Uzasadnienie
II SA/Łd 1231/01
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] pozbawiającą B.K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zainteresowany nabył uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 7 lipca 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. w trakcie służby w Ludowym Wojsku Polskim. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy – co wynika z akt sprawy. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 2 powołanej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które nabyły uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej.
Powyższą decyzję B.K. zaskarżył do Sądu wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż pełniąc służbę w [...] Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza walczył z oddziałami UPA, wobec czego przysługują mu uprawnienia kombatanckie.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" Ponadto w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, iż strona skarżąca nie posiada żadnego tytułu do uprawnień kombatanckich wymienionego w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a te które uzyskała z tytułu "utrwalania władzy ludowej" podczas służby w LWP ([...] Brygada WOP), w świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy nie zostają zachowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych do niego aktów lub czynności. Ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.) w preambule określa, iż jest ona wyrazem szacunku rodaków dla kombatantów oraz osób będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego. Kombatantami, zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej. W art. 1 ust. 2 ustawodawca wyliczył rodzaje działalności uznawanej za działalność kombatancką. W art. 2 tej samej ustawy wyliczono rodzaje działalności uznawanych za równorzędne z działalnością kombatancką.
Skarżący podnosi w skardze, iż w trakcie służby w Wojskach Ochrony Pogranicza walczył z bandami UPA. Powołuje się więc na działalność kombatancką określoną w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Co prawda ani w deklaracji członkowskiej ZWoWiD, ani w życiorysie dołączonym do niej, skarżący nie wspominał o udziale w walkach z UPA, jednak już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powołał się na ten fakt.
Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Uprawnienia te zachowują jednak żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Bezsporne jest też, że był żołnierzem z poboru, pełniącym służbę w Wojsku Polskim. Nie pełnił jej jednak w wyżej wskazanym okresie. Oznacza to, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej, co zresztą było uzasadnieniem orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZWoWiD w Ł. z dnia [...].
Skoro więc skarżący nie pełnił służby z poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. nie może zachować w świetle powołanego art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy uprawnień kombatanckich.
Jednak obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do okoliczności powołanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – udziału skarżącego w walkach z UPA. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wniosek wskazujący na zachowanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów powinien być rozpoznany w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich - uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2002 r., OPS 13/01. ONSA 2002, z. 4, poz. 132. W tym zakresie w aktach administracyjnych brak jest nawet drobnego śladu świadczącego o przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania wyjaśniającego – np. zwrócenia się z zapytaniem do Centralnego Archiwum Wojskowego co do udziału [...] Brygady WOP w walkach z UPA, w okresie, w którym skarżący w niej służył. W tej sytuacji uznać należy, iż organ administracji naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. nie przeprowadzając w sprawie w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego.
Oparcie decyzji wyłącznie o akta b. ZBoWiD nie może być uznane za przeprowadzenie w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego w sposób wystarczający do podjęcia tak dotkliwej dla skarżącego decyzji jak pozbawienie go uprawnień kombatanckich.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi