Uzasadnienie
W dniu 9 marca 2005 roku J. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt.1 lit c ustawy z dn. 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.). Jako podstawę złożonego wniosku wnioskodawca wskazał pobyt w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. [...] w okresie między lipcem a sierpniem 1940 roku. Do wniosku dołączył kserokopie oświadczeń dwóch świadków wskazujące go jako uczestnika wspomnianego obozu przesiedleńczego oraz pismo z Archiwum Państwowego w Ł. Nr [...], z którego wynika, że nazwisko jego rodziny nie figuruje na fragmentarycznie zachowanych wykazach osób wysiedlonych z byłego powiatu wieluńskiego.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich. Zdaniem organu strona nie przedstawiła dowodów w wystarczający sposób potwierdzających jej pobyt w obozie. W szczególności nie uznano za wiarygodne przedstawionych przez stronę zeznań świadków. Argumentując swoje stanowisko organ wskazał, iż powołani świadkowie wysiedleni zostali z innych niż strona miejscowości, w czasie pobytu w obozie przesiedleńczym byli w wieku 4 i 7 lat, przeciętny stan osobowy w obozach przesiedleńczych wynosił do kilku tysięcy osób, a pobyt w obozie trwał od kilku dni do kilku tygodni. Zdaniem organu w tej sytuacji "nie sposób przyjąć, by świadkowie mogli zapamiętać stronę - osobę sobie wtedy nie znaną." Z tego też względu organ odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.
W ustawowym terminie J. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zainteresowany wskazał, że świadkowie są wiarygodni, gdyż pochodzą z pobliskiej (1,5 km.) wsi, a znają się dzieciństwa oraz ze wspólnej szkoły podstawowej.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
W ramach postępowania dowodowego przeprowadzonego w instancji odwoławczej organ wystąpił do Archiwum Państwowego w Ł. i Instytutu Pamięci Narodowej o udzielenie informacji, czy zasoby archiwalne tych instytucji zawierają informacje o wysiedleniu wsi T. w byłym powiecie wieluńskim oraz osadzeniu jej mieszkańców w obozie przesiedleńczym w Ł.. Z pisma Archiwum Państwowego w Ł. wynika, że w aktach Centrali Przesiedleńczej w P. Oddział w Ł. na listach rodzin wysiedlonych z byłego powiatu wieluńskiego nie odnaleziono nazwiska zainteresowanego (pismo z dnia 4 listopada 1998r., znak: [...]). Z pisma tego samego Archiwum z dnia [...](znak: [...]) wynika, że w aktach Centrali Przesiedleńczej nazwę wsi T. (niem. U.) odnaleziono:
- • w wykazach osób wysiedlonych w dniu 18 listopada 1940r. (w dokumentach brak informacji o przebywaniu w obozie przesiedleńczym);
- • na ustach transportowych osób wywożonych dnia 21 czerwca 1944r. z jednego z obozów przesiedleńczych do III Rzeszy.
Na żadnej z wskazanych list nie odnaleziono nazwiska J. S. (pismo z dnia 22 września 2005r.; znak: [...]). Organ wskazał, iż daty wysiedleń wynikające z informacji archiwalnej nie pokrywają się z relacją strony. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Ł. z dnia [...] (znak: [...]) wynika, że w zasobach archiwalnych nie zidentyfikowano materiałów dotyczących wysiedlenia miejscowości T. Organ nie uznał za wystarczające dla potwierdzenia pobytu strony w obozie oświadczeń świadków. Zdaniem organu świadkowie pochodzili z innej miejscowości niż wnioskodawca (tj. z K.) i w lipcu 1940r. mieli 4 i 7 lat.
Ponadto organ wyraził opinię, iż mało prawdopodobne jest aby świadkowie ci, głównie z uwagi na dużą liczbę każdorazowo przebywających w obozie osób zapamiętali pobyt tam wnioskodawcy, nawet mimo faktu, że istotnie Kurów i T. dzieli niewielka odległość. Podsumowując organ uznał, iż w aktach sprawy brak jest urzędowego lub prywatnego dokumentu potwierdzającego pobyt J. S. i jego rodziny w obozie przesiedleńczym w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanego aktu).
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Wojewódzki Sad Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich jest postępowaniem administracyjnym, do którego mają zastosowanie zasady wyrażone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Przepisy Kodeksu statuują zasadę swobodnej oceny dowodów, wyrażającą się m. innymi w nakazie oceny wszystkich faktów i środków dowodowych w sposób nie skrępowany przyjętymi z góry założeniami.
W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu administracji publicznej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Dowodem zaś może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 zdanie pierwsze K.p.a.).
W toku postępowania administracyjnego skarżący, poza własnym oświadczeniem złożył również pisemne oświadczenia dwóch świadków: A. S. i M. W. potwierdzające jego pobyt w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. Ż., które wobec braku własnych, oryginalnych dokumentów potwierdzających pobyt w tym samym miejscu i czasie, co skarżący, młodego wieku świadków, a nadto zamieszkiwania w innej miejscowości, organ administracji uznał za niewiarygodne i niewystarczające do przyznania uprawnienia.
Stanowisko organu administracji uchybia w tym zakresie obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy i przeprowadzenia postępowania dowodowego przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przesłuchania w charakterze świadków wskazanych przez wnioskodawcę osób, a nawet samego wnioskodawcy, co wynika wprost z art. 86 K.p.a..
Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. organ zobowiązany jest uwzględnić żądanie strony przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
W rozpoznawanej sprawie organ uchybił obowiązkowi przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków, którzy zgłoszeni zostali na istotną dla rozstrzygnięcia wniosku okoliczność pobytu skarżącego w obozie przesiedleńczym. Nie przeprowadzając tego dowodu organ nie mógł dokonać jego oceny i przyjąć, iż jest to dowód niewiarygodny tym bardziej, że świadkowie ci w złożonych oświadczeniach wskazali na posiadanie uprawnień kombatanckich potwierdzonych wskazanymi zaświadczeniami wydanymi przez ten sam organ.
Uchybienie przez organ przepisom postępowania administracyjnego w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego skutkowało naruszeniem prawa materialnego – art. 4 ust. 1 pkt 1 c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania uprawnienia do świadczenia), Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za bezprzedmiotowe.