Uzasadnienie
II SA/Łd 1023/07
Uzasadnienie
T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, występując jednocześnie z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości, jedyny dochód to dochód z działalności rolniczej w wysokości 600 złotych miesięcznie. Strona nie zadeklarowała posiadania żadnych wartościowych przedmiotów, papierów wartościowych ani oszczędności.
Korzystając z uprawnień wynikających z treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji pozwalających na ustalenie zdolności płatniczych i stanu majątkowego strony, a także wyjaśnienia wątpliwości dotyczących miejsca zamieszkania.
W odpowiedzi na wezwanie T. S. przedstawił zaświadczenie z Urzędu Gminy, iż jest on podatnikiem podatku rolnego, z którego wynika, że strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,75 ha (11,8305 ha przeliczeniowych), z którego dochód roczny wynosi 22.454,29 złotych (miesięcznie – 1.871,20 złotych). Z załączonej decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wynika, iż skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych. Skarżący nie ustosunkował się natomiast do wątpliwości Sądu dotyczących miejsca zamieszkania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 p.p.s.a. osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, iż skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący nie wskazał, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,75 ha, z tytułu czego otrzymuje dopłaty bezpośrednie. Skarżący podał również, iż dochód z gospodarstwa rolnego kształtuje się na poziomie 600 złotych, podczas gdy z treści zaświadczenia przedstawionego na żądanie Sądu wynika, iż dochód ten jest trzykrotnie wyższy. Ponadto podkreślenia wymaga, iż skarżący nie wyjaśnił wątpliwości związanych z miejscem zamieszkania, tj. nie udzielił informacji dotyczących posiadania budynków mieszkalnych bądź lokali mieszkalnych bądź tytułu do zajmowanego lokalu. W powyższym zakresie obowiązek nałożony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 grudnia 2007 roku nie został wykonany.
Powyższe okoliczności wskazują, iż składając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący nie wykazał w sposób odpowiadający rzeczywistości stanu swojego majątku, co dało podstawę do stwierdzenia, iż skarżący dysponuje składnikami majątku oraz środkami finansowymi w większej wysokości, niż by to wynikało ze złożonego oświadczenia.
Przesłanką przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem. W ocenie Sądu, skarżący zaistnienia tej przesłanki nie wykazał. Skoro zatem ze zgromadzonego materiału wynika, iż skarżący uzyskuje dochody oraz posiada nieruchomości rolne, nie sposób uznać go za osobę ubogą, której prawo pomocy powinno zostać przyznane. Wykazanie zaś istnienia tej przesłanki obligowało Sąd do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 504).
Na marginesie warto również zauważyć, iż w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż nie posiada wykształcenia prawniczego, nie jest w stanie bronić swoich praw z uwagi na stan zdrowia, a brak rozeznania skarżącego, nieprecyzyjne i niekompletne wyjaśnienia i brak zrozumienia oczekiwać Sądu może doprowadzić do uprawomocnienia stanu sprzecznego z interesem skarżącego. Z powyższego wywieść można wniosek, iż żądanie skarżącego nie opiera się na złej sytuacji materialnej, lecz na potrzebie uzyskania pomocy prawnej świadczonej przez profesjonalnego pełnomocnika.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
A. T. – P.