Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], nr [...], którą organ pierwszej instancji mając na uwadze treść art. 104, art. 108, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 1, 4, 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1, 3, 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), przyznał R. P. zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów wymiany materacy w kwocie 200 złotych.
Prezydent Miasta B. uzasadniając przyznanie R. P. pomoc pieniężną w powyższej wysokości wskazał na jego sytuację osobistą, rodziną i majątkową. Ustalił jaki rodzaj i rozmiar pomocy zaspokoi niezbędną potrzebę bytową wnioskodawcy. Wskazał, iż w przypadku wymiany dwóch spośród sześciu części materacy, skarżący będzie mógł korzystać z dotychczasowego miejsca do spania. Organ zwrócił uwagę na możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej i wskazał, że nie pozwalają one na zaspokojenie wszystkich, nawet usprawiedliwionych potrzeb zgłaszających się osób. Dlatego konieczne jest ograniczanie wysokości wypłacanych świadczeń, aby jak największa liczba potrzebujących mogła uzyskać wsparcie.
Od decyzji tej R. P. złożył odwołanie podnosząc, iż ze względu na wilgoć sześć materacy jest do wymiany z powodu pleśni i zbutwienia. Wilgoć w jego mieszkaniu powstała, gdyż ośrodek nie przyznał mu pomocy na zakup opału w zimie. Dodał, że zniszczone materace stanowią zagrożenie dermatologiczne dla jego zdrowia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy powołało się na ustalenia organu pierwszej instancji wskazując, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Spełnia kryterium dochodowe do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, bowiem jedyny jego dochód stanowi zasiłek okresowy, przyznany w maju 2013 r. w wysokości 271 złotych. Wnioskodawca ma problemy dermatologiczne, problemy z pamięcią na skutek długotrwałego nadużywania alkoholu, przedstawił opinię psychologiczną, z której wynika, że od czerwca 2013 r. jest leczony psychiatrycznie z rozpoznaniem wstępnym organicznego zaburzenia osobowości, wcześniej sześciokrotnie był leczony odwykowo z powodu uzależnienia od alkoholu. Oświadczył, że utrzymuje regularne kontakty z matką, z bratem jest w konflikcie, nie otrzymuje pomocy finansowej ze strony rodziny, zamieszkuje w przyczepie kempingowej, bez podstawowych wygód, tj. nie ma energii elektrycznej, instalacji grzewczej oraz bieżącej wody.
W przyczepie na skutek wilgoci pojawił się grzyb, jednak pomimo tego R. P. nie wyraził chęci skorzystania z noclegowni, ani mieszkania w lokalu należącym do matki, nie chce także skorzystać z pomocy w formie obiadów w jadłodajni. Kolegium wyjaśniło, że w zajmowanej przyczepie znajdują się dwa miejsca do spania. Jedno miejsce do spania, położone po prawej stronie, tuż przy wejściu do przyczepy złożone jest z dwóch części materaca o wymiarach 113 x 66 cm i dwóch części o wymiarach 113 x 34 cm i to miejsce nie nadaje się do użytku. Drugie miejsce do spania, znajduje się po lewej stronie przyczepy, składa się z dwóch części materaca o wymiarach 173 x 68 cm i dwóch części o wymiarach 173 x 34 cm, a wymiany wymagają 2 mniejsze części materaca, by wnioskodawca mógł korzystać z tego miejsca do spania. Pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (dalej MOPS) ustalili, że wymiana dwóch materacy o wymiarach 173 x 34 cm wynosić będzie około 200 złotych.
Stąd zasadne było udzielenie wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów wymiany materacy w kwocie, która pozwoli na wykonanie 2 materacy o wymiarach 173 x 34 cm, w wyniku czego wnioskodawca będzie dysponował miejscem do spania o odpowiedniej powierzchni. Kolegium podkreśliło, iż MOPS stosuje zasadę zaspokajania potrzeb wszystkich, którzy spełniają ustawowe warunki, chociaż z konieczności nie w pełnej wysokości. Organ wskazując na wysokość środków, będących w dyspozycji Ośrodka przedstawił aktualny plan realizacji zadań z wyszczególnieniem wysokości kwot przeznaczonych na konkretny cel. Podkreślił, że wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku były więc, z jednej strony, sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organu pomocy społecznej. MOPS uwzględnił trudną sytuację materialną R. P., który jest objęty systematyczną, comiesięczną pomocą.
W 2013 r. skarżący otrzymał pomoc w formie: zasiłków celowych na zakup posiłków (w styczniu 50 złotych, w lutym 50 złotych, w marcu 80 złotych, w kwietniu 80 złotych, w maju 80 złotych, w czerwcu 80 złotych, w lipcu 100 złotych, w sierpniu 100 złotych); zasiłków okresowych w okresie od stycznia do czerwca w wysokości 271 złotych miesięcznie, w lipcu w wysokości 260 złotych, w sierpniu w wysokości 271 złotych. Ponadto zasiłki celowe: na zakup leków w wysokości 34,99 złotych, na zakup kuchenki gazowej dwupalnikowej wraz z potrzebnym oprzyrządowaniem w kwocie 150 złotych oraz na zakup gazu do butli w celu ogrzania przyczepy kempingowej w wysokości 350 złotych. R. P. podkreślając swoją trudną sytuację, nie chce jednak skorzystać z dodatkowej pomocy, jaką proponuje MOPS, tj. posiłków w jadłodajni, z noclegowni, czy z pomocy organizacji pozarządowych - PCK, PKPS.
Decyzję tę R. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. Szczegółowo opisał swoją sytuację życiową i finansową, wskazując na dotychczasowe postępowania prowadzone przez organy pomocowe w sprawach wszczętych jego wnioskami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o przyznaniu R. P. zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów wymiany materacy w kwocie 200 złotych, stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia kwestionowanych decyzji.
Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy, może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy).
Co do zasady, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł (tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej - art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, w związku z § 1 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2012 r. poz. 823) przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej i należy do fakultatywnych form pomocy społecznej. Oznacza to, że organ w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ustawy o pomocy społecznej może, lecz nie musi go przyznać. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest, aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie, aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie.
Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi zasiłek okresowy w wysokości 271 złotych miesięcznie. Spełnia więc kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Wypełnia też warunki z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w tym ubóstwa (pkt 1) oraz bezrobocia (pkt 4). Zarejestrowany jest bowiem w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Wnosząc o przyznanie zasiłku celowego, skarżący wskazał na usprawiedliwioną potrzebę wymagającą zaspokojenia ze względu na ochronę dóbr podstawowych, takich jak zdrowie i życie człowieka, a organ pomocowy potwierdził jej istnienie (przeprowadzając wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony) i uczynił jej zadość zaspokajając w minimalnym standardzie. Organ wyjaśnił przy tym szczegółowo okoliczności, którymi kierował się przyznając pomoc w takiej, a nie innej wysokości.
Wskazał przy tym na cele i możliwości organów pomocy społecznej, przytaczając dane o wysokości środków, które pozostają w dyspozycji Ośrodka pomocowego w 2013 r. Omówił też zadania, które ma do zrealizowania i przedstawił sposób dysponowania przyznanymi zasobami, z określeniem konkretnych kwot na ściśle wyznaczone cele, w kolejnych okresach. Analizując zaś sytuację rodzinną i finansową skarżącego, organ podkreślił, iż nie jest on pozbawiony pomocy, bowiem regularnie wspiera go organ pomocowy, a także może liczyć na pomoc rodziny, bo matka i brat deklarowali udostępnienie mieszkania. Ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej, przy ogromnych potrzebach ciągle wzrastającej liczby uprawnionych do świadczeń pomocowych, uzasadniają przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 200 złotych na częściową wymianę materacy i nie przekraczają granic tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne, w ramach którego działają organy administracyjne, oznacza posiadanie swobody działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy, w tym prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc, a także wysokości środków jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej.
Wskazać też trzeba, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie sięga do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej Kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykracza bowiem poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 116/10, Lex nr 594935).
W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać należy, że sytuacja życiowa i finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna, jednakże nie może on oczekiwać, że pomoc społeczna zapewni mu środki utrzymania w żądanej wysokości, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że liczba osób potrzebujących wsparcia ze strony organów pomocowych ciągle rośnie. A rolą pomocy społecznej jest udzielenie beneficjentom pomocy i swego rodzaju wsparcia w dążeniu do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie samodzielnie pokonać. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą być jednak traktowane jako stałe źródło dochodu, bowiem zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter jedynie pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy.
Podsumowując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji za zgodne z regulacją prawa materialnego i nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.), orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
LS