Uzasadnienie
Sygn. at 3 II SA/Łd 1088/02
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania W. B. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w T. przy ul. A. 15 m. 3.
Podstawą zawieszenia postępowania był art. 97 § 1 pkt 4 Kpa bowiem organ I instancji uznał iż rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej przywrócenia prawa do swobodnego dostępu do lokalu nr 3 przy ul. A. 15 w T. prowadzonej z powództwa W. B. przez Sąd Rejonowy w T. jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.
Rozpatrując wniesione przez M. P. zażalenie na przedmiotowe postanowienie organ odwoławczy ustalił, że właścicielką lokalu przy ul. A. 15 m. 3 w T. jest na podstawie umowy darowizny z dnia [...] Rep. [...] M. P.. W. B. zamieszkiwała w tym lokalu po zawarciu związku małżeńskiego z M. B. (ojcem M. P.) i została w nim zameldowana na pobyt stały w dniu [...]. Po śmierci męża w dniu [...] w lokalu przy ul. A. nie zamieszkuje ponieważ jak twierdzi zostały zmienione zamki i nie może dostać się do lokalu. W dniu 7 maja 2002r. W. B. wystąpiła do Sądu Rejonowego w T. z pozwem przeciwko M. P. o przywrócenie utraconego posiadania.
M. P. (właścicielka lokalu) zwróciła się o wymeldowanie drugiej żony ojca i tym samym cofnęła zgodę na dalsze wspólne zamieszkiwanie. M. P. twierdzi, że W. B. wyprowadziła się do syna w październiku 2001r. podczas pobytu ojca w szpitalu, zabierając wszystkie ruchomości znajdujące się w lokalu.
Na tle tak ustalonego stanu faktycznego w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że w myśl art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 87 poz. 960) wymeldowanie danej osoby z miejsca pobytu stałego może nastąpić jedynie w razie łącznego spełnienia dwóch ustawowych przesłanek, a mianowicie utraty uprawnień do przebywania w lokalu oraz opuszczenia bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że niewątpliwie spełniona została przesłanka pierwsza.
Natomiast nie można uznać, że nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu przez W. B. skoro sama wnioskodawczyni przyznała, że zmieniła zamek w drzwiach. Rozstrzygnięcie zatem na tym etapie sprawy w formie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu, w sytuacji gdy W. B. skorzystała z przysługujących jej środków prawnych i wniosła powództwo o przywrócenie posiadania byłoby przedwczesne.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. P. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła że wprawdzie zmieniła zamek w drzwiach wejściowych, ale została do tego zmuszona postępowaniem W. B., która wymieniła zamek w drzwiach podczas pobytu jej ojca w szpitalu i nie chciała udostępnić jej kluczy do zmienionego zamka, czym uniemożliwiła dostanie się M. P. do mieszkania, w którym ta była zameldowana. W tej sytuacji była zmuszona do wyważenia drzwi, a następnie ponownego zabezpieczenia mieszkania. W takich okolicznościach wymieniła zamek.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu, podnosząc jednocześnie, że w stanie prawnym i faktycznym sprawy spełnione zostały łącznie ustawowe przesłanki niezbędne do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania w przedmiotowej sprawie.
W piśmie z dnia 4 sierpnia 2004r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uczestniczka postępowania W. B. podniosła, że [...] została wyrzucona z mieszkania przy ul. A. 15 m. 3 przez M. P. Poinformowała, że zakończyła się już prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 18 kwietnia 2003r. sprawa o przywrócenie posiadania, jednak z uwagi na fakt, iż M. P. mimo treści wyroku nie zamierza opuścić lokalu skierowała sprawę do Komornika Sądu Rejonowego w T. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Toczy się również postępowanie o uzgodnienie treści Księgi Wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń. zm.), Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa [...] rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).
Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącym podstawę zawieszenia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależne jest od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie, lub do sądu.
Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze.
Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest więc od wystąpienia łącznie trzech przesłanek:
a/ postępowanie administracyjne jest w toku, b/ rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, c/ zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.
Jeżeli chodzi o drugą przesłankę, to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczące wymeldowania z lokalu przy ul. A. 15 m 3 w T. toczące się z wniosku M. P. zostało zawieszone z uwagi na wątpliwości dotyczące kwestii dobrowolnego opuszczenia tegoż lokalu przez W. B.. W tej sytuacji organy obu instancji uznały, że wydanie decyzji w przedmiocie wymeldowania jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w T. sprawy z powództwa W. B. o przywrócenie posiadania. W ocenie Sadu brak jest uzasadnienie dla takiego stanowiska organów. Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia (spornego) lokalu nie jest wyłączone z właściwości i kompetencji orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji, który w ramach administracyjnego postępowania dowodowego uprawniony jest do samodzielnych ustaleń i ocen w tym zakresie (podobnie NSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2000r. W sprawi V S.A. 1701/99, nie publikowany).
W konsekwencji ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie może być kwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Oznacza to, że wydanie decyzji merytorycznej przez organy administracji nie było uzależnione od zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w T. w przedmiocie przywrócenia posiadania. Przeprowadzenie postępowania oraz ocena spełnienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu należała bezsprzecznie do organów administracji. Należy bowiem podkreślić, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego winno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę, co oznacza, że przy interpretacji przepisu art. 97 § 1 kpa nie można stosować wykładni rozszerzającej. Zawieszając postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 organ winien odpowiedzieć sobie na pytanie, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu mając na uwadze powyższą argumentację należało przyjąć, że w niniejszej sprawie wbrew stanowisku organów nie zostały spełnione przesłanki zawieszenia postępowania wynikające z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, tym samym zawieszając postępowanie w przedmiotowej sprawie organy I i II instancji naruszyły przepisy postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdza, że wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.