Uzasadnienie
W dniu [...].08.2007r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek J. P. o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 76/01, z uwagi na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jednocześnie skarżący zwrócił się z prośbą o przesłanie na jego adres urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W nadesłanym w dniu [...] września 2007r. formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 939,41 zł i stanowi do świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 60 m2 "bez wartości", mieszkanie o powierzchni 8 m2 oraz nieruchomość rolna o areale 3,56 ha stanowiąca nieużytki. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. P. podniósł, iż ciężka sytuacja materialna uniemożliwia mu opłacenie kosztów sadowych. Ma 67 lat i cierpi na szereg schorzeń. Zabiegi w klinice, wizyty u "uzdrawiacza", zioła i leki z USA kosztują miesięcznie 700 zł, a jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 939,41 zł. Dom w którym wnioskodawca mieszka nie posiada dostępu P., nie ma łazienki i centralnego ogrzewania. Wnioskodawca oświadczył nadto, że nie korzysta z pomocy rodziny i opieki społecznej, a obciążenie go kosztami sądowymi byłoby wielkim uszczerbkiem w jego trudnej sytuacji bytowej.
W związku z tym, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do udokumentowania wydatków na leczenie i zakup leków, przedstawienie dokumentów świadczących o wysokości miesięcznych dochodów, wykazanie dochodu osiąganego z posiadanego gospodarstwa rolnego oraz oświadczenie czy skarżący osiąga dodatkowe dochody z prac dorywczych, umów zlecenia, umów o dzieło, dzierżawy gruntów itp. Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 8.10.2007r. i z zakreślonym terminie nie nadesłano żądanych dokumentów i oświadczeń.
Z urzędu jednak stwierdza się, iż w prowadzonej przed tut. Sądem sprawie pod sygn. akt II SA/Kr 673/07 J. P. wezwany o nadesłanie takich samych dokumentów charakteryzujących jego sytuację majątkową, przesłał je. W konsekwencji Sąd uwzględnił w niniejszej sprawie wyjaśnienia co do sytuacji majątkowej J. P. zawarte w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Kr 673/07. Ze złożonego tam przez skarżącego oświadczenia wynika, iż jedyny źródłem jego utrzymania jest emerytura twórcza. Nie uzyskuje on żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego, gdyż w związku z ciężka chorobą ma zakaz jakiejkolwiek pracy. J. P. dołączył zaświadczenie o dochodach, zaświadczenia z Urzędu Gminy w P. oraz z Urzędu Gminy S. o dochodowości gospodarstwa rolnego, kserokopię rachunku za leczenie w prywatnym gabinecie lekarskim z uwidocznioną na nich ceną.
Jednocześnie wyjaśnił, iż nie może przedłożyć rachunku za zabiegi w N., za które zapłacił kwotę 300 zł oraz rachunku za wizytę w C., która kosztowała 120 zł, gdyż rachunki te nie zostały skarżącemu wydane.
W dniu 23 listopada 2007r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, w który zwolnił J. P. od wpisu sądowego w ½ części oraz w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.
W dniu [...] stycznia 2008r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw skarżącego od postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dn. 23.11.2007r., sygn. akt II SA/Kr 674/06. Samo pismo zostało nadane w dniu [...].01.2008r. w urzędzie pocztowym S., a zatem nastąpiło to w terminie do wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia Sądu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podnosi, iż postanowienie "wydano z naruszeniem prawa na podstawie poświadczenia nieprawdy o dochodach zaświadczeń z Urzędu Gmin P. i S., bo grunty V i VI klasy w P. są zwolnione z podatku." Nie zgadza się również z twierdzeniem, iż jest właścicielem majątku o znacznej wartości. Jego posiadłość jest ruiną i nie przedstawia żadnej wartości, a kosztami sądowymi (w tym wpisu) należy obciążyć organy administracji..
Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dodatkowo sprzeciw został uzupełniony pismem procesowym z dnia 22.01.2008r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku J. P. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku w całości. Zgodnie z przepisem art. 246 par. 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Fakty podane przez skarżącego dotyczące wysokości uzyskiwanego dochodu i stanu majątkowego pozwalają przyjąć, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymania siebie. Dlatego też Sąd przyjął, iż są spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. do zwolnienia skarżącego w ½ części od wpisu sądowego od wniesionej przez niego skargi. Na obecnym etapie postępowania jest to jedyny składnik kosztów postępowania, który skarżący winien uiścić. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc to pod uwagę Sąd w pozostałym zakresie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.
Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art.214 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane rozważnie, jedynie w wypadkach uzasadnionych stosownymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można np. bezrobotnych, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Każda strona wnosząca skargę do sądu winna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów (sądowych, zastępstwa procesowego). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny lub ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 243 § 1, art. 244 § 1 art. 245 § 3 oraz art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak na wstępie.