Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez H. G. odwołania "od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie przyznania (...) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką Z. G.".
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z brzmieniem powołanego wyżej art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Terminy w postępowaniu administracyjnym, w tym termin do wniesienia odwołania, są z kolei terminami zawitymi, a ich niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe. Z upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.), a uchybienie terminu powoduje utratę przez stronę prawa do wniesienia odwołania i kompetencji organu II instancji do jego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło nadto, że wzruszenie decyzji ostatecznych możliwe jest tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. oraz ustawach szczególnych. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. wynosi 14 dni od doręczenia stronie decyzji, o czym organ I instancji pouczył stronę w oparciu o art. 107 § 1 k.p.a. Decyzja została doręczona stronie w dniu 7 sierpnia 2013 r., a zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 21 sierpnia 2013 r., przy czym odwołanie zostało złożone "po przeszło trzech latach od doręczenia decyzji" w dniu 22 sierpnia 2013 r. Oznacza to, że H. G. niewątpliwie uchybił terminowi do wniesienia odwołania.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. G. wyjaśnił, że nie zawsze pamięta o wyznaczonych terminach z uwagi na obowiązki związane z opieką nad niepełnosprawną matką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, wskazując, że wobec jednodniowego uchybienia terminu do wniesienia odwołania było zobligowane do stwierdzenia jego uchybienia, a podniesione przez skarżącego argumenty nie wskazują w żaden sposób na nieprawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodu argumentów podniesionych dla jej uzasadnienia.
Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny, określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia orzeczeń organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie.
Jakkolwiek bowiem zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., jednakże okoliczność uchybienia terminu winna być ustalona w sposób nie budzący wątpliwości.
W niniejszej sprawie natomiast, kwestia zachowania (lub nie) przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania nie została należycie wyjaśniona.
W pierwszej kolejności wskazać bowiem należy, iż akta sprawy zawierają decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] (nie zaś z [...]), rozstrzygającą o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego (nie zaś świadczenia pielęgnacyjnego). Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2013r.
Zaskarżone postanowienie dotyczy natomiast uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest zatem jasne, czy zapisy wspomniane stanowią jedynie błędy pisarskie (podobnie jak sygnalizowane w uzasadnieniu postanowienia - wniesienie odwołania "po przeszło trzech latach od doręczenia decyzji") czy też w odniesieniu do skarżącego wydane zostały co najmniej dwie decyzje, których przedmiotem były różne świadczenia. W tym kontekście też nie można z całą pewnością stwierdzić, czy skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania i ewentualnie od jakiej decyzji, tym bardziej, że nie zostało ustalone w jaki sposób odwołanie z dnia 22 sierpnia 2013r. wniesiono (czy bezpośrednio w siedzibie organu czy też za pośrednictwem poczty).
Nienależyte wyjaśnienie wspomnianych wyżej okoliczności stanowi o naruszeniu przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 134 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie atr. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Z uwagi na charakter uchylonego rozstrzygnięcia (niewymagającego wykonania i nienadającego się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano rozstrzyganie w sprawie jego wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku w trybie art. 152 p.p.s.a.
Prowadząc ponownie postępowanie, organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokona formalnej kontroli wniesionego środka odwoławczego, uwzględniając sformułowane powyżej wskazania. / A. P.