Uzasadnienie
A. M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z 22-letnim synem M. M.. Otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1600 zł, a syn prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga 3000 zł dochodu. Rodzina mieszka w 164-metrowym domu. Skarżąca wykazała też oszczędności w kwocie 20 000 zł. W uzasadnieniu wniosku strona stwierdziła, że w obecnej chwili, z uwagi na śmierć męża i pogorszenie się sytuacji materialnej, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy.
Pismem z dnia 21 października 2013 r. skarżąca, działając poprzez swojego pełnomocnika, wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie art. 246 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że ma możliwość uiszczenia wpisu sądowego. W treści uzasadnienia sprzeciwu wskazała, że dochody syna pochodzą z działalności gospodarczej, a wobec wysokiej niepewności sytuacji gospodarczej dochody mogą ulec rażącemu zmniejszeniu, a nawet syn może ponieść stratę. Wykazane oszczędności zostały natomiast zgromadzone dużym wysiłkiem całej rodziny. Skarżąca stwierdziła, że kwota 500 zł jest kwotą dla niej wygórowaną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wobec skutecznego złożenia sprzeciwu przez skarżącą, zgodnie z powyższym przepisem postanowienie z dnia [...] utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych następuje natomiast w drodze wyjątku i odnosi się do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też w części.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (245 § 3 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania okoliczności mających uzasadniać uwzględnienie wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek wymienionych w zacytowanym przepisie. W ustalonym stanie faktycznym Sąd ocenił, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem jest w stanie ponieść ciążące na niej koszty sądowe. Za stanowiskiem takim przemawia osiągany miesięcznie dochód skarżącej i jej syna w kwocie ok. 4600 zł oraz oszczędności zgromadzone na lokacie w kwocie 20 000 zł. Co więcej, skarżąca razem z synem mieszka w 164-metrowym domu. Z powyższego wynika, że skarżąca uzyskuje stały dochód i posiada majątek w postaci nieruchomości oraz oszczędności. W tym miejscu wskazać należy, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 373/12 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżąca nie powołała się na jakiekolwiek zaciągnięte zobowiązania finansowe (pożyczki, kredyty), które powodowałyby uszczuplenie osiąganego dochodu. Nadto, ewentualna przyszła zmiana sytuacji finansowej strony czy też jej syna nie może mieć wpływu na zwolnienie od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sądowego. Uznać należało zatem, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia wymaga, że przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, a ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w żadnym przypadku za taką osobę uznana (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11 oraz z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu.
a.bł.