Uzasadnienie
II SA/Łd 1266/13
Uzasadnienie
W związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji E.M. i Z.M. wystąpili do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma synami, synową i wnuczką. Rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, z którego miesięczny dochód kształtuje się na poziomie 8000 zł. Skarżący ze stosunku pracy osiąga ponadto dochód w kwocie 2710 zł. Syn M. i synowa są osobami bezrobotnymi, zaś syn P. jest studentem. Skarżący posiada dom o powierzchni 190 mkw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni 6,35 ha. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że uzyskiwane dochody w większości przeznaczone są na spłatę kredytów zaciągniętych na budowę domu oraz zakup ciągnika. Miesięczna kwota spłacanych rat to 3.090 zł. Ponadto strona wskazała, że inne miesięczne wydatki to: energia elektryczna – 650 zł, woda 170 zł, Internet 70 zł, akademik i utrzymanie studiującego syna – 1000 zł, opał – 400 zł, paliwo – 600 zł, dojazd do pracy – 300 zł, koszt utrzymania rodziny – 3300 zł.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex nr 75481).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie nawet w części.
Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż uiszczenie kosztów sądowych spowoduje znaczny uszczerbek dla utrzymania skarżących i ich rodziny. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżących zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy.
Należało mieć na uwadze przede wszystkim fakt, iż rodzina skarżących utrzymuje się z dochodów w łącznej kwocie 10.710 zł, posiada dom o powierzchni 190 mkw. W ocenie Referendarza sądowego dochody osiągane w rodzinie skarżących w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi (500 zł) oraz kwotą ewentualnych i przyszłych kosztów sądowych (opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, w przypadku oddalenia skargi, wynosi 100 zł, a ewentualny wpis od skargi kasacyjnej – 250 zł), pozwalają na ich pokrycie. Tym bardziej, że skarżący nie wskazali na żadne szczególne okoliczności pozwalające przyjąć, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej.
Strona jako uzasadnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazała, że zobowiązania skarżących z tytułu zaciągniętych kredytów kształtują się na poziomie 3.090 zł. Podkreślenia jednak wymaga, że miesięczna kwota rat kredytów niemal dwukrotnie przekracza wysokość brutto minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytów) przekracza znacznie wysokość minimalnego wynagrodzenia nie znajduje uzasadnienia. Sama okoliczność spłacania przez skarżących kredytów nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów o tak znacznej wysokości wskazuje na płynność finansową skarżących. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu.
Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG