Uzasadnienie
II SA/Łd 1086/04
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., odmawiającej przyznania Z.M. bezzwrotnego zasiłku celowego we wrześniu 2004 r. na zakup opału i pieca węglowego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, iż odwołanie Z.M. nie zasługuje na uwzględnienie.
Powołując się na stosowne przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) organ odwoławczy stwierdził, iż celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.
Zgodnie z art. 39 ust. l w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 ww. art. stanowi, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału i odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu także kosztów pogrzebu. Dyspozycja zawarta w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej.
Art. 41 ust. l cytowanej wyżej ustawy o pomocy społecznej stwierdza, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Kolegium podniosło, iż ma on charakter nadzwyczajny i ma służyć osobom i rodzinom, które znalazły się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej i życiowej.
Zdaniem organu odwoławczego, skarżący posiadający stały dochód w wysokości 939,90 zł, w takiej sytuacji nie znajduje się, a tym samym nie spełnia warunków uprawniających do korzystania z pomocy społecznej w formie bezzwrotnej.
Kolegium podniosło również, że ograniczone środki finansowe Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. uniemożliwiają realizację pomocy w formie świadczeń o charakterze nieobowiązkowym, do których należą zasiłki celowe.
Na decyzję z dnia [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z.M., wnosząc o uchylenie decyzji ostatecznej. Wskazał, iż ma na utrzymaniu niepracującego syna, jest bardzo schorowany. Ponosi duże wydatki na leki, ostatnio również na remont mieszkania. Zbliżająca się zima powoduje konieczność zakupu opału, jak również piecyka węglowego, co pozwoliłoby mu ogrzać mieszkanie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązku stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji była kwestia odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego bezzwrotnego na zakup opału i pieca węglowego.
Art. 8 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593) stanowi, iż prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej.
Stosownie zaś do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Po myśli art. 41 ww. ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:
- 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;
- 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Rozpatrując zasadność wniosku Z.M. organy administracji publicznej stwierdziły, iż wobec znacznego przekroczenia przez wnioskodawcę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, brak jest podstaw do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego bezzwrotnego. Tymczasem zdaniem Sądu w składzie orzekającym, przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej nakłada na organ pomocy społecznej obowiązek rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach przypadku szczególnie uzasadnionego. Oznacza to konieczność dokonania oceny, która powinna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanego przez wnioskodawcę dochodu. Przepis ten ma wręcz na celu stworzenie możliwości przyznania zasiłku celowego właśnie w sytuacji, gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1. W żadnym razie odmowa przyznania pomocy z art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie może być uzasadniona przekroczeniem kryterium dochodowego przez osobę (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1998 r., sygn. akt II S.A./ Łd 744/97, ONSA 1999/1/25).
Wymogu rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" w żaden sposób nie spełnia jednozdaniowe stwierdzenie zawarte w motywach decyzji ostatecznej, iż "skarżący posiadający stały dochód w wysokości 939,90 zł w takiej sytuacji nie znajduje się". Uzasadnienie takie, a do tego sprowadzają się motywy zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, należy zatem uznać za całkowicie chybione. Organy administracji rozpatrując zasadność wniosku, pominęły w ogóle okoliczności, które zdaniem skarżącego uzasadniają przyznanie pomocy. Powyższy wniosek znajduje swoje odzwierciedlenie nie tylko z treści wydawanych w sprawie decyzji, ale również ze znajdującego się w aktach administracyjnych wywiadu środowiskowego, w którym wyraźnie proponuje się udzielenia pomocy z uwagi na znaczne przekroczenie kryterium dochodowego.
Ponadto Sąd nie może również uznać jako przyczyny odmowy przyznania zasiłku stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż środki jakimi dysponuje Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. praktycznie uniemożliwiają realizację pomocy w formie świadczeń o charakterze nieobowiązkowym, a do takich należą zasiłki celowe. Żadna bowiem informacja o wielkości środków, jakimi ośrodek dysponuje, nie znajduje się w aktach sprawy i Sąd pozbawiony jest w tej mierze jakiejkolwiek możliwości oceny.
Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
Z uwagi na brak przymiotu wykonalności, orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest bezprzedmiotowe (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).