Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].04.2004 r., znak: [...] Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 4 pkt. 9b1, art. 136 ust.3, art. 137, art.142, art. 216, art. 233 ustawy z dnia 21.08.1997 r., o gospodarce nieruchomościami (obecnie tj. Dz.U. z 2004 r. nr 265 poz. 2603 – z późn. zm. - zwaną dalej ustawą o g.n.) orzekł o odmowie zwrotu części działki ewidencyjnej nr "1" o pow. 27569m2 położonej w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K. (w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej l. kat. [...] b. gm. kat. G.) na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli.
Odwołania T.M., D.S., A.M., A.W. i B.M., działającej w imieniu małoletniej M.M., nie zostały uwzględnione i Wojewoda decyzją z dnia [...].07.2004 r., (znak [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu co następuje.
1/ w dniu 21.04.2000r., A.W., W.M., T.M. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w K. a oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz.ewid. "1" i nr "2" obr. [...] w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej l. kat. [...] b. gm. kat. G. Do wniosku przyłączyli się D.S., A.M., B.M. działająca w imieniu małoletniej M.M., oraz B.S.
2/ przedmiotowa nieruchomość przed wywłaszczeniem stanowiła współwłasność nieżyjących już M.K. i Z.M. (których następcami prawnymi są wyżej wymienione osoby) i została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia 6 marca 1963 r., (znak: [...]) z przeznaczeniem pod budowę gmachów sądowych w K. zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową wydaną przez Miejski Urząd Architektoniczno-Budowlany z dnia 15 maja 1958r. nr [...].
3/ parcela l.kat. [...] b.gm.kat. G. odpowiada obecnie częściom dz. ewid. "1" i "2" obr.[...] jedn. ewid. [...] a dz. ewid. [...] stanowi własność Gminy Miejskiej K. i nie jest przedmiotem niniejszego postępowania a tym przedmiotem jest dz. ewid. "1" stanowiąca własność Skarbu Państwa w użytkowaniu Sądu Okręgowego w K. 4/ z kserokopii planu sytuacyjno-wysokościowego terenów przeznaczonych pod lokalizację budynków sądowych w K. wraz z zaznaczoną granicą w/w lokalizacji nr B.II. Lok [...], która stanowiła podstawę wywłaszczenia oraz kserokopii wstępnego planu zagospodarowania terenów zielonych wokół gmachów budynków sądowych z dnia 27.02.1963 r., oraz zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 21.04.1959r. wynika, iż inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę dnia 11.02.1965r. nr [...] i na tej podstawie przystąpił do realizacji obiektów. Budowa budynków sądowych wraz z inwestycjami towarzyszącymi, tj. ukształtowaniem terenu i chodnikami trwała od dnia 21.04.1965r. do dnia 26.09.1968 r., co wynika z protokołu z dnia 30.09.1968 r. spisanego pomiędzy inwestorem i wykonawcą robót w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku inwestycji, oraz z zapisów w dziennikach budowy.
5/ trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej na przedmiotowej nieruchomości w dniu 13.09.2002r. ustalono, że część dz. ewid. "1" w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] stanowi teren porośnięty trawą z nasadzeniami drzew i krzewów, przez który przebiegają asfaltowe ścieżki i alejki, położony pomiędzy budynkami Sądów Rejonowych i Okręgowego a Prokuratury.
6/ z planu lokalizacji szczegółowej wynika, że część parceli l. kat. [...] w granicach obecnej dz. ewid. "1", stanowić miała fragment trawnika ze swobodnym nasadzeniem drzew i krzewów. Przez działkę przebiegać miały ciągi piesze o charakterze spacerowo-wypoczynkowym oraz tzw. przejścia skrótowe. Przedstawiony plan zagospodarowania jest zatem zgodny z obecnym stanem użytkowania.
7/ stosownie do postanowień art. 136 ust. 3 ustawy o g.n. podstawową, materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości, jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Pojęcie "zbędności" statuuje art. 137 wyżej wymienionej ustawy. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie, z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli:
- - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt. 1), albo
- - utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został osiągnięty (pkt.2).
8/ Parcela l. kat [...], której odpowiada obecnie między innymi część dz. ewid. "1" została wywłaszczona pod budowę gmachów sądowych w K., zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. Budowa gmachów sądowych trwała od dnia 21.04.1965r., do dnia 26.06.1968r., i obejmowała również ukształtowanie infrastruktury wokół budynków sądowych, w tym między innymi ukształtowanie terenu i ułożenie chodników.
9/ w trakcie rozprawy administracyjnej - o czym wspomniano wyżej - ustalono, że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren porośnięty trawą z nasadzeniami drzew i krzewów, przez który przebiegają asfaltowe ścieżki i alejki, położony pomiędzy budynkami Sądów Rejonowych i Okręgowego a Prokuratury. Tak zagospodarowany teren, być może nieszczególnie estetyczny, stanowi jednak realizację celu wywłaszczenia, jakim była budowa gmachów sądowych wraz z infrastrukturą wokół nich. Fakt nie utrzymywania nieruchomości w należytym stanie, nie jest okolicznością, która świadczy sama przez się o zbędności nieruchomości.
10/ powyższe ustalenia wskazują, iż nie zachodzą przesłanki określone w art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o g.n., na podstawie, których można było by uznać byłą parcelę [...] za zbędną dla celów wywłaszczenia. Prace związane z realizacją na dawnej parceli 318 inwestycji w postaci budowy gmachów sądowych rozpoczęto bowiem pod względem prawnym i faktycznym w terminie określonym w art. 137 art. l pkt.l ustawy. Stan faktyczny zaistniały na parceli dowodzi natomiast, że cel wywłaszczenia i zamierzenia odnośnie tej części działki nr "1" zostały zrealizowany.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył T.M. i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o g.n., "a polegające na przyjęciu, że brak jest ustawowych przesłanek zbędności w kontekście których należy oceniać zasadność zwrotu pomimo poważnych wątpliwości w tym względzie, a zwłaszcza faktu, że przecież nieruchomość niewątpliwie określoną jako parcela I. kat [...] która odpowiada obecnie m.in. części działki "1" obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu"..."bowiem upłynęło 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, a decyzja utraciła moc o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub warunkach zabudowy ze względu na osiągnięcie celu" wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi l instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów "procesu wg norm przepisanych".
W uzasadnieniu wskazał, że znaczna część ustaleń orzekających organów jest prawidłowa ale najistotniejsza sprawa to fakt czy obecne zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości można uznać za zagospodarowanie infrastruktury. Odwołał się do protokołu rozprawy i wskazał, że nieruchomość to teren porośnięty trawą z pojedynczymi drzewami i krzewami, od północy stanowi on wyjątkowo nieregularna alejkę asfaltową a od strony wschodniej jest to chodnik z płyt do ulicy M. Granica od strony południowej jest niewidoczna w terenie a od strony zachodniej działkę ogranicza chodnik przy ul. P. Skarga uzupełniona została pismem adw. S. z dnia 2.03.2006 r, w którym podniesiono, że:
- - przedłożona decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.2006 r. "zmienia stan prawny i wskazuje, iż inwestycja celu publicznego w postaci Budowy budynku Sądu Apelacyjnego i zaplecza szkoleniowego Krajowego centrum Kształcenia Kadr Sądów powszechnych i Prokurator w K. wraz z garażem podziemnym zagospodarowaniem terenu, obsługą podziemną oraz projektowaną i przekładaną infrastrukturą techniczną na ul. P. i ul. M. w K. na działkach nr: "2", "1", "3", "4", "5" obr. [...] nie zostanie zrealizowana",
- - "w takiej sytuacji zastosowanie będzie miał przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem decyzja o wywłaszczeniu opisana powyżej utraciła moc prawną z upływem 7 lat od chwili jej podjęcia ze względu na fakt, iż cel w niej przewidziany nie został zrealizowany".
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 z póź. zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy /art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego /lit. b//, jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy /lit. "c"/. Brak jest podstaw aby zaskarżoną decyzję czy poprzedzającą ją decyzje można było uznać za naruszające prawo.
Jest chyba niesporne, że parcela l. kat [...], której odpowiada obecnie między innymi część dz. ewid. "1" została wywłaszczona pod budowę gmachów sądowych w K., zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową. Jak również i to, że budowa gmachów sądowych trwała od dnia 21.04.1965r., do dnia 26.06.1968r., i obejmowała również ukształtowanie infrastruktury wokół budynków sądowych, w tym między innymi ukształtowanie terenu i ułożenie chodników. Z planu lokalizacji szczegółowej wynika, że parcela l. kat. [...] w granicach obecnej dz. ewid. "1", stanowić miała fragment trawnika ze swobodnym nasadzeniem drzew i krzewów. Przez działkę przebiegać miały ciągi piesze o charakterze spacerowo-wypoczynkowym oraz tzw. przejścia skrótowe. Przedstawiony plan zagospodarowania jest zatem zgodny z obecnym stanem użytkowania.
Oględziny dokonane w trakcie rozprawy administracyjnej pozwoliły ustalić, że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren porośnięty trawą z nasadzeniami drzew i krzewów, przez który przebiegają asfaltowe ścieżki i alejki, położony pomiędzy budynkami Sądów Rejonowych i Okręgowego a Prokuratury. Takie zagospodarowanie terenu, stanowi realizację celu wywłaszczenia, jakim była budowa gmachów sądowych wraz z infrastrukturą wokół nich. Skarżący przyznaje w uzasadnieniu skargi, że znaczna część ustaleń orzekających organów jest prawidłowa ale - jego zdaniem - najistotniejsza sprawa to fakt czy obecne zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości można uznać za zagospodarowanie infrastruktury. To sformułowanie jak się wydaje koresponduje z podniesioną przez pełnomocnika skarżącego i ucz. D.S. i A.M. w piśmie z dnia 2.03.2006 r., kwestią, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.2006 r. "zmienia stan prawny i wskazuje, iż inwestycja celu publicznego w postaci Budowy budynku Sądu Apelacyjnego i zaplecza szkoleniowego Krajowego centrum Kształcenia Kadr Sądów powszechnych i Prokurator w K. wraz z garażem podziemnym zagospodarowaniem terenu, obsługą podziemną oraz projektowaną i przekładaną infrastrukturą techniczną na ul. P. i ul. M. w K. na działkach nr: "2", "1", "3", "4", "5" obr. [...] nie zostanie zrealizowana".
Kwestia ta dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma fakt, że wywłaszczona nieruchomość w okresach o których mówi art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie okazała się być zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu bowiem została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Dokonany opis w trakcie rozprawy administracyjnej przedmiotowej nieruchomości wskazuje, że cel wywłaszczenia został zrealizowany - a to, że nie wszędzie są ścieżki, czy też nie wszędzie utrzymany jest należyty porządek i estetyka nie może świadczyć o niezrealizowaniu celu. Orzekające organy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 kpa i tą ocenę wyraziły w uzasadnieniach swych decyzji. Nie można przyjąć aby ocena ta była dowolna, sprzeczna z zasadami logiki czy doświadczenia życiowego.
W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.