Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola sądowa sprawowana jest pod względem legalności, co oznacza, że Sąd nie bada w zasadzie kontrolowanych aktów i czynności pod względem celowości.
Wychodząc z tych przesłanek Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, albowiem nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja administracyjna oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji obrażały prawo materialne lub naruszały przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 22 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym mogłoby stanowić podstawę ich uchylenia.
Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad dwa miesiące, obowiązek wymeldowania się we właściwym organie administracyjnym, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca oraz obowiązek wskazania nowego miejsca i adresu pobytu. Nie wykonanie tego obowiązku upoważnia organy administracji do wykorzystania dostępnych im środków egzekucyjnych w celu przymuszenia do wykonania obowiązku meldunkowego, bądź do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu, jeżeli spełnione zostaną przesłanki określone w art. 15 ust. 2 wymienionej ustawy.
Przepis ten określa dwa odrębne stany faktyczne, w których organy administracyjne zobowiązane są do wydania z urzędu lub na wniosek strony decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.
Pierwszy stan faktyczny ma miejsce wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, a drugi stan faktyczny ma miejsce wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że zaskarżona decyzja została oparta na stanie faktycznym przewidzianym w części pierwszej art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż stosownie do treści art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, do wymeldowania w takim wypadku niezbędne jest kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: utrata uprawnień do przebywania w lokalu, niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w ty, lokalu i faktyczne jego opuszczenie. Orzekając o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu, organy administracyjne uznały zatem, że wystąpiły łączne wymienione przesłanki, stanowiące podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego w tym mieszkaniu.
Przystępując do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, należy przeanalizować, czy występowanie bądź niewystępowanie tych przesłanek zostało wystarczająco udowodnione w toku postępowania administracyjnego, poczynając od kwestii, czy skarżący posiada lub utracił uprawnienia do przebywania w lokalu, zawarte w przepisie art. 9 ust. 2 wymienionej ustawy.
Stwierdzić przy tym należy, iż wymieniona ustawa nie wyjaśniła, co należy rozumieć przez pojęcie uprawnień do przebywania w lokalu.
Również w przepisach obowiązującego poprzednio Prawa lokalowego, jak też w przepisach prawa cywilnego, pojęcie takie nie występuje.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, iż odpowiedź na pytanie, czy stronie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu lub czy utraciła ona uprawnienie, wymagało uwzględnienia różnych rodzajów praw podmiotowych, uzasadniających - w oparciu o prawo cywilne lub lokalowe - korzystanie z mieszkań przez osoby bezpośrednio uprawnione do tego korzystania lub przez osoby z nimi związane.
W zależności od charakteru tych uprawnień, rozróżnić można uprawnienia samoistne, którymi legitymują się bezspornie właściciele lub najemcy mieszkań i uprawnienia pochodne, które posiadają na przykład podnajemcy i osoby bliskie najemcy.
Z materiału dowodowego zebranego w aktach rozpoznawanej sprawy wynika, że uprawnienia skarżącego do przebywania w lokalu mieszkalnym wynikały z faktu pozostawania przez niego w związku małżeńskim z Jadwigą N. Nie ulega wątpliwości, że prawomocnym wyrokiem z dnia 28 czerwca 1995 r., wydanym w sprawie (...), Sąd Wojewódzki w Ł. rozwiązał przez rozwód związek małżeński pomiędzy Jadwigą N. a Stefanem N. Jednocześnie, jak to wynika z akt postępowania administracyjnego, co poza tym nie było kwestionowane przez skarżącego, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr 14, położonego w Ł. (...), przyznane zostało Jadwidze N. przed zawarciem przez nią związku małżeńskiego ze skarżącym.
W tym stanie rzeczy niewadliwy wydaje się pogląd organów obu instancji o utracie uprawnienia Stefana N. do przebywania w lokalu. Oczywistym jest, że system polskiego prawa rodzinnego przewiduje - jako podstawowy w stosunkach majątkowych małżeńskich - ustrój wspólności ustawowej, która obejmuje dorobek obojga małżonków /art. 31 k.r.i op./. Po myśli art. 215 par. 1 Prawa spółdzielczego, spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego może należeć tylko do jednej osoby albo do małżonków. Jednakże o tym, czy spółdzielcze prawo do lokalu należy do obojga małżonków, czy też do jednego z nich, decydują przesłanki materialnoprawne nabycia tego prawa.
W rozpoznawanej sprawie fakt przyznania prawa do lokalu Jadwidze N. przed zawarciem przez nią związku małżeńskiego ze skarżącym oraz jej twierdzenie, iż umów małżeńskich majątkowych nie zawierała przesądza o tym, iż powyższe prawo stanowi jej majątek odrębny. Zasadą jest bowiem, że spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone przed zawarciem małżeństwa przynależy do odrębnego majątku tego z małżonków, na którego rzecz dokonano przydziału /art. 33 pkt 1 k.r.i op./, chyba że małżonkowie przez umowę majątkową /art. 47 k.r.i op./ włączyli je do majątku objętego rozszerzoną wspólnością majątkową.
Co prawda z treści art. 218 par. 1 Prawa spółdzielczego wynika, że lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne, z treści art. 33 pkt 6 k.r.i op., że odrębny majątek każdego z małżonków stanowią prawa niezbywalne, a z treści art. 49 par. 1 pkt 1 k.r.i op., że nie można przez umowę rozszerzyć zakresu wspólności na prawa niezbywalne, to jednakże zgodnie z utrwalonym już poglądami doktryny i linią orzeczniczą niektóre spośród niezbywalnych praw majątkowych należy wyłączyć spod działania art. 33 pkt 6 k.r.i op. ze względu na ich przeznaczenie /w tym spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu/. W rozpoznawanej sprawie kwestie te nie mogą mieć jednak większego znaczenia wobec niekwestionowanej utraty przez skarżącego uprawnień do przebywania w lokalu.
Co do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu przez skarżącego, to stwierdzić należy, iż skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia przez niego spornego mieszkania. Nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów. W toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Jadwiga N. podała natomiast, iż mąż dobrowolnie wyprowadził się ze wspólnego lokalu 17 lat temu, a prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Ł.-W. postępowanie z doniesienia Stefana N. o popełnienie przez jego byłą żonę przestępstwa uniemożliwienia mu zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, zakończone zostało postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego z powodu braku cech przestępstwa.
Powyższe okoliczności przemawiają za słusznością rozstrzygnięcia o wymeldowaniu Stefana N. z mieszkania nr 14 położonego w Ł. przy ul. G.R. nr 16.
Istniejący w momencie opuszczania lokalu zamiar zerwania z nim więzi przesądza o tym, że zgłaszana następnie wola powrotu do lokalu nie może zmieniać oceny, iż do opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny.
W tej sytuacji nie można stwierdzić ani naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracyjne, które prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia 28 marca 1996 r., nie naruszają prawa.
Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. /, orzeczono jak w sentencji.