Uzasadnienie
[...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją nr [...] z dnia 10 marca 2003r. wydaną na podstawie art.138 § 1 ust.2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- kodeks postępowania administracyjnego / tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm./, art.94 ust.1 i art.97 ust.5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji / tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz.58/ oraz § 5 ust.1 pkt 1, ust 2 rozporządzenia Ministra Spaw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz. 1469/, po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Nr[...] z dnia [...] grudnia 2002r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K. w sprawie zwrotu pomocy finansowej, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia za zgodą strony decyzji nr [....] z dnia [...] listopada 2000r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K., w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Wydanie powyższej decyzji poprzedziły następujące ustalenia:
H. K. zwróciła się do Komendanta Miejskiego Policji w K. w sprawie przyznania pomocy finansowej. W wniosku o przyznanie pomocy finansowej podała, że uzyskała lokal mieszkalny położony w K. przy [...] na podstawie umowy najmu zawartej dnia [....] maja 2000r.. Z dołączonej umowy najmu wynika, że umowa została zawarta zł [...] Towarzystwem Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. w K. Komendant Miejski Policji w K. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. przyznał H. K. pomoc finansową w kwocie [...] zł. Za podstawę ustalenia wysokości przyznanej pomocy finansowej przyjęto posiadane uprawnienia do dwóch norm zaludnienia, a wysokość należnej kwoty na jedna przysługującą normę zaludnienia wynosiła[...] zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawczyni uzyskała lokal mieszkalny położony w K. przy ul.[...] na podstawie umowy najmu zawartej dnia [...]maja 2000r. z [...] Towarzystwem Budownictwa Społecznego Spółka z o. o. w K. [....] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002r. wydaną z urzędu stwierdził nieważność decyzji [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002r. wydaną z urzędu stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2000r.
Komendanta Miejskiego Policji w K. w sprawie przyznania pomocy finansowej H. K. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. o przyznaniu pomocy finansowej rażąco narusza art.94 ust.1 ustawy o Policji, albowiem przyznaje pomoc finansowana cel, który nie jest przewidziany w ustawie. Powołany wyżej przepis wymienia zamknięty katalog przypadków w których można uzyskać pomoc finansową. Zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z TBS i wpłata z tego tytułu kaucji nie mieści się w tym katalogu.
Następnie Komendant Miejski Policji w K. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. w której:
1/uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. wydaną przez Komendanta Miejskiego Policji w K., 2/orzekł zwrot przez H. K. kwoty [...] zł /netto/ wypłaconej z tytułu przyznanej pomocy finansowej, 3/ spłaty kwoty dokonać w 60 równych ratach tj. po [...] zł miesięcznie potrącanych z poborów.
W uzasadnieniu podano, że zgodnie z § 5 ust.1 pkt 1 i ust.2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r.w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz.1468/, przy ustalaniu kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi, przyjęto liczbę norm zaludnienia określoną w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej /2 normy/ oraz stawkę tej pomocy obowiązującą w dniu powstania obowiązku jej zwrotu /[...]zł/ wyliczona tak łączna kwota brutto wynosi [...] zł natomiast kwota netto do zwrotu wynosi [...] zł.
Odwołanie od decyzji złożyła H. K. wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu odwołania podała, że odnośnie pkt 1 zaskarżonej decyzji, to decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. została już wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, tym samym brak jest podstaw prawnych aby ponownie mogła zostać uchylona. Skarżąca zakwestionowała również obowiązek zwrotu przyznanej pomocy finansowej podnosząc, że nie została spełniona, żadna z przesłanek uzasadniających zwrot pomocy finansowej określonych w § 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Nadto skarżąca podnosi, że gdyby założyć, że nie było podstaw prawnych do przyznania jej pomocy finansowej to obowiązek zwrotu powstał w dacie wydania decyzji o przyznaniu, a nie w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Brak jest więc podstaw do zastosowania stawki wyżej.
[...] Komendant Wojewódzki Policji w K. po rozpatrzeniu odwołania H. K., decyzją nr [...] z dnia 10 marca 2003r.:
1/uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia za zgodą strony decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K., 2/ w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji podano, że stwierdzenie nieważności decyzji powoduje wycofanie jej z obrotu prawnego wobec czego uchylenie jej przez organ I instancji było zbędne. Stąd też organ II instancji rozpatrując odwołanie uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K. Natomiast co do obowiązku zwrotu pomocy finansowej organ powołał się na § 5 ust.2 powołanego wcześniej rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001r. zgodnie z którym podstawę do ustalenia kwoty zwrotu stanowi stawka obowiązująca w dacie powstania obowiązku zwrotu tj. w dacie wydania decyzji o zwrocie pomocy finansowej. W niniejszej sprawie jest to grudzień 2002r., kiedy stawka wynosiła 3.377,00zł.
Skargę na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. złożyła H. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podtrzymała swoje wywody zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca podała, że żadna z okoliczności uzasadniających zwrot pomocy finansowej nie wystąpiła. Otrzymaną pomoc przeznaczyła na wpłatę kaucji na mieszkanie, która zostanie jej zwrócona jeżeli będzie rezygnowała z mieszkania. Podobna sytuacja występuje w przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Nadto skarżąca podniosła, że gdyby nie było podstaw prawnych do przyznania jej pomocy to obowiązek zwrotu powstał w dacie wydania decyzji o przyznaniu, a nie w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Brak jest więc podstaw do zastosowania stawki wyższej.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Natomiast w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W przedmiotowej sprawie granice te wyznacza postępowanie o zwrot pomocy finansowej.
Skarga w przedmiotowej sprawie jest częściowo zasadna.
Przede wszystkim należy wyraźnie zaznaczyć, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie kwestia zwrotu pomocy finansowej. Sąd w niniejszej sprawie rozpatruje skargę na decyzję nakładającą obowiązek zwrotu pomocy finansowej. Natomiast kwestia braku podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych w sytuacji gdy funkcjonariusz policji zawiera umowę najmu lokalu mieszkalnego z Towarzystwem Budownictwa Społecznego była przedmiotem decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2002r. w której [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. wydanej przez Komendanta Miejskiego Policji w K., którą to decyzją przyznano skarżącej pomoc finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę tylko co do pkt 1 zaskarżonej decyzji stwierdzając nieważność tego punktu, oraz pkt 1 poprzedzającego ją decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd organu II instancji zawarty w uzasadnieniu decyzji że "stwierdzenie nieważności decyzji powoduje wycofanie jej z obrotu prawnego, wobec czego uchylenie jej przez organ I instancji było zbędne". Zatem organ I instancji wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa co do pkt 1 tej decyzji. Nie ustrzegł się również naruszenia prawa organ II instancji. Mianowicie art.138 § 1 kpa określa jakiej treści organ odwoławczy może wydać decyzje. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może: utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie pierwszej instancji, albo umorzyć postępowanie odwoławcze.
W przedmiotowej sprawie organ II instancji tylko uchylił w części zaskarżoną decyzję organu I instancji, nie orzekł o umorzeniu postępowania I instancji w tym zakresie, a tej treści decyzji - w świetle art.138 § 1 kpa - organ odwoławczy nie może wydać. Stąd też zdaniem Sądu zarówno pkt 1 decyzji organu II instancji jaki i pkt 1 decyzji organu I instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.
W pozostałym zakresie sąd uznał skargę za bezzasadną.
Zgodnie z § 5 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz.1468/ pomoc finansowa podlega zwrotowi w razie jej nienależnego pobrania, a ust.2 stanowi, że dla ustalenia wysokości kwoty pomocy podlegającej zwrotowi stosuje się stawkę obowiązująca w dniu powstania obowiązku zwrotu.
Jak stanowi delegacja ustawowa zawarta w art.94 ust.2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi w drodze rozporządzenia, tryb postępowania oraz szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej, jak również sposób obliczania wysokości pomocy finansowej przyzawanej lub orzekanej do zwrotu, a także rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy.
Powyższe rozwiązania wskazują, że obowiązek zwrotu pomocy finansowej następuje na podstawie decyzji administracyjnej o zwrocie, a decyzja taka może być wydana gdy zostanie spełniona jedna z dwóch przesłanek określonych w § 5 ust.1 powołanego rozporządzenia.
Stąd też w przedmiotowej sprawie organ prawidłowo zastosował stawkę obowiązującą w dniu powstania obowiązku zwrotu, czyli w dniu wydania decyzji o zwrocie pomocy finansowej. Powołane przepisy nie przewidują odmiennych zasad zwrotu pomocy finansowej w przypadku gdy obowiązek zwrotu poprzedzony został decyzją w której stwierdzono nieważność decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.
W takiej sytuacji mogą mieć zastosowanie ogólne zasady pozwalające stronie, która poniosła szkodę na skutek stwierdzenia nieważności decyzji na wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym.
Rozpoznając skargę, Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stwierdza z urzędu, że zgodnie z § 5 ust.4 powołanego rozporządzenia zwrot pomocy finansowej może nastąpić w ratach na pisemny wniosek policjanta. W aktach sprawy brak takiego wniosku, mając jednak na uwadze treść art.134 § 2 ustawy o prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu, Sąd nie uchylił w tej części decyzji przyjmując, że nie jest to rażące naruszenie prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 2 w zw. z art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ stwierdził nieważność pkt 1 zaskarżonej decyzji oraz pkt 1 poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w pozostałym zakresie skargę oddalił.