Uzasadnienie
M. W. zaskarżyła do sądu administracyjnego postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...], którym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zalegalizowania budynku gospodarczego. W toku postępowania skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi.
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wynikające z niego informacje nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżącej uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Pismem z dnia 7 lutego 2013r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2013r. oświadczając, że nie jest w stanie określić sytuacji materialnej męża, z którym od 2007r. pozostaje w separacji. Od tego czasu mąż nie określił swojej sytuacji materialnej, nadsyłając jedynie alimenty w kwocie 1.000 zł, a także opłacając połowę wszystkich świadczeń. Skarżąca dodała również, że jej mąż oświadczył jej, że nie ma żadnego obowiązku informowania o swojej sytuacji materialnej, a ponieważ jest ona wyłącznym współwłaścicielem nieruchomości, będącej przedmiotem sprawy, mąż odmówił jej jakiejkolwiek pomocy w tym zakresie oświadczając, że nie ma w tym żadnego interesu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r, poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, obejmuje ono między innymi zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 1, 2 i 3 P.p.s.a.). Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Oznacza to, iż skarżąca zobowiązana była do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez skarżącą informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżąca nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych w żądanym zakresie.
Jak wynika z formularza PPF skarżąca jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci w wieku szkolnym, nie pracuje, nie posiada żadnych oszczędności. Pozostaje w separacji faktycznej z mężem (nie orzeczonej przez sąd), który prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dobrowolnych alimentów w łącznej kwocie 1000 złotych, mąż ponadto opłaca połowę wszystkich świadczeń. Nie posiada informacji o dochodach i majątku męża. Posiada dom o powierzchni ok. 100 m2, oraz mieszkanie o powierzchni 48 m2. Nie posiada żadnego innego wartościowego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. Jednakże brak ujawnienia sytuacji materialnej męża skarżącej, nie pozwala na ocenę jej rzeczywistej sytuacji materialnej pod kątem spełniania przesłanek koniecznych do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnioskodawczyni powinna wykazać zatem nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do alimentacji (art. 252 P.p.s.a).
Bezspornym jest natomiast to, że skarżąca jest z mężem w relacji powinności alimentacyjnych, bowiem w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964r., nr 9 póz. 59 ze zm., dalej: "K.r.o."), a obowiązek ten istnieje niezależnie od ustroju małżeńskiego i obejmuje też sytuację pozostawania w separacji faktycznej. Obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 K.r.o.).
Zatem faktyczna separacja małżonków nie może wpłynąć na przyznanie skarżącej prawa pomocy. Natomiast do obowiązków alimentacyjnych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji.
Powyższe stanowisko znajduje także odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt l FZ 463/08; z dnia 28 maja 2009r., sygn. akt l FZ 104/09 oraz z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11, a także postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2010r., sygn. akt l SA/Bk 49/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie orzekał sąd w innych sprawach skarżącej o sygn. akt II SA/Łd 1015/13 i II SA/Łd 1016/13, gdzie skarżąca została wezwana do określenia sytuacji materialnej męża, jednak takich informacji nie udzieliła, co stało się podstawą odmowy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem NSA z dnia 24 stycznia 2014r., II OZ 35/14 oddalono zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013 r, II SA/Łd 1016/13.
W tym miejscu podkreślenia wymaga pewna nieścisłość w przekazanych przez skarżącą informacjach w oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, bowiem jak wiadomo sądowi z urzędu w sprawie o sygn. akt SA/Łd 1016/13 skarżąca wskazała, że jest właścicielką domu o pow. ok. 120 m2 oraz nieruchomości o pow. ok. 1800 m2, na której ww. dom się znajduje. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką domu o pow. 100 m2 oraz mieszkania o pow. 48 m2. Z tego wynika, że informacje składane przez skarżącą w dwóch różnych sprawach nie są spójne.
Na marginesie wskazać również należy, że w dniu 21 lutego 2014r., pod pozycją 702, na rachunku bankowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi została zaksięgowana kwota 100 zł, tytułem wpisu sądowego do sprawy o sygn. akt II SA/Łd 59/14, a wpłacającym była M. W.. To z kolei potwierdza, że skarżąca miała wystarczające środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w w. z rt. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
a.tp.