Uzasadnienie
Organ l instancji Prezydent Miasta K., decyzją z dnia [...]. znak: [...] wydaną na podstawie art. 112 ust. 4 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261,poz. 2603 ze zm), art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) oraz upoważnienia nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2004r.-orzekł o umorzeniu postępowania o wypłatę odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1968r. Nr [...] na rzecz J.z K. Ł. za udział w wysokości w [...] cz. nieruchomości oznaczonej jako część parceli l.kat. [...]o pow. [...] ha i część parceli l.kat.[...] o pow. [...] obj. [...]. KW [...] b. gm. kat. N. wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1959r. Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że w dniu [...] 2005r.
J.Ł. działający przez pełnomocnika adwokata A.Z., wniósł o wypłatę odszkodowania za nieruchomość, która stanowiła własność J.K. w [...] cz. J.K. zmarła [...] 1989r. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] 1989r. sygn.akt: [...], spadek po niej nabyli: J.Ł. i M.D. po...części.
Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1960r. Nr [...] przyznano J.K. odszkodowanie za [...] cz. nieruchomości w kwocie [...] zł. Następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] 1968r. Nr [...] wznowiono postępowanie o odszkodowanie ze względu, na to że jeden ze współwłaścicieli nie brał udziału w postępowaniu i orzeczono o uchyleniu orzeczenia z dnia [...] 1960r. i ponownie przyznano odszkodowanie na rzecz J.K. Ł. w kwocie [...] zł
Powyższa decyzja z dnia [...] 1968r. została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] Nr [...].
Dodatkowo podniesiono, że zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, w stosunku do której ani ustawa o gospodarce nieruchomościami ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania. Wypłata odszkodowania powinna nastąpić w drodze czynności cywilnoprawnej w imieniu Skarbu Państwa i nie wymaga dodatkowego orzeczenia, dlatego nie ma podstaw w niniejszej sprawie do stosowania kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm) reguluje kwestię ustalenia przez starostę w drodze decyzji administracyjnej odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Żaden przepis tej ustawy nie uprawnia organów administracji do prowadzenia postępowania i orzekania o wypłacie ustalonego odszkodowania.
Jest to bowiem kwestia wykonalności decyzji o ustaleniu odszkodowania. Jeżeli dłużnik -Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego, tzn. nie świadczy na rzecz wierzyciela sumy odszkodowania określonej w orzeczeniu o odszkodowaniu, należność ta powinna zostać od niego wyegzekwowana w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Jest to kwestia wykonalności roszczenia o ustalenie odszkodowania, uregulowana w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak jest zatem umocowania do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w wyniku rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania. Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest rodzajem odpowiedzialności cywilnoprawnej o charakterze obligacyjnym, oznacza to, że decyzja o odszkodowaniu konkretyzuje stosunek prawny zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego. Roszczenie o wypłatę ustalonego odszkodowania jako cywilnoprawne roszczenie majątkowe jest przedmiotem przedawnienia i podlega wprost działaniu przepisów art.117 - art. 127 Kodeksu cywilnego.
Przedmiotem żądania wnioskodawcy jest wypłata odszkodowania zatem w niniejszej sprawie nie ma podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych.
Odwołanie od decyzji organu l instancji złożył J.Ł., działający przez pełnomocnika A.Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że decyzja jest nieuzasadniona a wnioskodawca powinien otrzymać odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości i to po zwaloryzowanych cenach. Wnioskodawca ani nikt z jego poprzedników prawnych nie wzięli odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Nie ma znaczenie w sprawie, że pewne dokumenty zaginęły lub zostały zniszczone; procedura obowiązująca w Kodeksie postępowania administracyjnego pozwala na ich odtwarzanie. W sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania. Wnioskodawca nie chce występować na drogę postępowania cywilnego sądowego ponieważ jest ono kosztowne i długotrwałe.
Organ II instancji, Wojewoda decyzją z dnia [...]. znak: [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r. Nr 261,poz. 2603 ze zm) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K., z dnia [...]. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji podniósł, że żądanie wypłaty odszkodowania jest w istocie żądaniem dokonania waloryzacji kwoty odszkodowania, ustalonej w uprzednio wydanej decyzji i jej wypłaty.
Zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowo- odszkodowawczej, w stosunku do której ani ustawa o gospodarce nieruchomościami ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania.
Zgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia nieruchomości jest rodzajem odpowiedzialności cywilnoprawnej o charakterze obligacyjnym. Forma prawna waloryzacji ustalonego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości została określona przez ustawodawcę, który dokonując nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw, do art. 132 ust. 3 dodał zdanie drugie, z którego wynika, że waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do wypłaty odszkodowania.
Wobec przyjęcia, iż obowiązek waloryzacji ciąży na podmiocie zobowiązanym do wypłaty odszkodowania, a podmiotem tym są nie tylko podmioty administracji publicznej, uprawnione do rozstrzygania spraw administracyjnych w drodze decyzji administracyjnej, należy przyjąć, iż waloryzacja odszkodowania nie jest dokonywana w drodze decyzji administracyjnej i nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Ma ona charakter czynności techniczno-obrachunkowej związanej z prawidłowym spełnieniem świadczenia głównego wynikającego z decyzji administracyjnej, dokonywanej przez podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania. Wadliwie dokonana waloryzacja skutkować będzie nienależnym spełnieniem świadczenia zapłaty odszkodowania a spór co do wysokości waloryzacji będzie rozstrzygać sąd powszechny.
W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono również, iż organ l instancji dokonał wadliwej oceny sformułowanego przez J.Ł. wniosku, gdyż przepisy prawa materialnego administracyjnego nie przewidują aby żądanie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość mogło nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Organ l instancji zasadnie umorzył postępowanie w sprawie bo niewątpliwe zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązania odszkodowawczego to należność ta powinna być egzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Postanowieniem z dnia [...]. organ II instancji, wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji organu II instancji.
Skargę do Sądu złożył J.Ł., działający przez pełnomocnika A.Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji a także utrzymanej w mocy decyzji organu l instancji,,o stwierdzenie nieważności lub niezgodności z prawem decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych i zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżona decyzja jest nieuzasadniona. Wszystkie dokumenty odnośnie odszkodowania znajdują się w organach l i II instancji i nie ma znaczenia dla sprawy, że pewne dokumenty zaginęły lub zostały zniszczone, procedura Kodeksu postępowania administracyjnego pozwala na ich odtworzenie. W sprawie nie było jakiejkolwiek przyczyny aby postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył. co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270),sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola sądowa wykazała naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego powołany w podstawie prawnej skarżonej decyzji, reguluje rozstrzygnięcia merytoryczne organu odwoławczego w sytuacji gdy rozstrzygnięcie organu II instancji pokrywa się z rozstrzygnięciem organu l instancji. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oznacza oparcie rozstrzygnięcia na tych samych argumentach, które legły u podstaw decyzji organu l instancji i powtórzenie ich w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy a w szczególności z uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia [...] organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]. ale rozstrzygnięcie uzasadnił zupełnie inaczej niż organ l instancji. Organ II instancji przyjął, iż żądanie wypłaty odszkodowania jest w istocie żądaniem dokonania waloryzacji kwoty odszkodowania. Ocena wniosku J.Ł., której dokonał organ II instancji nie znajduje uzasadnienia w treści złożonego wniosku. Wniosek został źle zinterpretowany przez organ II instancji ponieważ skarżący J.Ł. nigdy nie domagał się-waloryzacji odszkodowania, chciał jedynie wypłaty odszkodowania, które nigdy nie zostało wypłacone Jego matce. Dodatkowo należy podnieść, iż skarżący nigdy też nie modyfikował swojego wniosku i nie domagał się waloryzacji.
Stanowisko organu II instancji należy uznać za błędne i nie znajdujące żadnego uzasadnienia w materiale zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Żadne z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy nie dawały podstaw do przyjęcia, iż należy dokonać takiej właśnie interpretacji złożonego wniosku zatem cała argumentacja organu II instancji, przywołana w uzasadnieniu skarżonej decyzji jest błędna.
Organ II instancji swe rozstrzygnięcie oparł na wadliwych założeniach. Z tych względów, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138§1 pkt 1 w zw z art.107§3 Kodeksu postępowania administracyjnego co powoduje konieczność jego uchylenia na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm).
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uwzględnić taką interpretację wniosku J.Ł. jaką przyjął organ l instancji.