Uzasadnienie
Skargą z dnia 13 listopada 2012r. Z. K. zaskarżył decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie obowiązku wykonania zaleceń ujętych w inwentaryzacji budowlanej przyłącza kanalizacji sanitarnej. W toku postępowania skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i synem. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 57 m² oraz domek letniskowy w budowie. Rodzina utrzymuje się z dochodów w kwocie 2.369 zł (emerytura i alimenty). Skarżący zadeklarował posiadanie oszczędności w wysokości 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że córka studiuje poza Ł., a syn uczęszcza do liceum. Skarżący oświadczył, że ponosi koszty utrzymania swych dzieci, wyżywienia, edukacji, ubrania itp.
Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż wprawdzie skarżący uzyskuje niewielkie (w przeliczeniu na każdą z trzech osób w rodzinie) dochody, posiada jednak zasoby pieniężne w kwocie 5000 zł. Posiadanie natomiast środków finansowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis do skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł) pozwala zdaniem Referendarza sądowego sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Tym bardziej, że skarżący nie wskazał we wniosku na szczególne okoliczności świadczące o wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Okolicznością taką nie są z pewnością argumenty o konieczności utrzymywania dzieci.
Istotne jest to, że skarżący posiada oszczędności, co pozwala uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania.
Pismem z dnia 7 lutego 2013r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia [...]. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż Referendarz sądowy niewłaściwie ocenił jego możliwości finansowe. Konstrukcja formularza PPF nie daje możliwości uprawdopodobnienia, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku, natomiast kwota 500 zł stanowi ogromne obciążenie budżetu jego rodziny. W związku z powyższym skarżący zmienił zakres wniosku i ograniczył żądanie przyznania prawa pomocy do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w związku z tym w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Tym czasem przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych.
Jak wynika z formularza PPF dochód w rodzinie skarżącego wynosi 2.369 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje ok. 789 zł. Niewątpliwie jest to niewielka kwota, jednakże skarżący dysponuje oszczędnościami w kwocie 5.000 zł oraz jest właścicielem mieszkania i będącego w budowie domku letniskowego. Z powyższego wynika, iż skarżący nie tylko jest w stanie zaspokoić bieżące potrzeby swojej rodziny, ale również jest w stanie poczynić oszczędności, które z powodzeniem pozwolą na opłacenie kosztów sądowych.
W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, a ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w żadnym przypadku za taką osobę uznana (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011r., sygn. akt I OZ 724/11 oraz z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
a.bł.