Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. w sprawie uznania za nienależnie pobrany przez B. L. zasiłku pielęgnacyjnego i jego zwrotu.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o uznaniu za nienależnie pobrany przez B. L. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2007 r. do 30 kwietnia 2013 r. oraz zwrocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1 stycznia 2007 r. do 30 kwietnia 2013 r. w wysokości 11628,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji w wysokości 4739,79 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła B. L. reprezentowana przez pełnomocnika.
Wspominanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 134 w zw. z art. 57 § 1 oraz art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. w sprawie uznania za nienależnie pobrany przez B. L. zasiłek pielęgnacyjny i jego zwrotu. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzję z dnia [...] B. L. otrzymała w dniu 24 maja 2013 r., co potwierdza podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Termin jej zaskarżenia (liczony od dnia 25 maja 2013 r.), upłynął zatem w dniu 7 czerwca 2013 r. Odwołanie strona złożyła w dniu 24 czerwca 2013 r., tj. po upływie ustawowego terminu do zaskarżenia decyzji. Uchybienie ustawowego terminu powoduje z kolei bezskuteczność złożonego odwołania. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 134 k.p.a., w takiej sytuacji, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B. L., wnosząc o jego uchylenie. Działając przez pełnomocnika strona zaskarżyła postanowienie w całości, zarzucając zaniechanie wyjaśnienia istoty sprawy, z której wynika, że wraz z odwołaniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z przytoczeniem okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu; zaniechanie rozpatrzenia zarzutu przedawnienia w zakresie żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia; zaniechanie rozpoznania zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na bezzasadnym uznaniu, że strona była skutecznie pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia w przypadku zaistnienia okoliczności powodujących jego ustanie. Zarzuciła ponadto, naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mimo uprawdopodobnienia braku winy strony; art. 11 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierowało się Kolegium przy wyjaśnieniu sprawy oraz braku wskazania przyczyn czemu nie dało wiary wyjaśnieniom strony oraz naruszenie art. 7 i 8 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż B. L. zamieszkuje sama. Nie jest mu również wiadome kto odebrał doręczoną skarżącej decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów podniesionych dla jej uzasadnienia.
Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. nr 270 z 2012r., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia orzeczeń, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji winno być złożone w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, organ odwoławczy stwierdza ten fakt, wydając postanowienie (art. 134 k.p.a.)
W orzecznictwie przyjmuje się wszakże, iż o uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy termin rozpoczął swój bieg na skutek prawidłowego doręczenia pisma adresatowi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1998r., sygn.akt I SA 1495/97, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 45704, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2007r., sygn.akt I SA/Wa 18/07, Lex nr 325307).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wprawdzie nie kwestionowała faktu doręczenia decyzji, jednakże nie wskazywała ani daty ani sposobu w jaki weszła w posiadanie orzeczenia. Obowiązkiem organu II instancji w pierwszej kolejności było zatem dokonanie oceny prawidłowości doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Kwestia ta nie została zaś prawidłowo zbadana, a zatem nie można było jednoznacznie ustalić, czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania. Jak bowiem wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącej, jest ona osobą w podeszłym wieku i zamieszkuje samotnie. Potwierdzenie odbioru wskazuje natomiast, że przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika o nieustalonej tożsamości. Przedstawione okoliczności - choć kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy - nie zostały wyjaśnione.
W konsekwencji, jako przedwczesne należało ocenić stanowisko organu, że ww. decyzja została skutecznie doręczona adresatowi w trybie art. 43 k.p.a. Jedną z przesłanek skuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. jest bowiem doręczenie jej za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, jeżeli podjął się oddania przesyłki adresatowi. Domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest natomiast osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym, czyli taka, dla której mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika nie musi być ponadto jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata. Za domownika należy uznać osobę spokrewnioną z adresatem pisma, ale warunkiem koniecznym powinno być zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem, tj. ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2013r., sygn.akt IV SA/Wr 500/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 października 2012r., sygn.akt II SA/Bd 835/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Brak jakichkolwiek ustaleń w powyższym zakresie, prowadzi do konkluzji, iż ocena, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania jest co najmniej przedwczesna. W przypadku bowiem ustalenia, że decyzja organu I instancji została doręczona w sposób nieprawidłowy, kwestia zachowania terminu do wniesienia odwołania winna być oceniania z poszanowaniem zasady rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść strony.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, iż nie miały one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Merytoryczna prawidłowość decyzji organu I instancji pozostawała bowiem poza kognicja sądu w rozpoznawanej sprawie. Kontrolowano bowiem jedynie postanowienie organu odwoławczego, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania
Z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia (niewymagającego wykonania i nienadającego się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano rozstrzyganie w sprawie jego wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku z trybie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej ich zwrot w kwocie równej wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego adwokatem, ustalonemu na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) na kwotę 240,-zł.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ winien przeprowadzić postępowanie, z uwzględnieniem sformułowanych powyżej wskazań.
d.r.