Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr SKO[...], po rozpoznaniu odwołania G.S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm., w skrócie: "K.p.a.") oraz 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm., w skrócie: "u.ś.r."), w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. poz. 413, w skrócie: "rozporządzenie"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania G. S. pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S.S.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił motywy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, z których wynikało, że osoba wymagająca opieki, tj. S.S., posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym określono, że niepełnosprawność istnieje od miesiąca lutego 2009 roku, a zatem nie został spełniony warunek z art. 17 u.ś.r.
Następnie Kolegium przytoczyło treść odwołania G.S., według którego dodatkowa pomoc w miesiącach od kwietnia do czerwca powinna zostać przyznana, albowiem wówczas spełniał warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ drugiej instancji, powołując się na treść § 2 rozporządzenia oraz art. 17 u.ś.r., wyjaśnił, że w dniu 1 stycznia 2013 roku weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548, w skrócie: "ustawa nowelizująca"), która zmieniła m.in. przesłanki w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że od dnia 1 stycznia 2013 roku – zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. – świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
- 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
- 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Zgodnie natomiast z treścią art. 11 ustawy nowelizującej osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 roku, jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Jednocześnie, w ust. 3 przepis powyższy stanowi, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 roku.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie świadczenie przyznane zostało decyzją [...], nr [...] Decyzja ta pozostawała w mocy do dnia 30 czerwca 2013 roku, kiedy to wygasła z mocy prawa, stosownie do treści cytowanego wyżej przepisu. Do dnia 30 czerwca 2013 roku G.S. mógł zatem i korzystał z prawa do świadczeń związanych z opieką nad mamą. Jednakże, zdaniem Kolegium, w sprawie nie został jednocześnie spełniony drugi z warunków zawartych w § 2 rozporządzenia. Warunkiem otrzymania dodatkowej pomocy jest bowiem nie tylko otrzymywanie świadczeń w okresie kwiecień, maj, czerwiec 2013 roku, ale też spełnienie (nowych) warunków określonych w art. 17 u.ś.r. Osoby, które otrzymywały zatem do dnia 30 czerwca 2013 roku świadczenie pielęgnacyjne, ale nie spełniają przesłanek określonych w aktualnym brzmieniu art. 17 u.ś.r., nie są objęte rządowym programem wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec tego, skoro niepełnosprawność S.S. datuje się na 2009 roku, a zatem powstała ona po osiągnięciu przez nią pełnoletności, oznacza to, że przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w nowych przepisach nie zostały spełnione. W związku z powyższym brak było podstaw do przyznania wnioskodawcy dodatkowej pomocy w oparciu o powołane rozporządzenie.
W skardze do sądu administracyjnego G. S. wskazał, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu. Zarzucił, że art. 12 ustawy nowelizującej mówi wyraźnie, że osoby którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w myśl art 17 u.ś.r., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 roku, w którym przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 roku, a więc do osób, które miały ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przed wejściem w życie tejże ustawy obowiązują przepisy przejściowe, czyli dotychczasowe, które nie łamią nowej ustawy, lecz ją wypełniają. Poza tym potwierdza to art. 13 u.ś.r.
Skarżący dodał również, że Kolegium wydało w tej sprawie dwie zupełnie inne decyzje. Jedną – z dnia 16 maja 2013 roku – przyznano mu ten dodatek, zaś druga decyzja z dnia 24 września 2013 roku jest odmowna, mimo że chodzi o te same przepisy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Organ administracji wskazał również na niezasadność argumentu skarżącego co do stosowania w sprawie przepisów dotychczasowych, bowiem powołany przepis art. 13 ustawy nowelizującej odnosi się do spraw o świadczenia pielęgnacyjne, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Natomiast sprawa nie dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego, ale dodatkowego świadczenia pomocowego dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne. Ponadto – uprawnienie do tejże pomocy wprowadzone zostało przez przepisy rozporządzenia i dopiero od tej daty można mówić o powstaniu prawa do świadczenia. Tym samym uprawnienie to winno być oceniane na gruncie przepisów obowiązujących po dniu 1 stycznia 2013 roku, a nie przepisów obowiązujących poprzednio.
Postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2014 roku w związku z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego, które miało być rozpatrywane pod sygnaturą K 38/13, a dotyczącym m.in. zgodności z Konstytucją art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.).
Postanowieniem z dnia 28 października 2014r. postępowanie sądowoadministracyjne zostało podjęte, a sprawa jest prowadzona pod sygn. II SA/Łd 1023/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej dla osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy powołanych wcześniej ustaw: o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, jak i powołanego także wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczególnych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
Powołane rozporządzenie określa szczegółowe warunki udzielania pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 roku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 u.ś.r. Pomoc przysługuje w wysokości 200 zł miesięcznie i jest przyznawana niezależnie od dochodu (§ 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia).
Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia 17 maja 2011 roku przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką na czas nieokreślony począwszy od dnia 10 marca 2011 roku. Wobec tego skarżący należy do kategorii osób, które w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia były uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych.
Zatem do rozważenia pozostała kwestia, czy spełniona została druga przesłanka warunkującą przyznania wnioskowanej pomocy, którym jest spełnienie warunków określonych w art. 17 u.ś.r., w brzmieniu nadanym mu przez ustawę nowelizującą i obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 roku.
W ocenie organów obu instancji nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ w przypadku matki odwołującego jej niepełnosprawność datuje się od lutego 2009 roku, zatem nie powstała ona nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Tak więc podstawą odmowy przyznania pomocy było niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., czyli przepis, którego konstytucyjność była przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał, wyrokiem z dnia [...], sygn. akt K 38/13, orzekł o niezgodności art. 17 ust. 1b u.ś.r.
w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Wobec tego wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawy do wznowienia postępowania określone są w przepisach art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. Pośród okoliczności w nich wymienionych zwrócić należy uwagę na treść art. 145a § 1 K.p.a., który stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
W ocenie składu orzekającego w sprawie zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ przywołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu u.ś.r., którego spełnienie warunkowało przyznanie prawa do wnioskowanej pomocy.
Pogląd zaprezentowany przez sąd w sprawie niniejszej znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 4 listopada 2014 roku, II SA/Ol 1021/14 oraz w Poznaniu z dnia 23 października 2014 roku, IV SA/Po 355/14 i IV SA/Po 969/14, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Konkludując sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ winien, uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13, rozważyć, czy skarżącemu przysługiwała wnioskowana pomoc finansowa.
IB