Uzasadnienie
W dniu [...]roku J. i H.A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I instancyjnego dotyczącego zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej. W dniu [...] roku skarżący wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że J. i H. A. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z 30-letnim synem R. A. oraz ojcem J. A. – S. A. Skarżący utrzymują się z gospodarstwa rolnego o powierzchni 24,27 ha, z którego dochód określili na 1090 zł miesięcznie na każdego z małżonków. R. A. uprawia 4,59 ha i osiąga 230 zł miesięcznego dochodu. Z kolei S. A. pobiera rentę w wysokości 663 zł, (łączny dochód z tego tytułu w 2007 r. wyniósł 7 958,26 zł brutto – 7 018,26 zł po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy, a nie pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne). Z zaświadczenia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] r. wynika, że J.A. w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. pobrał płatności do produkcji rolnej w łącznej wysokości 43 358,28 zł. Z kolei z wyciągu z rachunku bankowego skarżących za okres od 30 listopada 2008 r. do 9 lutego 2009 r. wynika, że wpływ na rachunek wyniósł łącznie 31 801,39 zł, zaś po stronie "winien" odnotowano kwotę 43 812 zł. Saldo w dniu 9 lutego 2009 r. wynosiło 23 095,05 zł. Podatek rolny ustalony dla J. A. na rok 2008 wyniósł 82 zł, a dla R. A. – 17 zł. Z kolei łączne zobowiązanie pieniężne ustalone dla H. A. na 2009 r. wynosi 470 zł. Skarżący mieszkają w domu o powierzchni 148 m2.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, że znaleźli się w trudnej sytuacji finansowej z powodu suszy w 2008 r. i wysokich kosztów utrzymania, takich jak koszty paliwa, środków ochrony roślin, napraw maszyn rolniczych. Skarżący oświadczyli również, że nie zatrudniają i nie pozostają w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2009 roku odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący podnieśli, że na skutek zajęcia znaczniej części ich działek przez "A", zmuszeni oni byli do zmiany planów odnośnie zagospodarowania działek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
Analiza przedstawionych przez skarżących informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżących nie może zostać uwzględniony.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że J.i H. A. prowadzą działalność rolniczą, z której uzyskują łącznie 2180 zł dochodu (po 1090 zł na każdego z małżonków). Dodatkowo, analiza rachunków bankowych skarżących wykazała, że odnotowywali oni wpływy od "B" w W. – w dniu 12 grudnia 2008 r. wpłynęła na ich konto od kwota 14 874,26 zł, a w dniu 14 stycznia 2009 r. kwota 15 726 zł. Saldo na rachunku wynosiło na dzień 9 lutego 2009r. - 23 095,05 zł. Nie ulega wątpliwości, że wpływy te znacznie przekraczają kwotę wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 złotych.
Podkreślenia również wymaga, że skarżący otrzymują wysokie kwoty dopłat do produkcji rolnej (płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 32 246,55 zł oraz płatność w ramach środków towarzyszących w kwocie 11 111,73 zł - łącznie w 2006 r. 43 358,28 zł). W konsekwencji uznać należy, że posiadają oni środki majątkowe w kwocie znacznie przewyższającej wysokość nawet potencjalnych kosztów sądowych, a zatem przeznaczenie ich na tenże cel, nie będzie stanowić uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania.
Bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia pozostają również argumenty zawarte w sprzeciwie. Okoliczność, że skarżący zmuszeni byli zmienić plany odnośnie zagospodarowania swoich działek, a więc jak należy domniemywać nie osiągną z tytułu ich użytkowania dochodu w wysokości jakiej oczekiwali, nie może mieć znaczenia dla oceny zasadności znaczenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy aktualna sytuacja finansowa skarżących, jak wyżej wykazano, nie pozwala na uznanie, że spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na zmianę powyższego stanowiska nie wpływa również argumentacja o trudnej sytuacji finansowej spowodowanej suszą w 2008 r., bowiem powyższa okoliczność nie została przez strony w żaden sposób udokumentowana.
Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.
D.T.