momentu wpływu wniosku wraz z pełną dokumentacją, czyli od miesiąca grudnia 2005 r., wniosek został złożony w dniu..... grudnia 2005 r. W dniu...... grudnia 2005 r. A.S. przedłożyła prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w......., Wydział....Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznający K.S. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, od maja 2004 r. do 31 maja 2006 r.
Kolegium zwróciło jednak uwagę na to, iż obie córki A.S. przebywają w Internacie Technikum i Gimnazjum Ośrodka Szkolno - Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w.............
Fakt ten potwierdzają zaświadczenia wydane przez Dyrektora Gimnazjum i Dyrektora Technikum znajdujące się w aktach sprawy (nr............z dnia......września 2005 r. (co do roku szkolnego 2005/2006), jak i zaświadczenia Dyrektora Gimnazjum z dnia.......września 2003 r. i......kwietnia 2004 r. na rok szkolny 2003/2004 dotyczące córki K. (nr........).
W rozmowie przeprowadzonej w dniu...... marca 2006 r. z kierownikiem internatu H.Z., Kolegium ustaliło, że obie dziewczynki przebywają w internacie 7 dni w tygodniu, a 1-2 razy w miesiącu jadą do domu na sobotę i niedzielę. Internat jest niewątpliwie placówką zapewniającą opiekę nad dzieckiem w momencie, kiedy nie przebywa ono w szkole. W dni wolne od nauki internat zapewnia dzieciom całodobową opiekę. Obie córki A.S. w związku z koniecznością kształcenia przebywają w szkole z internatem - Ośrodku Szkolno -Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w..........przez więcej jak 5 dni w tygodniu. Nie można więc powiedzieć, że ich mama –A.S. sprawuje nad nimi osobistą opiekę i wspiera ich osobiście w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie współdziała ona bowiem na, co dzień w tym procesie.
Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium stwierdziło, że nie tylko nie należy się A.S. wyrównanie, o które się stara, ale nie należało się jej w ogóle przedmiotowe świadczenie. Nie jest ona bowiem osobą, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zdaniem składu orzekającego Kolegium A.S. w ogóle nie przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne, gdyż dziecko nad którym miała sprawować osobistą opiekę przebywało w placówce, która tą opiekę sprawowała.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu....... maja 2006 r. wniosła A.S.. W obszernym uzasadnieniu podała, że w uzasadnieniu odmowy przyznania prawa do wypłaty świadczeń, pielęgnacyjnego Kolegium podało, iż córki przebywają w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla dzieci Niewidomych i Słabowidzących tj. placówce z internatem, która zapewnia dzieciom całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Następnie skarżąca stwierdziła, że ustawa wyraźnie wskazuje, że świadczenie nie przysługuje wówczas, gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Jako źródło, z którego korzystała Skarżąca podała adres strony internetowej oraz tablicę ogłoszeń w Dziale świadczeń Rodzinnych OPS w C. Skarżąca dołączyła również zaświadczenie Dyrektora placówki..........., z którego wynika, że Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy, w którym umieszczone są dzieci skarżącej jest odpłatną placówką feryjną, z której dzieci zabierane są na każdą sobotę i niedzielę, w przypadku choroby oraz dni wolnych od zajęć. Dodała także, że tylko dyrektor placówki jest upoważniony do udzielania informacji o jej charakterze.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia.....kwietnia 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.).
Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art.151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skarga jest uzasadniona.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji w ocenie Sądu narusza prawo.
Organ II instancji- SKO w K., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu l instancji i odmówiło w ogóle przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, ponieważ matka nie sprawowała opieki nad córką tylko placówka. Tak więc organ II instancji orzekł na niekorzyść strony skarżącej i tym samym nie zastosował się do zasady reformationis in peius zawartej w art.139k.p.a. Takie stanowisko organu II instancji powinno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i organ powinien szczegółowo wykazać i uzasadnić swoje stanowisko, a więc podać, na czym polegało to rażące naruszenie prawa skutkujące odmową w ogóle przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Organ tego nie wykazał, a nawet w uzasadnieniu swojej decyzji nie przytoczył w ogóle treści przepisu art.139 k.p.a. Dlatego też w ocenie Sądu organ II instancji naruszył przepis art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie uzasadnił szczegółowo dlaczego odstępuje od zakazu orzekania na niekorzyść strony wyrażonej w art. 139 k.p.a.
Odnośnie zarzutów podniesionych w skardze, to trafny jest zarzut skargi i rozwinięty dalej w piśmie uzupełniającym skargę pełnomocnika skarżącej z dnia.......11.2007r., iż organ II instancji oparł się na dowodzie z notatki urzędowej, telefonicznej z dnia.......03.2006r. przeprowadzonej z H.Z. -Kierownikiem Internatu Gimnazjum i Technikum Ośrodka Szkolno -Wychowawczego Dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w..............., która to notatka miałaby stanowić dowód w sprawie i wyjaśniać, że matka nie sprawuje opieki nad córką tylko ta placówka. W ocenie Sądu "notatka urzędowa", nie jest dowodem w sprawie w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Organ winien był więc np. przesłuchać matkę małoletniej lub innych świadków na tę okoliczność i wyjaśnić kwestię opieki nad córką w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości.
W związku z powyższym, organ II instancji naruszył zasadę prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz zasadę zaufania obywateli do Państwa określoną w art.8 k.p.a. Stosownie do tych przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa.
Materialnoprawną podstawą do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest przepis art.17 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003r, Nr 228, póz. 2255 ze zm.). W związku z tym organ powinien ustalić czy skarżąca spełniła łącznie wszystkie przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle tego przepisu. Oprócz tego organ powinien też ustosunkować się do zarzutu podniesionego w skardze i w piśmie pełnomocnika skarżącej uzupełniającym skargę z dnia.......11.2007r, odnoszącego się do kwestii związanej z przyznaniem świadczenia od daty złożenia wniosku i orzeczenia w tym zakresie zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007r., sygn. akt PK 28/07, (opublikowanego w Dz. U. z dnia 30.10.2007r., Nr 200, póz. 1446).
Organ II instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w oparciu o naprowadzone wyżej okoliczności sprawy.
W ocenie Sądu organ II instancji naruszył przepisy art.7 k.p.a., art.77k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., które w sposób istotny miały wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. l sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), stosownie do którego Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Orzeczenie w pkt. II sentencji wyroku wydano na podstawie art.151 cyt. ustawy.
O kosztach orzeczono na mocy art. 200 cyt. wyżej ustawy.