Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 kwietnia 2014 roku w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skarżący S.Z. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego do wysokości 50 zł.
Z oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 3.050 zł brutto. W skład majątku S.Z. wchodzi udział 1/7 w połowie domu jednorodzinnego, w którym aktualnie zamieszkuje. Strona dysponuje oszczędnościami w wysokości 2.000 zł, nie posiada cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe ponosząc wszystkie koszty związane z utrzymaniem, a jego jedynym dochodem jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynoszące 2.040 zł netto. Po pokryciu wszystkich kosztów może on poczynić oszczędności nie przekraczające 200 zł w miesiącu. Z tych kwot musi pokryć koszty zakupu opału na miesiące zimowe oraz, w miarę możliwości, czynić oszczędności związane z realną możliwością utraty jedynego miejsca zamieszkania w związku z prowadzonym postępowaniem o dział spadku. Skarżący podniósł, iż zaskarżone działanie organu dotyczy kwoty czterokrotnie niższej, niż żądany wpis, dlatego wnosi on o częściowe zwolnienie od wpisu - do wysokości 50 zł.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
W ocenie orzekającego przedstawiona przez S.Z. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia części kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Osiąga on bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, które stanowią pewne źródło utrzymania. Miesięczna wysokość tych dochodów wynosi 3.050 zł brutto i, po opłaceniu kosztów utrzymania, skarżący jest w stanie poczynić z nich oszczędności w wysokości do 200 zł. Wysokość oszczędności, którymi dysponuje wnioskodawca wynosi 2.000 zł. Skarżący nie wykazał nadzwyczajnych obciążeń domowego budżetu, w postaci chociażby zobowiązań, czy też kosztów leczenia.
Biorąc pod uwagę powyższe orzekający uznał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu, ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 z 2003 r. poz. 2193 ze zmianami). Jest to najniższa wysokość wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie skarżącemu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.