Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 czerwca 2000 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Annę M.-M. od decyzji z dnia 5 maja 2000 r. (...) wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. w sprawie zameldowania Tomasza M., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż zagadnienia związane z powstaniem i realizacją obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Na mocy art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy obywatel polski przebywający stale na terytorium Polski jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego, przez co rozumie się zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania /art. 6 ust. 1/. W przypadku zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące wymagane jest potwierdzenie faktu pobytu w lokalu osoby, która ma być zameldowana i stwierdzenie, że osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w miejscu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 9 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 1/.
Fakt pobytu danej osoby w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie potwierdza najemca lokalu, natomiast obowiązek wskazania uprawnień spoczywa na właścicielu lub zarządcy budynku, z tym, że właściciel lub zarządca nie wyraża zgody na zameldowanie, a jedynie obowiązany jest wskazać, czy danej osobie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu. Uprawnienie to może mieć charakter samoistny lub pochodny.
Organ odwoławczy ustalił, iż w dniu 20 grudnia 1999 r. Jan M. zgłosił do organu I instancji wniosek o zameldowanie syna Tomasza M. w lokalu nr 40 przy ul. E.P. nr 31/33 w Ł. Zgodnie z przepisami proceduralnymi organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania Annę M.-M. oraz wystąpił do Komendy Miejskiej Policji w Ł. o dokonanie kontroli meldunkowych przy ul. E.P. nr 31/33 m 40 w Ł. i ustalenie, czy pod tym adresem zamieszkuje Tomasz M. W dniu 6 stycznia 2000 r. Anna M.-M. złożyła oświadczenie, że nie zgadza się na zameldowanie Tomasza M. przez ojca - Jana M. w przedmiotowym lokalu. Oświadczyła również, iż z relacji sąsiadów wie, że Tomasz M. nie przebywa w tym mieszkaniu, gdyż mieszka u babci, która została dla niego ustanowiona rodziną zastępczą.
W dniu 23 lutego 2000 r. z V Komisariatu Policji nadesłano do organu I instancji odpowiedź, iż w wyniku kontroli Policji przeprowadzonych o różnych porach dnia nie stwierdzono, aby Tomasz M. przebywał w spornym lokalu.
Natomiast w dniu 1 marca 2000 r. ojciec Tomasza M. złożył oświadczenie, iż jego syn zamieszkuje wraz z nim w przedmiotowym mieszkaniu, gdyż znajdują się tam jego rzeczy osobiste i tam skoncentrowane jest ich wspólne życie.
Również świadkowie, którzy zeznawali przed organem I instancji stwierdzili, iż widują Tomasza M. u swego ojca, a niektórzy wprost potwierdzili, że tam mieszka.
Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił nadto, iż Tomasz M. złożył wniosek o zgłoszenie pobytu stałego. Jego uprawnienia do przebywania w spornym lokalu zostały potwierdzone przez Administrację Nieruchomościami Ł.-B. "D." pismem z dnia 30 marca 2000 r. Uprawnienie zainteresowanego do przebywania w lokalu nr 40 przy ul. E.P. 31/33 w Ł. wynika z woli współnajemcy tego mieszkania, tj. jego ojca - Jana M. Na zameldowanie zainteresowanego nie wyraziła jednak zgody Anna M.-M. /drugi współnajemca lokalu/, ale odmowa ta nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ przedmiotowe mieszkanie nie jest własnością Anny M.-M. i Jana M. Tylko bowiem w sytuacji, gdyby byli oni współwłaścicielami spornego mieszkania odmowa wyrażenia zgody na zameldowanie jednego ze współwłaścicieli lokalu /jako dotycząca czynności przekraczającej zwykły zarząd/ mogłaby wywoływać skutki prawne.
Organ orzekający poza tym wyjaśnił, iż analizując stan faktyczny i prawny kierował się między innymi zasadą prawdy obiektywnej i dlatego szczególną uwagę poświęcił treści pisma zarządcy nieruchomości, który uznał, iż Tomasz M. legitymuje się uprawnieniem do przebywania w spornym lokalu. Kolegium podzieliło więc ocenę wyrażoną w treści powołanego wyżej pisma.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie przychyliło się również do prośby Anny M.-M. o wstrzymanie rozpatrzenia wniosku Jana M. i wydania decyzji w przedmiocie zameldowania Tomasza M. w lokalu nr 40 przy ul. E.P. nr 31/33 w Ł. Na powyższe rozstrzygnięcie, Anna M.-M. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Podniosła w niej, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. jest dla niej i córki bardzo krzywdząca. Organ nie wziął bowiem pod uwagę trudnej sytuacji samotnej matki z dzieckiem. Również Sąd nie uregulował kto ma mieszkać w spornym mieszkaniu.
W uzasadnieniu skargi Anna M.-M. wyjaśniła, iż w marcu 1999 r. wraz z córką musiała uciekać z mieszkania, ponieważ zagrożone było ich życie i zdrowie. Znęcanie trwało od 10 lat, w wyniku którego zostało wszczęte postępowanie prokuratorskie. Zmuszona więc była wynająć malutkie mieszkanie, aby móc zapewnić córce bezpieczne życie. W maju 2000 r. zakończył się proces sądowy o znęcanie. Jan M. został skazany na karę pozbawienia wolności /rok i 4 miesiące/ w zawieszeniu na 4 lata. W tym czasie wniosła także pozew do Sądu Okręgowego o rozwód i eksmisję Jana M. z mieszkania przy ul. E.P. nr 31/33 m 40 w Ł. Skarżąca oprócz tego podniosła, iż powrót do mieszkania, gdzie przebywa jej mąż jest niemożliwy, a ona nie chce z tego lokalu zrezygnować. Jest nauczycielką zarabia 1.100 zł netto, z ZUS otrzymuje alimenty w wysokości 300 zł. Za wynajem lokalu, w którym mieszka z córką wraz z czynszem płaci 650 zł. Nie stać jej jednak na ciągłe wynajmowanie mieszkania. Jan M. prowadzi działalność "Usługi - malowanie, tapetowanie", a w sądzie podaje, że jest bezrobotny, na utrzymaniu matki emerytki.
Ponadto wyjaśniła, iż świadkowie i funkcjonariusze Policji V Komisariatu nie potwierdzają zamieszkiwania Tomasza M. w mieszkaniu przy ul. E.P. nr 31/33 m 40 w Ł. Jan M. rozpoczął starania o zameldowanie Tomasza M. w przedmiotowym mieszkaniu, gdy sprawa karna (...) trafiła na wokandę /dotyczyła ona znęcania się fizycznego/. Nigdy wcześniej nie podejmował starań o to, aby jego syn zamieszkiwał w tym lokalu.
Anna M.-M. wskazała także, iż opiekę nad chłopcem sprawowała babka ze strony matki Tomasza, a po jej śmierci rodzinę zastępczą stanowiła matka Jana M. U niej również Tomasz był zameldowany na pobyt czasowy przy ul. G. 43 m 30. Na pobyt stały zameldowany był jednak w mieszkaniu po swojej zmarłej mamie przy ul. W. 22 w Ł., gdzie ma swoje mieszkanie.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponadto podniosła, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy /tj. zeznania świadków, kontrole meldunkowe/ potwierdza, iż Tomasz M. zamieszkuje w lokalu przy ul. E.P. nr 31/33 m 40 w Ł., a tym samym sprzeciw Anny M.-M., która faktycznie nie mieszka w tym lokalu, nie mógł mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Oceniając stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, Sąd nie jest związany granicami skargi - art. 51 ustawy. Oznacza to, iż może skargę uwzględnić także z innych powodów, niż zostały w niej przytoczone.
W rozpatrywanej sprawie, na okoliczność przebywania Tomasza M. w miejscu, w którym ubiegał się o zameldowanie, przeprowadzono szereg dowodów. Z dwóch wywiadów kontrolnych Policji wynikało, iż wymieniony nie przebywa w lokalu nr 40 przy ul. E.P. 31/33 w Ł. Z przeprowadzonej w dniu 17 kwietnia 2000 r. przez pracowników Urzędu Miasta Ł. kontroli meldunkowej nie wynikało bezspornie, czy pod wymienionym adresem Tomasz M. zamieszkuje, czy też nie. On sam i jego ojciec twierdzili, iż zamieszkuje oraz, że w mieszkaniu tym jest jego centrum życiowe. Skarżąca Anna M.-M., będąca współnajemcą lokalu, konsekwentnie twierdziła, iż syn jej męża zamieszkuje u babki, która ustanowiona jest dla niego rodziną zastępczą. Przesłuchani w sprawie świadkowie mieszkający w posesji przy ul. E.P. 31/33, składali w tym przedmiocie rozbieżne zeznania. Zeznania te były zresztą bardzo lakoniczne i sprowadzały się w zasadzie do jedno albo dwuzdaniowych wyjaśnień. Przeprowadzone one także zostały z naruszeniem art. 79 par. 1 Kpa, bowiem w sprawie brak jest dowodów potwierdzających, iż strony zostały zawiadomione o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu.
Dość obszerny materiał dowodowy, niejednoznaczny w swej wymowie, wymagał wszechstronnej oceny i rozważenia stosownie do treści art. 77 par. 1 Kpa i art. 80 Kpa. Ocena ta powinna być zawarta w treści uzasadnienia decyzji - art. 107 par. 3 Kpa, a w szczególności organ winien był wyjaśnić, na których dowodach się oparł, a którym odmówił wiarygodności bądź mocy dowodowej. Decyzja organu I instancji nie zawiera żadnych rozważań dowodowych. Organ odwoławczy zrelacjonował treść przeprowadzonych dowodów, jednakże nie dokonał ich oceny. Tylko w odniesieniu do zeznań świadków wyraził pogląd, iż na ich podstawie można by przyjąć, że Tomasz M. zamieszkuje w lokalu przy ul. E.P. 31/33. Brak jest jednak skonfrontowania tych dowodów z pozostałymi.
Powyższe uchybienia przepisom postępowania dowodowego, w ocenie Sądu, miały wpływ na wynik sprawy, bowiem na podstawie zebranych dowodów bez ich odpowiedniej analizy i ewentualnego uzupełnienia nie można było ustalić, czy rzeczywiście Tomasz M. zamieszkuje wraz z ojcem, czy też nie.
Niezależnie od powyższego, organy administracyjne orzekające w sprawie bezpodstawnie przyjęły, iż nie ma żadnego znaczenia sprzeciw Anny M.-M. w przedmiocie zameldowania Tomasza M. Wymieniona jest współnajemcą lokalu przy ul. E.P. 31/33 wraz z Janem M. Prawo najmu lokalu jest szczególnym prawem obligacyjnym, skutecznym erga omnes.
Oznacza to, iż najemcy przysługują prawa zbliżone do praw właściciela. Świadczy o tym jednoznacznie treść art. 690 Kc. Decyzja o użyczeniu lokalu przez jednego ze współnajemców nie może być przeto uznana za wystarczającą do stwierdzenia, iż biorący nabywa uprawnienie do przebywania w lokalu. W ocenie Sądu potrzebne jest w tym zakresie zgodne oświadczenie współnajemców, zwłaszcza gdy użyczenie ma nastąpić na rzecz osoby pełnoletniej.
Wskazanie przez właściciela lub zarządcę budynku, czy osobie ubiegającej się o zameldowanie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym ma być zameldowana, stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie jest tożsame z przyznaniem tego uprawnienia. Wymienione podmioty potwierdzają jedynie istnienie konkretnego stosunku prawnego. W odniesieniu do uprawnień samoistnych, takich jak najem, czy spółdzielcze prawo do lokalu, stanowisko ich będzie miarodajne, bowiem uprawnienia te wynikają najczęściej ze stosunku prawnego łączącego osobę korzystającą z lokalu z właścicielem budynku.
W przypadku uprawnienia pochodnego, takiego jak użyczenie lokalu dorosłemu dziecku, stanowisko właściciela lub zarządcy nie może decydować o powstaniu bądź ustaniu tego uprawnienia. Podmioty te nie mogą też rozstrzygać sporów między osobami uprawnionymi do korzystania z lokalu, co do tego, czy lokal ten może być użyczony dorosłemu dziecku jednej z tych osób. W tym zakresie jest to spór o charakterze cywilnoprawnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa, na podstawie art. 22 ust. 1, art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 29 i art. 55 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekł jak w sentencji wyroku.