Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Filii Ł.-P. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania H. S. zasiłku celowego bezzwrotnego w miesiącu czerwcu 2001 roku z przeznaczeniem na zakup leków.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Ł. wyrokiem z dnia 7 stycznia 2003r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...], Nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Filii Ł.-P. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...], Nr [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup leków w miesiącu czerwcu 2001 roku. W uzasadnieniu wyroku Sąd wywodził, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ale procesowego, co wyrażało się w tym, iż organy orzekające w treści decyzji nie odniosły się do indywidualnej sytuacji materialnej H.S. Uzasadnieniu decyzji postawiono zarzut braku indywidualizacji i wszechstronnego umotywowania przesłanek decyzji odmownej.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym sprawy należało rozważyć indywidualnie osobistą sytuację strony i wykazać brak środków oraz możliwości udzielenia pomocy mimo złego stanu zdrowia H.S., pogarszającego się z uwagi na brak leków.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, organ I instancji decyzją z dnia [...] ponownie odmówił przyznania H.S. zasiłku celowego bezzwrotnego w miesiącu czerwcu 2001 roku z przeznaczeniem na leki. W motywach organ wskazał, iż z ustaleń wynika, że strona utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie 548 zł, z której po potraceniu alimentów i podatku pozostaje suma 224 zł. Strona korzysta z dodatku mieszkaniowego w kwocie 38 zł miesięcznie. Wynika z tego, iż spełnia on kryteria dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego bezzwrotnego. Jednakże organ odmówił udzielenia świadczenia, ponieważ dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, które musi w pierwszej kolejności przeznaczyć na realizację zadań o charakterze obowiązkowym, jak również udzielać pomocy osobom, które nie posiadają żadnego źródła dochodu.
W odwołaniu od powyższej decyzji H.S. wywodził, iż ponowna odmowa udzielenia zasiłku celowego w kwocie 50 zł z przeznaczeniem na leki jest krzywdząca i niehumanitarna. Organ I instancji w ogóle nie zastosował się do treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przedstawione w decyzji wyliczenie dochodu wnioskodawcy jest niezgodne z prawdą. Odwołujący się ma tak niskie dochody, że nie starcza mu na wykupienie lekarstw, zakup żywności i środków czystości, opłacenie gazu. Na skutek zalegania z opłatami za gaz został już go pozbawiony. Doręczenie decyzji organu I instancji trwało 1 miesiąc.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania, mocą decyzji z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej i które nie są w stanie ich samodzielnie rozwiązać. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztu leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest fakultatywną formą pomocy społecznej, co oznacza, że jego przyznanie bądź odmowa następuje w ramach uznania administracyjnego.
Przyznanie świadczenia odbywa się dopiero po zrealizowaniu zadań o charakterze obligatoryjnym. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzja I instancji zapadła po wnikliwym wyjaśnieniu sprawy i nie narusza zasad oraz przepisów prawa. Środki finansowe, jakimi dysponuje nie wystarczają na realizację świadczeń o charakterze nieobowiązkowym, do których należą zasiłki celowe. Organ dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. Zgodnie z danymi w miesiącu czerwcu 2001 roku pomocą w formie zasiłku celowego objęto 1308 osób na łączną kwotę 61.790 zł, średnia wysokość zasiłku to 47,24 zł. W konkluzji uzasadnienia organ podał, iż H.S. posiada stałe, choć niewielkie źródło dochodu w postaci renty inwalidzkiej i dodatku mieszkaniowego.
W skardze do sądu administracyjnego H.S. podał, iż organ I instancji nie stosuje się do wyroku NSA podjętego w sprawie, ponieważ ponownie odmawia przyznania mu pomocy. Wszystkie decyzje dotyczące udzielenia pomocy skarżącemu są jednakowej treści. Znajduje się on w bardzo trudnej sytuacji, ponieważ ma bardzo niskie dochody i jest chory. Po opłaceniu świadczeń na życie i leki pozostaje mu kwota 55,96 zł. Skarżący czuje się bardzo pokrzywdzony działaniem organów pomocy społecznej wobec niego, gdyż celowo i złośliwie odmawiają mu pomocy, co prowadzi do pogorszenia jego stanu zdrowia. Wskazuje również na przewlekłość postępowania.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia 16 czerwca 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż organy nie naruszyły obowiązującego prawa, ani nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, przede wszystkim jednak rozstrzygnięcia obu instancji mieszczą się w ocenie prawnej dokonanej przez NSA w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanego aktu).
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w dacie ich wydania, a regulującymi tryb i przesłanki przyznawania zasiłku celowego z pomocy społecznej oraz z przepisami postępowania administracyjnego, a w konsekwencji brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Przedmiotem oceny Sądu była decyzja odmawiająca skarżącemu przyznania zasiłku celowego na zakup leków.
Decyzja w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i podlega kontroli jej legalności. Kontrola ta ma jednakowoż ograniczony charakter, albowiem sprowadza się od oceny, czy przy jej wydaniu naruszono przepisy postępowania administracyjnego i to w taki sposób, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko stwierdzenie takiego stanu daje podstawę do uchylenia decyzji (vide: wyrok NSA w Warszawie z 16.11.2000 r. III SA 764/00 LEX nr 51265, wyrok NSA w Warszawie z 9.10. 2001 r. VSA 3316/00 LEX nr 84482).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. Nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.) celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z konstrukcji art. 32 powołanej ustawy " w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej". Przyznawanie zasiłków celowych pozostawione zatem zostało przez ustawodawcę uznaniu organów administracji.
W myśl stanowiska utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracji działając na podstawie przepisów prawa przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest stosownie do art. 7 k.p.a. załatwić sprawę zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu środków (przykładowo: wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r. S.A. 820/81, ONSA z 1, poz. 57, wyrok NSA z 9.09.2001 r. ISA 2116/00 LEX nr 79 609 w Warszawie, wyrok NSA z 26.09.2000 r. ISA 945/00 LEX nr 79608 w Warszawie, wyrok NSA z 5.03.1998 r. ISA 984/97 LEX nr 45812 w Warszawie).
Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, w tego typu sprawach rozstrzygnięcie uzależnione jest od okoliczności sprawy oraz od wielkości posiadanych środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej. W tej sytuacji o wysokości kwoty przyznanego zasiłku celowego przesądzają możliwości finansowe (środki), którymi dysponuje organ pomocy społecznej. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z zasadą ogólną sformułowaną w art. 2 ust. 4 wymienionej ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wykazał bezspornie, że środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie zapewniają realizacji wszystkich świadczeń żądanych przez podopiecznych nawet w zakresie podstawowego utrzymania. W konsekwencji nie należą do rzadkości przypadki odmowy przyznawania świadczeń.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący znajduje się w relatywnie trudnej sytuacji finansowej, ale środki pozostające w dyspozycji organów pomocy społecznej są coraz mniejsze i wystarczające na zaspokojenie tylko minimalnych potrzeb osób nie posiadających żadnego dochodu. Wszystko to razem powoduje, że biorąc nawet pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i materialną skarżącego, nie można zarzucić organom administracji naruszenia prawa. Organy te bowiem nie przekroczyły wyznaczonych przez prawo granic uznania administracyjnego, w ramach którego ten rodzaj pomocy może być udzielony.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami), skargę jako bezzasadną oddalił.