Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 maja 2013 r.
We wniosku tym wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – R. P..
Ich miesięczny dochód wynosi 2.844 zł i stanowi go świadczenie emerytalne wnioskodawcy w wysokości 1.644 zł oraz świadczenie rentowe żony w wysokości 1.200 zł..
Wnioskodawca nie wykazuje majątku ruchomego ani nieruchomości. Mieszka w domu stanowiącym własność syna. Na zasadzie dożywotniego użytkowania.
Na uzasadnienie wniosku wnioskodawca podał, iż jest w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, gdyż jest w podeszłym wieku z orzeczoną niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Ciężko choruje na schorzenia laryngologiczne i kardiologiczne. Również żona wnioskodawcy choruje na schorzenia kardiologiczne. Według oświadczenia wnioskodawcy na leczenie wydaje 500 zł, na żywność i opłaty 700 zł.
W piśmie z dnia 21 maja 2014 r. skarżący wyjaśnił, iż mieszkanie, które obecnie zajmuje stanowi własność syna P. P.. Wnioskodawca partycypuje w kosztach jego utrzymania kwotą 500 zł. Na żywność i leki wydaje wspólnie z żoną 1.000 zł. Wnioskodawca nie jest właścicielem PUH [...] oraz [...], nie zna takiego podmiotu. Nie posiada rachunku bankowego, emerytura doręczana jest pocztą. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do pisma dołączona została dokumentacja medyczna tj. wypis z treści orzeczenia lekarza ZUS dot. J. P. z dnia 16 lipca 1998 r, karta informacyjna z leczenia szpitalnego J. P. z dnia 23 grudnia 2010 r., karta leczenia szpitalnego R. P., karta informacyjna z leczenia szpitalnego R. P. z 9 stycznia 2009 r., karta leczenia szpitalnego J. P. z 4 maja 1998 r. i 16 października 1998 r. z dnia 29 stycznia 2008 r.
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,(Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia.
Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej z jej majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.).
Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).
Zdaniem orzekającego wnioskodawca nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W ocenie orzekającego zasadnicze znaczenie ma fakt, iż wnioskodawca wraz z żoną posiada stałe źródło dochodu z tytułu pobieranego świadczenia emerytalno – rentowych, bez obciążeń. Nie jest on zatem osobą uboga, pozbawiona środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wykazane prze wnioskodawcę wydatki konieczne określa on na kwotę 1500 zł. Składają się na nie opłaty za mieszkanie, leki i wyżywienie. Pozostaje wiec do zagospodarowania kwota 1.300 zł. Bez wątpienia zarówno wnioskodawca jak i jego żona ponoszą wydatki związane z leczeniem, lecz nie przedstawiają na tą okoliczność żadnych aktualnych zaświadczeń, czy faktur aptecznych, trudno więc orzekającemu określić skalę wydatków miesięcznych ponoszonych na ten cel.
Gdyby przyjąć, że wnioskodawca w jego sytuacji materialnej nie może ponieść jakichkolwiek kosztów to Skarb Państwa stałby się w skali kraju kredytodawcą opłat sądowych w większości spraw sądowoadministracyjnych.
Podsumowując należy zauważyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach: z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).