Uzasadnienie
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Nr 307 z 2003r., poz. 2016 ze zm.), nałożył na J. R., K. R., S. R. i S. R. obowiązek dostarczenia w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia doręczenia postanowienia, oceny technicznej stodoły, usytuowanej na działce o nr ewidencyjnym 438, położonej w miejscowości W. nr 46, w gminie Ł., sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane oraz zaświadczenia o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, aktualne w dacie sporządzenia oceny technicznej.
W uzasadnieniu wskazał, iż ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. Nr [...] z dnia [...], nakazującej J. R. wymianę lub naprawę zużytych elementów ścian drewnianych stodoły, znajdującej się na działce o nr ewid. 438, położonej we wsi W. nr 46, w gminie Ł., z uwagi na skierowanie jej wyłącznie do jednego ze współwłaścicieli obiektu. Kierując się wskazaniami, zawartymi w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji ustalił, że współwłaścicielami stodoły są bracia J. R., K. R., S. R. i S. R.. Zgodnie zaś z treścią art. 61 c ustawy Prawo budowlane, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt, zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tejże ustawy. W przypadku współwłasności, podmiotami zobowiązanymi do utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym są wszyscy współwłaściciele obiektu, zatem obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stodole winien być nałożony na wszystkich współwłaścicieli.
Z uwagi natomiast na fakt, że przedmiotowy obiekt wybudowany został ponad 70 lat temu i od ponad 30 lat nie były dokonywane żadne jego remonty, powstaje uzasadniona wątpliwość, co do stanu technicznego stodoły. Zgodnie zaś z treścią art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia obowiązek dostarczenia w odpowiednim terminie, koniecznych ocen technicznych. Na podstawie przeprowadzonych w dniu 1.października 2003r. oględzin ustalono natomiast, że stodoła przedmiotowa o konstrukcji drewnianej z dachem drewnianym, dwuspadowym, krytym papą, usytuowana jest w głębi działki siedliskowej, szczytem w granicy działki od strony północnej. Ze względu na "długowieczność (ok.70 lat)", część elementów drewnianych jest skorodowana biologicznie i spróchniała.
Z postanowienia Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...] wynika zaś, że poprawa bezpieczeństwa pożarowego obiektu może nastąpić na etapie poddania go remontowi, polegającemu na odtworzeniu stanu pierwotnego, przy zastosowaniu wyrobów budowlanych innych niż pierwotne, czy środków ognioochronnych do drewna.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. R., wskazując, iż jedynym władających spornym obiektem, poczynając od 1947r., jest J. R.. On też doprowadził do zaniedbania jego stanu technicznego, zaś konsekwencje tychże zaniechań spadają na pozostałych współwłaścicieli. W konkluzji wniósł o "uwolnienie" go od odpowiedzialności, wskazując, iż J. R. winien wystąpić do Sądu Rejonowego w Ł. o stwierdzenie zasiedzenia przez niego własności tej nieruchomości.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ("tekst jednolity Dz.U. Nr 98/00, poz. 1072") w zw. z art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane ("tekst jednolity: Dz.U. Nr 106, poz. 1126 z 2000r. z późn.zm."), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że sporna stodoła, ze względu na odległy czas jej powstania, nie stanowi stabilnej konstrukcji a całość jest skorodowana biologicznie i spróchniała. Obecne wykorzystywana jest do przechowywania opału i narzędzi. Powstaje uzasadniona wątpliwość, co do zakresu niezbędnych działań zabezpieczających.
W ocenie organu odwoławczego, zasadnym było zatem odwołanie się do art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane w celu nałożenia na współwłaścicieli obowiązku przedłożenia stosownej oceny technicznej. Współwłasność nieruchomości nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi jedynie "odmianę własności". W przedmiotowej sprawie, na podstawie wypisu z ewidencji gruntów ustalono krąg współwłaścicieli i nałożono nań stosowny obowiązek.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył S. R., wskazując, iż jest ono dlań krzywdzące. Powtórnie podniósł, iż z nieruchomości odziedziczonej po rodzicach nie korzysta od 46 lat, bowiem włada nią niepodzielnie brat - J. R.. On też, zdaniem skarżącego, winien być zobowiązany do przedstawienia oceny technicznej obiektu, ponieważ nabył własność tej nieruchomości przez zasiedzenie.
Powołując się na własną, trudną sytuację majątkową wskazał, iż nie będzie w stanie pokryć kosztów ekspertyzy technicznej. Za najrozsądniejsze wyjście z sytuacji uznał zaś sprzedaż spornej nieruchomości i rozbiórkę stodoły.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji, zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6.marca 2006r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dlań adwokata z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, aczkolwiek częściowo jedynie z powodów wskazanych w jej treści.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie.
Przede wszystkim podzielić należy stanowisko organów, że obowiązek z art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Nr 207 z 2003., poz. 2016 ze zm.), nałożony być winien na wszystkich współwłaścicieli obiektu budowlanego, którego stan techniczny budzi uzasadnione wątpliwości. Tylko w sytuacji, gdyby pomiędzy współwłaścicielami dokonany został sądowy podział guo ad usum przedmiotu współwłasności, na podstawie której jeden lub niektórzy jedynie spośród współwłaścicieli, uprawnieni byliby do wyłącznego korzystania zeń, uzasadnione mogłoby być kierowanie nakazów, przewidzianych w ustawie Prawo budowlane, do tychże współwłaścicieli. Co do zasady wszakże, rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości nie należą do sfery spraw administracyjnych, jak też nie mają wpływu na orzeczenie administracyjne. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.maja 1996r., sygn.akt SA/Wr 2096/95, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Prok i Pr. 1997/6/45 oraz z dnia 24.stycznia 2002r., sygn.akt IV SA 472/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Wspólnota 2002/8/51).
W rozpoznawanej sprawie, faktyczne użytkowanie stodoły, której ekspertyzę techniczną nakazano sporządzić, przez jednego ze współwłaścicieli, nie mogło zatem stanowić wystarczającej podstawy do nałożenia obowiązku na jednego jedynie spośród współwłaścicieli obiektu. Podnoszona w skardze okoliczność, że uczestnik postępowania J. R. użytkuje nieruchomość, na której posadowiona jest stodoła przez okres, uprawniający go do nabycia jej własności przez zasiedzenie, może natomiast co najwyżej stanowić podstawę do wystąpienia ze stosownym wnioskiem do sądu powszechnego, nie ma zaś wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej.
Odrębną kwestię stanowi jednakże sposób, w jaki organy ustaliły krąg współwłaścicieli spornego obiektu budowlanego. Prócz wypisu z ewidencji gruntów, brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu określającego tytuł prawny, w oparciu o który można by identyfikować uprawnienia i obowiązki podmiotów, uznanych przez organy za strony postępowania. Nawet wszakże z treści wspomnianego wypisu wynika, że współwłaścicielem nieruchomości, na terenie której znajduje się stodoła, pozostawał prócz stron postępowania, jeszcze jeden z braci R. – F.. Ewentualna śmierć współwłaściciela (o czym adnotacja znajduje się w aktach administracyjnych), rodziła natomiast obowiązek ustalenia kręgu jego następców prawnych, w konsekwencji zaś kolejnych współwłaścicieli nieruchomości. Pominięcie natomiast podmiotów, które winny brać udział w toczącym się postępowaniu w charakterze stron, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Dodatkowo wskazać też należy, że w rozpoznawanej sprawie oględziny, stanowiące uzasadnienie dla "wątpliwości co do stanu technicznego stodoły", przeprowadzone zostały z górą 2 lata przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, dodatkowo zaś bez udziału i zawiadomienia o nich wszystkich stron postępowania (S. R., S. R. i K. R.). Uchybienie to, skutkuje naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, określonej w art. 10 § 1 k.p.a., ponadto rodzi wątpliwość co do prawidłowości i aktualności zapisów, zawartych w protokole ugody.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego ją postanowienia organu I instancji.
Po myśli art. 152 p.p.s.a. rozstrzygnięto natomiast o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żadnego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług.