Uzasadnienie
W niniejszej sprawie, toczącej się wskutek skargi B. T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, skarżący złożył wniosek o zwolnienie kosztów sądowych i przyznanie prawa pomocy. We wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego miesięczny dochód wynosi 1329 zł, z czego na leczenie wydaje miesięcznie 300 zł, nadto spłaca kredyt, zaciągnięty na zakup samochodu, w wysokości 500 zł miesięcznie. Posiadanie odpowiednio przystosowanego samochodu jest niezbędne z uwagi na niepełnosprawność. Dodatkowymi miesięcznymi obciążeniami są wydatki w kwocie 50 zł za telefon oraz 40 zł na zakup butli z gazem. Oświadczenie zostało poparte dokumentami. B. T. wyjaśnił również, iż jest właścicielem domu o powierzchni 39 m2 oraz 30 arów łąki.
Postanowieniem referendarza z dnia [...] listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Od postanowienia tego B. T. wniósł w terminie sprzeciw, domagając się uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia oraz przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Podniósł, iż po odliczeniu koniecznych, stałych wydatków pozostaje mu kwota 635 zł miesięcznie, jednak z tej sumy musi zakupić wyżywienie i ubranie. Jego stan zdrowia dodatkowo zwiększa te wydatki. Dodatkowo zaznaczył, iż cierpi na chorobę psychiczną oraz upośledzenie umysłowe, co uzasadnia ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.)- od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc (wobec czego żądanie jego uchylenia, podniesione przez skarżącego, jest bezprzedmiotowe), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Po rozpoznaniu wniosku stwierdzić należy, iż jest częściowo słuszny i uzasadnia przyznanie B. T. prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. Natomiast w zakresie żądania zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych Sąd uznał, iż uzyskiwane przez skarżącego dochody nie uzasadniają takiej pomocy.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.)
Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia [...], a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wykazana przez skarżącego sytuacja materialna nie uzasadnia zwolnienia go od ponoszenia kosztów, którymi na obecnym etapie postępowania jest wyłącznie wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej, wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Jeżeli- jak wynika z oświadczenia- skarżący po odliczeniu niezbędnych, comiesięcznych wydatków, w tym kosztów zakupu leków ma do dyspozycji kwotę przekraczającą 600 zł na zakup ubrania i wyżywienia, to- zdaniem Sądu- nawet uwzględniając zwiększenie wydatków, spowodowane chorobą, stan jego dochodów nie stoi na przeszkodzie uiszczeniu wpisu w kwocie 100 zł, zaś jego koszt nie może spowodować uszczerbku dla jego utrzymania.
Uzasadnione natomiast jest żądanie ustanowienia radcy prawnego. Wyżej przedstawiona sytuacja materialna skarżącego daje podstawy do oceny, iż jednoczesne poniesienie kosztów wpisu od skargi kasacyjnej oraz opłacenie fachowego pełnomocnika, nawet przy uwzględnieniu urzędowych stawek wynagrodzenia, może stanowić nadmierne obciążenie budżetu domowego i narazić skarżącego na znaczny uszczerbek utrzymania. Sąd miał także na uwadze, iż wniesienie środka zaskarżenia musi nastąpić w przepisanym terminie i trudno w tej sytuacji stawiać skarżącemu zarzut, iż mógł w dłuższym okresie czasu poczynić stosowne oszczędności.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.