Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 kwietnia 2013 roku w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżąca S.B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem H.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.778 zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości 2.180 zł i emerytura jej męża w wysokości 1.598 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 75 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 0,6318 ha. Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy S.B. podniosła, iż oboje z mężem są emerytami, a jedynym źródłem ich dochodu są świadczenia emerytalne. Znaczna część dochodu przeznaczana jest na zakup lekarstw, gdyż małżonkowie borykają się z licznymi schorzeniami. Po pokryciu stałych kosztów utrzymania domu oraz zakupie leków, na utrzymanie pozostają skromne środki.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, S.B. została wezwana do złożenia stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: dokumentów potwierdzających wysokość emerytury skarżącej i jej męża, wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, aktualnych rachunków potwierdzających wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (m. in. opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz ścieków, itp.) oraz określenia wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, itp., a także udokumentowania wydatków ponoszonych na leczenie.
Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało doręczone skarżącej w dniu 29 sierpnia 2013 roku. Tym samym termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 5 września 2013 roku.
Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżąca nie odniosła się do wezwania. W dniu 4 września 2013 roku skarżąca wpłaciła na rachunek tut. sądu kwotę 500 zł tytułem wpisu sądowego w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zatem to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, winna była przekonać sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania we własnym zakresie.
Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez stronę oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jej sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącą wykonane.
Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało orzekający nie miał możliwości dokonania rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku.
Niezłożenie przez stronę dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych. SB.. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.