Uzasadnienie
II SA/Łd 1098/12
Uzasadnienie
T.D. i J.D. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także dodatkowych wyjaśnień wynika, że skarżący małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i jej dwojgiem dzieci. Skarżący posiadają 160-metrowy dom i działkę o powierzchni 1664 mkw. Skarżący otrzymuje zasiłek przedemerytalny w wysokości 1200 zł, a skarżąca emeryturę w wysokości 1900 zł i dochód z działalności gospodarczej w kwocie ok. 2000 zł. Córka skarżących otrzymuje zasiłek macierzyński w kwocie 850 zł i alimenty na jedno z dzieci w kwocie 350 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że choruje na serce, ma też uszkodzony kręgosłup, co generuje znaczne wydatki. Małżeństwo pomaga też finansowo córce oraz schorowanej matce, która wymaga opieki. Znaczne koszty pochłania również sprawa administracyjna, będąca przedmiotem ich skargi.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Referendarza sądowego dochody osiągane przez członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym w łącznej kwocie 5950 zł, w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych (wpis sądowy od skargi - 500 zł, opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi - 100 zł, a ewentualny wpis od skargi kasacyjnej – 250 zł), pozwalają na ich pokrycie. Zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia również wysokość ani rodzaj ponoszonych wydatków. Skarżący wskazali, że koszty mediów (energia elektryczna, woda, wywóz nieczystości, opał) oraz ubezpieczenia i podatku kształtują się na poziomie 1700 zł miesięcznie, zakup paliwa - 300 zł. Skarżący spłacają kredyty, których raty wynoszą 1350 zł miesięcznie, a na żywność rodziny przeznaczają ok. 2000 zł.
Wskazywana przez skarżących suma kosztów to kwota ok. 5350 zł, która wyczerpuje kwotę netto dochodów, jednak nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że znaczna część wydatków to koszty obsługi kredytów (1350 zł). Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu od kosztów sądowych. Posiadanie takich zobowiązań wywołuje bowiem skutki dwojakiego rodzaju. Po pierwsze - biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia określonych kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów wskazuje na zdolności płatnicze skarżących, gdyż w innym przypadku banki nie przyznałyby kredytów (chociaż część rat to spłata pożyczki z zakładu pracy). Po drugie - sama okoliczność spłacania przez skarżących kredytów nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania.
Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury części wydatków, jakie zostały wskazane przez wnioskodawców – kredyty bankowe - nie uzasadnia twierdzenia, że były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06).
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG