Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 grudnia 2006 roku, znak [....], Starosta K., działając na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.) oraz art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku (Dz. U. Nr 46 póz. 543 z późniejszymi zmianami) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Gminnej Spółdzielni "[....] ".
W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości, jedynie na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 roku do 31 grudnia 2005 roku. Ustawodawca w powołanym powyżej artykule ustalił ściśle termin, w jakim wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania należy wnieść do właściwego organu. Złożenie wniosku po wskazanym w ustawie terminie powoduje wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie.
We wniesionym w terminie odwołaniu Gminna Spółdzielnia "[....] " wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że nie złożenie wniosku w terminie określonym w ustawie nie powoduje wygaśnięcia roszczenia, gdyż zdaniem odwołującej się Spółdzielni, roszczenie odszkodowawcze nie mogło być wystarczająco skonkretyzowane na etapie wnoszenia wniosku, gdyż brak było istotnych danych do jego ustalenia (odwołujący wskazuje mapę przeglądową z zaznaczonym przebiegiem drogi, metrykę drogi).
Wojewoda [....] decyzją z dnia 15 czerwca 2007 roku, znak [....], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, jako podstawę wskazując art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.).
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i analizę prawną przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie organu odwoławczego Starosta K. prawidłowo orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz odwołującej się Spółdzielni. Organ ten podzielił stawisko organu l instancji i wskazał, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania, złożony po 31 grudnia 2005 r. przez uprawnionego właściciela nieruchomości, nie może być merytorycznie rozpoznany, gdyż nie wywołuje żadnych skutków procesowych. Jak prawidłowo wskazał Starosta K. w swojej decyzji z dnia 8 grudnia 2006 roku, znak [....], z przepisu art. 73 ust.4 ustawy wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej, nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 roku. W powyższej sytuacji brak spełnienia choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie, tj. ustalenia i wypłaty odszkodowania.
We wniesionej w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze Gminna Spółdzielnia "[....] " w L. zarzuciła powyższej decyzji błędną wykładnię art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, domagając się uchylenie decyzji Wojewody [....] z dnia 15 czerwca 2007 r. i przekazanie sprawy w całości Staroście [....] do ponownego rozpoznania, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała argumenty wskazane w odwołaniu od decyzji organu l instancji. W szczególności podniosła, iż organy obu instancji nie rozważyły istotnej okoliczności, iż wniosek nie dotyczył roszczenia już wygasłego, lecz roszczenia, które dopiero w przyszłości może być skonkretyzowane, gdyż obowiązkiem organu jest ustalenie obszaru i granic zajętej części działki. W związku z powyższym, brak koniecznych ustaleń powoduje zdaniem skarżącej brak przedmiotu sprawy, a w związku z tym wniosek o ustalenie odszkodowania nie był spóźniony.
Dodatkowo skarżąca podnosi, iż składając wniosek po 31.12.2005r. Spółdzielnia zastosowała się do treści pouczenia znajdującego się na urzędowym druku.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd Administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. - oznaczonej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Dokonując kontroli postępowania administracyjnego, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w zupełności podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.) odszkodowanie, przysługujące właścicielowi nieruchomości przejętych pod drogi publiczne, ustala i wypłaca się według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 r.
Z treści powyższego przepisu wynika, że odszkodowanie w związku z przejściem własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przysługuje właścicielowi takiej nieruchomości, jedynie w przypadku, gdy złoży on odpowiedni wniosek do właściwego organu w terminie zakreślonym w ustawie, tj. do dnia 31 grudnia 2005r (termin ustawowy). Terminy ustawowe są wyraźnie wskazane w ustawie, precyzyjnie wyznaczającej ich początek oraz długość. Bieg terminów ustawowych nie może ulec ani przedłużeniu ani skróceniu. Z tego względu charakteryzuje je znaczny rygoryzm prawny, przejawiający się głównie tym, że wskutek bezczynności uprawnionego w ciągu określonego ustawą terminu następuje wygaśnięcie przysługującego mu prawa. Zgodnie z art. 73 ust. 4 analizowanej ustawy dochowanie terminu do złożenia wniosku było niezbędną przesłanka, od której zależało pozytywne rozstrzygnięcie sprawy.
Skoro stwierdzono uchybienie, co do terminu złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, to zbędne stało się badanie pozostałych przesłanek określonych w tym przepisie. Zarzut braku ustalenia przez organ obszaru i granic zajętej części działki stał się w tej sytuacji bezprzedmiotowy.
W związku z powyższym nie złożenie przez Gminną Spółdzielnię "[....] " wniosku o odszkodowanie w ustawowo zakreślony terminie musiało skutkować wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.
Co do zarzutu błędnego pouczenia znajdującego się na druku urzędowym, należy stwierdzić, iż nie wydanie przez wojewodę decyzji stwierdzającej przejście z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub innej jednostki samorządu terytorialnego, nie zwalnia uprawnionego właściciela nieruchomości przejętych na cele drogi publicznej z obowiązku złożenia wniosku w ustawowo określonym terminie. Ponadto w treści pouczenia znajduje się zapis informujący, iż po upływie ustawowego terminu roszczenie o przyznanie odszkodowania wygasa, a w związku z tym przekroczenie terminu na złożenie odpowiedniego wniosku będzie skutkować odmową jego przyznania, pomimo utraty prawa własności gruntu zajętego pod drogę publiczną.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.