Uzasadnienie
Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów M. i A.B. złożyli wniosek na urzędowym formularzu "PPF" o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci: 20-letnim synem P. i 17-letnią córką D. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta inwalidzka skarżącego. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni 150 m² oraz gospodarstwo rolne i las wielkości 4,7 ha. Skarżący nie posiadają żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż jedynym źródłem utrzymania rodziny jest renta inwalidzka skarżącego. Skarżąca M.B. nie posiada żadnego stałego dochodu. Na utrzymaniu skarżących pozostaje dwoje uczących się dzieci. Dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego są praktycznie znikome. Z tych względów skarżący wnioskują o zwolnienie ich od konieczności opłacania kosztów sądowych.
Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczyli, iż nie osiągają dochodów z innych źródeł (najmu, ani dzierżawy). M.B. nie osiąga żadnych dochodów, jest na utrzymaniu męża, który w roku 2008 osiągnął dochody w wysokości [...] zł (dowód: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N.). Dzieci skarżących otrzymują zasiłek rodzinny w wysokości 232 zł miesięcznie oraz stypendium w wysokości 211,20 zł miesięcznie (dowód: zaświadczenia Urzędu Gminy L. oraz Ośrodka Pomocy Społecznej w L.). Powyższe świadczenia wypłacane są jedynie w trakcie roku szkolnego. Z gospodarstwa rolnego skarżący osiągają dochód w wysokości [...] zł miesięcznie (dowód: zaświadczenie Urzędu Gminy J.).
Skarżący posiadają dom o powierzchni 40 m² oraz gospodarstwo rolne wielkości 3,12 ha oraz las wielkości 1,61 ha, samochód osobowy [...] rocznik 1995 oraz ciągnik rolniczy marki [...] rocznik 1962. Nie posiadają innych cennych składników majątkowych. Skarżący nie posiadają rachunków bankowych.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnili w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiadają dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżący uzyskują wprawdzie dochody z tytułu renty inwalidzkiej A.B. w wysokości [...] zł oraz dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości około [...] zł miesięcznie, jednakże zauważyć należy, że dochody te przypadają na czteroosobową rodzinę (skarżący mają na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci). Zatem uzyskiwane dochody z trudem wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych rodziny. O trudnej sytuacji majątkowej skarżących świadczy również fakt, że rodzina korzysta z pomocy społecznej w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dzieci nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Na dzieci w roku szkolnym 2008/2009 pobierane było stypendium socjalne. Skarżący nie posiadają żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).