Uzasadnienie
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z 6 XI 2002r. (sygn. akt IISA/Kr 2425/99) uchylono decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z [...] XI.1999r. Nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z [...] VIII 1999r. w przedmiocie pozbawienia S.K. uprawnień kombatanckich. W wyroku stwierdzono, iż doszło do naruszenia art. 7 i 77 kpa, gdyż nie zebrano i nie rozpatrzono wnikliwie całego materiału dowodowego. W szczególności nie zbadano wszystkich okoliczności służby skarżącego w PUPB w P. Jak również jego działalność w B. Ch. w trakcie okupacji. Niejasne są też okoliczności zwolnienia go ze służby w UB. Organ nie zwrócił się również przed wydaniem decyzji o opinię komisji złożonej z przedstawicieli stowarzyszeń kombatanckich, do czego zobowiązywały go ówczesne przepisy.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] VII 2003r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 4 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit,,a' oraz art. 21 ust. 3 ustawy z 24 I 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 3717 pozbawił S.K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w K. decyzją z [...].VI.1976 z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 18 VII 1945r. do 10 VII 1946r. (łącznie 1 rok)".
Powołano się na akta kombatanckie ZBOWiD, informacje Komendy Wojewódzkiej Policji w R. z 29.IV.1999r. o przebiegu służby b. funkcjonariusza B.P. oraz kserokopię archiwalnych akt osobowych b. funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa S.K. nadesłane za pismem IPN Oddział w R. z 13 II 2003r. i stwierdzono, że S.K. był zatrudniony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego m.in. w charakterze mł. Referenta PUBP P. i referenta PUBP P. tj. na stanowiskach o charakterze operacyjnym. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" cytowanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które pełniły służbę i były zatrudnione w-strukturach UBP i IW w latach 1944-1956. Osobom takim uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów. Zbadano również dokładnie sprawę pod kątem tzw. "samooczyszczenia się" poprzez przeanalizowanie akt osobowych strony i ustalono, że S.K. nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że do organów bezpieczeństwa publicznego został skierowany przez organizacje niepodległościową w celu udzielenia jej pomocy lub przez taką organizację został zwerbowany. Przyczyną zwolnienia z UB była natomiast agitacja przedwyborcza w 1946r. na rzecz PSL-u, którego S.K. był członkiem.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.K. polemizuje z poczynionymi przez Urząd ustaleniami.
Twierdzi, że w toku postępowania doszło do naruszenia art. 73 § 2, 77 § 1,78 §1, 80 kpa. W szczególności Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nie udostępnił mu materiału dowodowego pochodzącego z akt personalnych byłego Urzędu Bezpieczeństwa, nie przeanalizowano raportu z 21.VI.1946r. i protokołu jego przesłuchania; nie wzięto pod uwagę jego działalności opozycyjnej i destrukcyjnej wobec PUBP w P., a ocena materiału dowodowego nastąpiła w oparciu o pismo strony z 10.II.1976r., które nie ma mocy dowodowej. Powołuje się na to, że pismem z 25.IV.2003r. skierowanym do Urzędu domagał się przekazania kserokopii dokumentów z teczki osobowej b. UB. Z uwagi na stan zdrowia, udokumentowany zaświadczeniami lekarskimi nie mógł zapoznać się osobiście z dokumentami zgromadzonymi w Urzędzie, a uważa, że poznanie zawartości jego teczki osobowej jest uzasadnione ważnym interesem. Decyzja jest oparta wyłącznie na fakcie, iż był funkcjonariuszem UB, a Urząd nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność brania udziału w zwalczaniu organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
Twierdzi, że pismo, które skierował do Komendy Wojewódzkiej w R. z 10.II.1976r. z prośbą o wydanie zaświadczenia dla ZBOWiD-u było wytworem fantazji, opisywał w nim zdarzenia, w których nigdy nie brał udziału, a znał je wyłącznie ze słyszenia. Powołuje się na dokumenty świadczące o tym, że z UB został zwolniony jako "nieodpowiedni element", a nadto na fakt, iż był przetrzymywany i przesłuchiwany w okresie referendum, co wskazuje na jego dodatkową konspiracyjną działalność. Powołuje się na swoją przynależność do PSL, w związku z którą był represjonowany. Twierdzi, że list F.K., dowódcy B.Ch z 24 IX 45r. do żołnierzy B.Ch. nakazujący im wzięcie pełnego udziału w budowaniu i urządzenia "nowej suwerennej demokratycznej Polski Ludowej" spełnia wymogi art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach z 24.I.1991r.
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] IV.2004r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" ustawy z 24 I 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r, Nr 42, poz. 371) i art. 21 ust. 3 tejże ustawy utrzymano w mocy decyzję własną z 4.VII.2003r. Organ stwierdził, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku NSA z 6 XI 2002r. Zbadano również szczegółowo okoliczności zwolnienia strony z UB. Określenie strony jako "wrogiego elementu demokracji" przez Kierownika WUBP nie może być uznane za dowód, że strona była podejrzewana o to, że została skierowana do służby w organach BP przez organizację niepodległościową bądź też, że współpracowała z taką organizacją.
PSL było wówczas legalnie działającą partią polityczną i mimo szykan ze strony aparatu bezpieczeństwa nie może być uznane za organizację, o której mowa w art. 21 ust.3 ustawy. Wszelkie wątpliwości usuwa zaświadczenie Archiwum WUSW w R. z 4.V.1990r., w którym stwierdza się, że zwolnienie strony ze służby w B.P. na podstawie rozkazu nr 87 z 13 VII 1946r. jako "nieodpowiedniego elementu" nie jest zwolnieniem dyscyplinarnym a traktowane jako zwolnienie ze względów organizacyjnych. Gdyby strona rzeczywiście była podejrzewana o współpracę z podziemiem, dotknęłyby ją o wiele dalej idące represje, niż zwolnienie z pracy z resorcie. Zdaniem organu również list F.K. do żołnierzy B.Ch. nie spełnia przesłanek z art. 21 ust. 3 pkt l ustawy o kombatantach(...). Zatrudnienie w ramach służby w UB nie budzi wątpliwości, a z ustalonego stanu faktycznego wynika, że strona w ramach służby w UBP zajmowała stanowiska związane ze zwalczaniem organizacji lub osób działających na rzecz suwerenności RP. Z powyższych względów uznano decyzję pozbawiającą S.K. uprawnień kombatanckich za prawidłową.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.K. podnosi te same argumenty, o których była mowa we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podstawowym naruszeniem proceduralnym jego zdaniem było nieudostępnienie mu akt z teczki osobowej udostępnionej przez IPN. W tej sprawie zwracał się wielokrotnie do Urzędu pismami z 7.IX.1999r., 28.II.2003r., 25.IV.2003r., 25.VII.2003r. i 25.III.2004r. Uważa, że doszło do naruszenia art. 74 § 2 kpa, a także art. 7,10,73,76,77,78,80 i 107 § 3 kpa. Zdaniem skarżącego, cytującego rozmaite fragmenty pochodzące z uzasadnienia decyzji Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowanie w jego sprawie było prowadzone tendencyjnie.
Skarżący neguje twierdzenia organu, że PSL i BCH nie były organizacjami niepodległościowymi, na dowód cytuje i dołącza do skargi urywki z różnych książek. Skarżący zaprzecza jakoby kiedykolwiek zwalczał organizacje niepodległościowe, jeśli natomiast takie informacje są w aktach b. ZBOWiDu, to zostały sfabrykowane.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wyjaśnia okoliczności związane z zarzutami strony o nieudostępnienie jej akt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z 30 VIII 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia prawa.
Ustawa z 24 I 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 poz.950 z 1997r.) w art. 25 ust.2 pkt 1 lit "a" nakazuje pozbawić uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a", czyli osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Fakt pełnienia służby S.K. w PUBP w P. od 18.VII.1945r. do 10.VII.1946r. jest bezsporny (dowód - informacja KW Policji w R. (pismo z 29.IV.1999r k. 33 akt administracyjnych). Toteż pozbawienie uprawnień kombatanckich skarżącego było prawidłowe, gdyż jednocześnie nie zachodziły przesłanki, o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach (...). Skarżący nie przedłożył dowodów, że do PUBP w P. został skierowany przez organizację niepodległościową lub był przez taką organizacje zwerbowany w celu udzielenia jej pomocy.
Skarżący w deklaracji do ZBOWiDu z 26.X.1976r. podał, że był członkiem Batalionów Chłopskich w latach 1943-1944 (Ludowa Służba Bezpieczeństwa) we wsi B. b. pow. P. (k.5 akt administracyjnych), jednakże we wcześniejszej deklaracji z 8.III.1976r. brak takiej informacji (k. 6 akt administracyjnych); nie zawiera jej również własnoręcznie sporządzony życiorys skarżącego z lipca 1976r. (k. 4 akt administracyjnych). Zwrócić uwagę należy, -że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie od b. ZBOWiDu wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 18.VII.1945r. do 10.VII.1946r. (zaświadczenie nr [...], k. 9 akt administracyjnych), co odpowiada dokładnie okresowi służby w PUBP w P. ZBOWiD nie przyznał skarżącemu uprawnień z tytułu działalności w B.CH., co świadczy o tym, że nie uznano skarżącego za członka tej organizacji. Gdyby nawet przyjąć (na co brak przekonujących dowodów), iż skarżący był w B.CH. (LSB), to słusznie zauważył Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż LSB nie była organizację niepodległościową, a listu F.K. do członków B.Ch. nie można uznać za "skierowanie skarżącego przez organizację niepodległościową" do służby w organach bezpieczeństwa.
Z dokumentów udostępnionych Urzędowi Kombatantów przez IPN wynika, że sam skarżący opisał pobudki wstąpienia do UBP: "przypatrując się nieładowi jaki panuje i z pobudek dla dobra państwa polskiego w ułatwieniu zapanowania porządku w utrwaleniu haseł demokracji starałem się wstąpić do UBP" (k.
64. akt administracyjnych). W UB początkowo skarżący awansował ze stanowiska młodszego referenta na stanowisko referenta, gdyż "ze swoich zadań wywiązuje się, jest energiczny i posłuszny" (k.63 akt administracyjnych). Skarżący nie wykazał też, że był zwerbowany przez jakąkolwiek organizację niepodległościową w trakcie służby w UB w celu udzielenia tejże organizacji pomocy. Nie można za taką działalność uznać agitacji na rzecz PSL-u, nawet jeśli z tego powodu spotkały skarżącego szykany, czy zwolnienie ze służby.
Sąd nie dopatrzył się niniejszej sprawie również naruszenia przepisów postępowania (art. 10 i art. 73 §2 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt l lit "c" poppsa).
Materiały zgromadzone w aktach sprawy dostarczone przez IPN nie zawierają bowiem niczego, co mogłoby podważyć wydaną przez Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z prawem decyzję. Z prowadzonej przez Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych korespondencji ze skarżącym wynika, że Urząd przedłużył mu terminy do zapoznania się z aktami nadesłanymi z IPN-u (pisma z 24 II i 31 III 2003r.), a nadto poinformował skarżącego, który usprawiedliwiał niemożność osobistego stawiennictwa w Urzędzie swym stanem zdrowia o możliwości wydelegowania w tym celu pełnomocnika (pismo z 12 III 2004r).
W tym stanie rzeczy skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 VIII 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).