Uzasadnienie
II SA/Łd 1127/04
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 4 ust. l, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSSR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku S. C. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] odmawiającą przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
W piśmie z dnia 27 sierpnia 2004 r. zatytułowanym "prośba" S. C. wyraził swoje niezadowolenie, iż otrzymał decyzję odmawiającą przyznania mu świadczenia pieniężnego, gdyż jako dziecko urodzone w Niemczech nie miał opieki, ponieważ jego rodzice przymusowo pracowali u Niemca.
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku S. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że postępowanie administracyjne jest oparte na zasadzie dwuinstancyjności, której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania.
Kierownik Urzędu wyjaśnił, że strona została prawidłowo pouczona w decyzji z dnia [...] o prawie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Organ stwierdził, iż skarżący z prawa tego nie skorzystał.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, S. C. wniósł o uznanie go za osobę represjonowaną i przyznanie z tego tytułu świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia, aczkolwiek z innych powodów niż podane w skardze.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie weryfikacyjne związany jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy mają obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa [...] (art. 8 k.p.a.).
Art. 9 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, to również ustalenie treści żądania strony. Jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, uwzględniając przy tym wiek, stan zdrowia i sytuację życiową strony.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – "Powinność wyjaśnienia treści żądania strony, w sytuacji widocznej nieumiejętności formułowania przez nią wniosków, wynika z ciążącego na organie administracji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy" (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 r. SA/KA 22/86 GAP 1988 nr 11 s. 45). W tym miejscu podkreślić także należy, że organ administracji ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. Taki pogląd potwierdza też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. Sygn. akt III ARN 40/92, w którym przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe.
Teza o konieczności szczególnego czuwania nad interesem strony będącej kombatantem również znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001 r. - V SA 3431/00, ONSA 2002/3/131, wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2001 r. – V SA 905/00, niepublikowany, wyrok SN z dnia 4 lipca 2003 r. – III RN 173/02, niepublikowany).
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu organ nie wyjaśnił rzeczywistych intencji skarżącego. S. C. w piśmie z dnia [...], złożonym w terminie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyraził swoje niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] odmawiającego przyznania mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
A zatem istota zagadnienia sprowadzała się do właściwego odczytania woli strony i wniosków procesowych zawartych w ww. piśmie. W ocenie Sądu prośba skarżącego stanowiła skargę skierowaną do Sądu, a nie kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ administracji.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jeżeli miał wątpliwości co do intencji skarżącego, mając na względzie treść art. 9 k.p.a. winien ustalić, jaki skutek skarżący chce osiągnąć składając prośbę, w treści której skarży się na jego rozstrzygnięcie. Bierność organu w tym zakresie narusza prawo.
A zatem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7, 8, 9 k.p.a., a naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania.
Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie.
Z uwagi na brak przymiotu wykonalności, orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest bezprzedmiotowe (art. 152 tej ustawy).