Uzasadnienie
II SA/Łd 130/05
Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] przyznał D. W. zasiłek rodzinny na dzieci P. i E. B., R. i S. B., dodatek z tytułu opieki nad córką S. w czasie urlopu wychowawczego, dodatek z tytułu samotnego wychowywania E. i P.B., dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz E., odmówił przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz syna P. z uwagi na brak przesłanek. Świadczenia powyższe przyznano na podstawie wniosku złożonego przez D.W. w dniu 6.05.2005r. Wniosek został złożony w postaci wypełnionego formularza. Wnioskodawczyni wskazała w nim czwórkę dzieci i zakreśliła rodzaje świadczeń, o które się ubiega. Podała również, iż nie otrzymuje żadnych dochodów. We wniosku tym nie wskazała, iż wnosi świadczenie z tytułu samotnego wychowywania dwójki najmłodszych dzieci S. i R. W odwołaniu z dnia 1.10.2004r. od decyzji organu I instancji zażądała wypłaty dodatku z tytułu samotnego wychowywania S. i R. podnosząc zarzut, że nie została pouczona przez urzędnika przyjmującego wniosek o możliwości ubiegania się o to świadczenie. Organ przyjął odwołanie jako złożone w terminie wobec niemożności ustalenia daty doręczenia D.W. decyzji z dnia [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w sprawach o świadczenia rodzinne orzeka na podstawie wniosku i w jego granicach, zaś skarżąca we wniosku nie żądała przyznania jej powyższych dodatków.
W skardze zakwestionowała zasadność powyższego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu).
Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą pozostać w obrocie prawnym.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ I instancji nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny żądania strony. Z obowiązku tego nie zwalnia organu ani okoliczność, że wniosek został złożony na urzędowym formularzu, ani też fakt, iż w sprawach o świadczenia rodzinne organ orzeka nie z urzędu a na wniosek. Jeżeli z wniosku strony nie można wywieźć w sposób niewątpliwy, jakich świadczeń domaga się jego autor, czy też treść zgłoszonych żądań może rodzić podejrzenie, że wnioskodawca nie ma pełni rozeznania o przysługujących mu świadczeniach, obowiązkiem organu jest przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego co do treści żądania i ustalenie, czy żądanie, wynikające z literalnej treści wniosku odpowiada intencji wnioskodawcy.
Należy również w toku tego postępowania wyczerpująco i należycie poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i słusznym interesem strony. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie art.
- 7. 8 i 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
W wyroku z dnia 12 października 1987 r., wydanym w sprawie sygn. akt IV S.A. 334/87 (niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował zasługujący na pełną aprobatę pogląd, iż organy administracji mają obowiązek rozpatrywania sprawy w świetle wszystkich przepisów, które mogą wchodzić w rachubę i powinny czynić to tak, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.
Należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd w sprawie II SA/Łd 1167/04, iż obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany jak najszerzej. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji. Działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Dodatkowo organ nie może ograniczać się wyłącznie do udzielenia informacji prawnej, lecz winien także podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody.
W rozpoznawanej sprawie należało wyjaśnić, jakich świadczeń domaga się faktycznie D. W. w sytuacji, gdy we wniosku wykazuje, iż jest osobą samotnie wychowującą czwórkę dzieci, nie mającą źródeł dochodów oraz czy miała uzasadnione powody, iż nie wystąpiła o dodatki z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla najmłodszych córek. Dopiero po wyjaśnieniu powyższych wątpliwości należało przystąpić do wydania decyzji. Uchylenie decyzji powinno prowadzić do powtórnego postępowania, w którym interesy skarżącej zostaną skrupulatnie i poważnie rozważone w świetle wszystkich okoliczności faktycznych, a przede wszystkim prawnych.
Z powyższych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit.c i art. 135 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.. nr 153 poz. 1270 ze zm.).