Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 11 kwietnia 2014 roku w przedmiocie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi skarżący J.K., A.K. i M.K. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sadowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego we wniosku wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i są członkami rodziny (matka i dwaj synowie). Ich miesięczny dochód wynosi 1.342 zł i stanowi go dochód J.K. z działalności rolniczej w wysokości 320 zł oraz emerytura rolnicza M.K. w wysokości 1.022 zł. A.K. jest osobą bezrobotną, nie uzyskującą żadnych dochodów. W rubryce 7 formularza "PPF" jako składniki majątku skarżący wykazali: dom długości 11 metrów, szerokości 9 metrów, 3 poziomowy, pomieszczenia mieszkalne i pomieszczenia gospodarcze, nieruchomość rolną wielkości 8 ha oraz stodołę, stajnię, pastwiska, nieużytki i las 8 ha. Skarżący nie posiadają oszczędności. Jako przedmiot wartościowy wskazany został ciągnik URSUS C-360-3P.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, iż A.K. jest bezrobotnym od 20 lat inżynierem konstruktorem, matka M.K. jest w podeszłym wieku, "ma 86 lat i niedługo umrze". Skarżący nie gromadzą pieniędzy, wydają je na bieżąco.
Dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostali oni wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie stosownych oświadczeń i dokumentów.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczyli, iż cała rodzina utrzymuje się ze wspólnego gospodarstwa rolnego, którego właścicielem wpisanym w księgach wieczystych jest J.K. W gospodarstwach rolnych o powierzchni kilku hektarów nie prowadzi się księgowości. Wyliczenie dokładnej wartości wysokości nakładów i dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jest trudne. Szacunkowe dane (za okres 1 roku) przedstawiają się następująco: nakłady na nawozy 100 zł, paliwo rolnicze 2.000 zł, energia elektryczna 600 zł, zakup narzędzi i amortyzacja maszyn 2.000 zł, środki ochrony roślin 50 zł, ubezpieczenie ciągnika 60 zł, składka emerytalna J.K. 1.512 zł, wydatki na leki M.K. 600 zł, podatek z gospodarstwa rolnego 300 zł (podatki nie są zapłacone, złożone zostały wnioski o zwolnienie i umorzenie ze względu na brak możliwości ich odpracowania), sprzedaż półproduktów i produktów rolnych 5.000 zł, dopłaty unijne 5.178 zł, dochód z gospodarstwa rolnego 2.000 zł – 4.000 zł. Skarżący nie posiadają lokat bankowych, zaś wpłaty za sprzedawane produkty rolne są przelewane na rachunek bankowy, który jest z upływem czasu likwidowany.
Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Woda pobierana jest ze źródła, gospodarstwo nie ma kanalizacji. Gazu strony nie używają, ogrzewają dom własnym drewnem. Nie posiadają telefonu stacjonarnego, korzystają z telefonu na kartę. A.K. był dwa razy zarejestrowany w Urzędzie Pracy, lecz ze względu na fakt, iż nie był w stanie ponosić kosztów przejazdu do Urzędu, został skreślony z listy bezrobotnych. Wykonuje on prace niedochodowe w domu i ogrodzie, takie jak uprawa fasoli, marchwi, sadzenie drzewek owocowych, grodzenie i zbieranie owoców na własne potrzeby na zimę. Nie osiąga miesięcznego dochodu.
Do pisma skarżący załączyli kopie następujących dokumentów: informacji o wysokości składek ubezpieczeniowych J.K., pokwitowania uiszczenia składki ubezpieczeniowej za ciągnik w kwocie 60 zł, dwóch odcinków płatności kwot 51,51 zł za energię elektryczną, potwierdzenia zasilenia konta Orange kwotą 50 zł oraz odcinka wypłaty emerytury M.K. za czerwiec 2014 roku w kwocie 1.023,99 zł.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy winna być stosowana zatem jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo.
W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnili w sposób wystarczający, że nie posiadają środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Skarżący A.K., J.K. i M.K. są członkami rodziny prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe. Na ich dochody składają się: świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 1.023,99 zł oraz dochody prowadzonego przez J.K. gospodarstwa rolnego w wysokości od 2 do 4 tys. zł rocznie, dochód ze sprzedaży półproduktów i produktów rolnych w wysokości 5 tys. zł rocznie i dopłaty unijne do gruntów w wysokości 5.178 zł rocznie. Nie są to dochody wysokie zważywszy na fakt, że przypadają na trzy osoby.
Skarżący A.K. od 20 lat nie jest nigdzie zatrudniony i nie uzyskuje żadnych dochodów. Uzyskiwane dochody są w całości przeznaczane na pokrycie bieżących potrzeb członków rodziny. Skarżący nie dysponują oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć celem pokrycia kosztów sądowych. Wykazany ciągnik URSUS jest wykorzystywany do prac w gospodarstwie rolnym, stanowiącym główne źródło utrzymania skarżących.
W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżących kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby pozbawić skarżących prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.