Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. L. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 kwietnia 2015 r.
We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójka nieletnich dzieci. Skarżąca według oświadczenia jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Dochodu męża skarżąca nie ujawniła, oświadczając jedynie, iż z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej.
W skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 250 m2.
Na uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla siebie i rodziny kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Nie dysponuje ona żadnym źródeł dochodu, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnych oszczędności. Nie była w stanie przygotować się na opłatę w tej wysokości. Dodała także, iż miesięczne koszty utrzymania, w tym media szacuje na 500 zł.
W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 5 sierpnia 2015 r., skarżąca została wezwana do jego uzupełnienia poprzez:
- - udokumentowanie za pomocą kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy (gaz, prąd, woda, ścieki) a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność i leki. W przypadku zaległości z tytułu tych opłat za media należy przedstawić aktualne zaświadczenie z właściwych organów potwierdzających tę okoliczność;
- - przedstawienie historii wszystkich rachunków bankowych skarżącej oraz jej męża za ostatnie trzy miesiące, z aktualnym saldem;
- - wyjaśnienie jaki rodzaj pracy dorywczej wykonuje;
- - oświadczenie czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, jeśli tak to niech przedstawi stosowną decyzję;
- - przedłożenie zaświadczenia Pracodawcy o wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez męża skarżącej;
- - przedłożenie zeznania podatkowego za rok 2014 skarżącej i jej męża;
- - oświadczenie czy skarżąca lub jej mąż są właścicielami pojazdu mechanicznego, jeśli tak to niech poda markę i ich rok produkcji;
- - oświadczenie czy skarżąca korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie niech przedstawi stosowne decyzje;
W piśmie z dnia 17 sierpnia 2015 r., uzupełniającym wniosek skarżąca wyjaśniła, iż z mężem ma rozdzielność majątkową. Nie żyje z nim w na tyle dobrych stosunkach by przedstawić jego zarobki.
Do pisma skarżąca dołączył plik kserokopii następujących dokumentów – Wyrok zaoczny z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżąca a jej mężem – P. L., decyzja Starosty Powiatu z dnia 3 października 2013 r. o utracie przez skarżącą prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, kartę rejestracji bezrobotnego, decyzję Burmistrza Miasta o ustaleniu wysokości podatku od nieruchomości za rok 2015, zawiadomienie Burmistrza Miasta o wysokości opłat za odpady komunalne, fakturę Vat z 30 czerwca 2015 r. za dostawę wody - 183,40 zł, fakturę Vat za dostawę energii elektrycznej wraz z blankietami wpłat - 243,64 zł
Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżącej należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85).
Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącej jak i przekazanych przez nią dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, iż nie osiąga w miesiącu żadnego dochodu. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku z tego tytułu. Mimo precyzyjnego wezwania nie podała wysokości dochodu uzyskiwanego przez męża oraz wydruków z jego konta bankowego(ani innych informacji precyzujących sytuację finansową jej i jej rodziny). Brak informacji w tym przedmiocie uzasadniła faktem, iż nie żyje z mężem w na tyle dobrych stosunkach by przedstawić jego zarobki. Tymczasem zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku (Dz. U. Nr 9 poz. 59 z póź. zm) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08).
Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba, iż małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Dopiero bowiem zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełniania ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy.
Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa (por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 418/05).
Wobec powyższego należało przyjąć, iż skarżąca nie zrealizowała warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącej.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).