Uzasadnienie
II SA/Łd 1021/11
Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] odmówił przyznania W. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego, o którym stanowi ustaw z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm., dalej jako ustawa). Organ wskazał, że W.K. nie wykazał przesłanek uprawniających do świadczenia, o których mowa w art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, bowiem nie udowodnił wykonywania pracy przymusowej w okresie wysiedlenia.
W piśmie z dnia z dnia 8 czerwca 2011 roku, które wpłynęło do organu w dniu 13 czerwca 2011 roku, W K. zwrócił się o przedłużenie terminu do złożenia odwołania z uwagi na niemożność wskazania dowodów w sprawie. Organ w odpowiedzi wskazał, że nie złożył on w ustawowym terminie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący złożył natomiast w dniu 30 czerwca 2011 roku (data nadania listu w UPT na kopercie listu poleconego – k.16 akt administracyjnych).
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], podtrzymują tezę o braku dowodów potwierdzających skierowanie członków rodziny skarżącego do pracy przymusowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2011 roku W. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 pkt 2 lit. a ustawy oraz naruszenie procedury administracyjnej wyrażające się w nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a).
Rozpoznając skargę w ramach tak zakreślonej kognicji sąd stwierdził, że podlega ona uwzględnieniu, choć z innych przyczyn, niż w niej wskazane, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności.
W toku postępowania administracyjnego doszło bowiem do rażącego naruszenia prawa.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania, czy też jak w niniejszej sprawie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest zachowanie ustawowego terminu. Obowiązkiem organu jest wówczas należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało wniesione przez stronę postępowania administracyjnego w terminie przewidzianym przepisem art. 129 k.p.a. bądź art. 127 § 3 k.p.a. Wniesienie odwołania po terminie sprawia bowiem, iż pismo w ten sposób zatytułowane nie stanowi w istocie środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 127 i nast. k.p.a. Należy je ocenić jako środek bezskuteczny, czego następstwem jest bezskuteczność odwołania, czy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. To z kolei oznacza, iż brak jest podstaw prawnych do rozpoznania takiego "odwołania", a w rezultacie - do wystąpienia organu II instancji w charakterze organu odwoławczego. Rozpatrzenie przez organ środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Stosownie do treści art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie.
W. K. pokwitował odbiór decyzji pierwszo instancyjnej w dniu 23 maja 2011 roku (k. 9 akt administracyjnych – dowód doręczenia decyzji). Decyzja zawiera informację i pouczenie decyzji o przysługujących stronie środkach zaskarżenia oraz terminach ich wnoszenia. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący złożył natomiast w dniu 30 czerwca 2011 roku (data nadania listu w UPT na kopercie listu poleconego – k.16 akt administracyjnych).
Wprawdzie skarżący wcześniej, bo pismem z dnia 8 czerwca 2011 roku, które wpłynęło do organu w dniu 13 czerwca 2011 roku, zwrócił się o przedłużenie terminu do złożenia odwołania z uwagi na niemożność wskazania dowodów w sprawie, ale i ten wniosek został złożony po terminie 14 dni od doręczenia mu decyzji. Ponadto organ nie rozważył rozpoznania go jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, nie wyjaśnił intencji skarżącego. Uruchomienie postępowania odwoławczego i ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy w takim stanie faktycznym, bez zachowania procedur określonych w art. 58 k.p.a. oznacza prowadzenie postępowania odwoławczego pomimo, że decyzja objęta wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy stała się ostateczna (art. 16 §1 k.p.a.) oraz przepisów art. 129 §2 i art. 127 §3 k.p.a. Rozpatrzenie przez organ środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Natomiast sąd administracyjny, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. stwierdza nieważność orzeczenia, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach orzeczono z mocy art. 200 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe należało orzec jak w sentencji. Jednocześnie wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd nie mógł odnieść się do zagadnień merytorycznych, podniesionych w skardze.
m.o.